Gawrychy (podczas wojny i przejściowo po wojnie oraz od 1973 Zbójna) – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 rokuDo 28 września 1954 roku. w woj. białostockim i przejściowo w woj. warszawskim (dzisiejsze woj. podlaskie). Nazwa gminy pochodzi od wsi Gawrychy, lecz siedzibą władz gminy była ZbójnaGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933..

W 1827 roku w skład gminy wchodziło 27 wsi włościańskich i folwark Dłużniewo. Obszar gminy wynosił 37742 mórg, mieszkańców 7000.

Na początku okresu międzywojennego gmina Gawrychy należała do powiatu kolneńskiego w woj. białostockim, a w związku ze zniesieniem powiatu 1 kwietnia 1932 roku gminę przyłączono do powiatu ostrołęckiego w tymże województwie.. 1 kwietnia 1939 roku gminę Gawrychy wraz z całym powiatem ostrołęckim przyłączono do woj. warszawskiego..

Po wojnie jednostka figuruje przejściowo (1946 rok) pod nazwą gmina ZbójnaGUS (1947). Powszechny Sumaryczny Spis Ludności z dn. 14 II 1946 r., Warszawa: GUS. (pozostałość po jednostce utworzonej przez hitlerowcówGemeindeverzeichnis Landkreis Scharfenwiese.), potem (1947, 1948) znów pojawia się nazwa GawrychyPodział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej: Praca zespołowa pod redakcją prof. Stanisława Srokowskiego. Warszawa: Biblioteka Samorządowca Nr 77, 1948.Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Instytut Wydawniczy Kolumna, 1948., zachowując przynależność administracyjną sprzed wojny. 1 stycznia 1948 roku gminę przyłączono z powrotem do woj. białostockiego jako część składową reaktywowanego tam powiatu kolneńskiego.. Według stanu z 1 lipca 1952 roku gmina była podzielona na 20 gromad: Bienduszka, Czarnia, Dębniki, Dobrylas, Gawrychy, Gąski, Gontarze, Jurki, Kuzie, Laski, Margowniki, Osowiec, Pianki, Popiołki, Poredy, Siwiki, Stanisławowo, Wyk, Zbójna, Złota GóraWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa..

Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin.. Jednostki nie przywrócono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin., utworzono natomiast jej terytorialny odpowiednik, Zbójna w powiecie kolneńskim (od 1999 roku gmina znajduje się w powiecie łomżyńskim).

Demografia Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 roku gminę zamieszkiwało 6.334 osoby, 6.029 były wyznania rzymskokatolickiego, 32 prawosławnego, 19 ewangelickiego, 1 greckokatolickiego a 253 mojżeszowego. Jednocześnie 6117 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, 1 białoruską, 178 żydowską, 32 rosyjską, 4 litewską a 2 rusińską. Było tu 1.034 budynków mieszkalnych.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w województwie białostockim Kategoria:Dawne gminy w województwie warszawskim