mały|Grób Feliksa Chmurkowskiego na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Feliks Chmurkowski (ur. 18 maja 1896 w Warszawie, zm. 16 kwietnia 1971 tamże) – polski aktor teatralny, filmowy, radiowy oraz reżyser teatralny.

Życiorys Był synem Kajetana Chmurkowskiego i Pauliny z Gradowskich. Ukończył Gimnazjum im. Mickiewicza w Warszawie. Od 1917 statystował w Teatrze Rozmaitości.

Okres międzywojenny W latach 1918–20 studiował w warszawskiej Szkole Dramatycznej kierowanej przez Jana Lorentowicza. Równocześnie występował, pod pse­udonimem Tęczyński, w Teatrze Żołnierskim YMCA. W 1920 ożenił się z Marią z domu Fiszer, również aktorką.

W sezonie 1920/21 występował na scenach teatrów wileńskich, następnie w Teatrze Praskim w Warszawie (odtąd pod właściwym nazwiskiem). W kolejnych sezonach grał w Lublinie, Grodnie i Łodzi. W tym ostatnim mieście, na scenie Teatru Popular­nego, zadebiutował w grudniu 1924 jako reżyser sztuki Tajemniczy Dżems. W sezonie 1925/26 grał i reżyserował w Teatrze Miejskim w Grudziądzu, wchodzącym w skład Zjednoczonych Teatrów Pomorskich, następnie w Katowi­cach, Toruniu i Poznaniu. W 1930 powrócił do Warszawy i występował w teatrach Polskim i Małym (w 1932 także w teatrze Banda złączonym organizacyjnie z Teatrem Polskim), w sezonie 1933/34 grał w teatrach: Rozmaitości, Kameralnym, 8:30 i Letnim, a od roku 1934 aż do wybuchu wojny w zespole TKKT, m.in. na scenach Teatru Narodowego i Nowego. W latach trzydziestych brał też udział w ob­jazdach Reduty.

Reżyserią zajmował się głównie w teatrach prowincjonalnych, w Warszawie reżyserował tylko sporadycznie. Wybierał głównie repertuar tzw. lekki. Jego praca reżyserska spotykała się z życzliwą oceną recenzentów.

II wojna światowa W okresie okupacji niemieckiej pełnił funkcję kierownika administracyjnego spółdzielni koleżeńskiej „Pod Znachorem”. Była to jedna z najsłynniejszych kawiarni w okupowanej stolicy, prowadzona przez bezrobotnych aktorów. Znajdowała się przy ulicy Boduena 4. Wspólnie z żoną Chmurkowski prowadził też własny bar „Pod światełkami” w Radości k. Warszawy, gdzie również zatrudniał bezrobotnych kolegów po fachu. W 1943 został aresztowany i przez ponad rok był więziony na Pawiaku, skąd zwolniono go latem 1944. Wziął udział w po­wstaniu warszawskim.

Okres powojenny Po wojnie występował w Teatrze Polskim w Warszawie, współpracując jednocześnie z innymi teatrami. Od sezonu 1955/56 zaangażowany w Teatrze Domu Woj­ska Polskiego (od 1957 – Teatr Dramatyczny), w którym pozostał aż do przejścia na emeryturę (koniec sezonu 1967/68). W 1966 występował gościnnie w stołecznym Teatrze Współczesnym. W 1960 Teatrze Dramatycznym obchodził jubileusz czterdziestolecia, a w 1966 pięć­dziesięciolecia pracy artystycznej.

19 stycznia 1955 na wniosek Ministra Kultury i Sztuki został odznaczony Medalem 10-lecia Polski Ludowej - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki..

Zarówno w okresie międzywojennym, jak i po wojnie grał w wielu polskich filmach. Występował też w słuchowiskach radiowych, w latach 1949–1975 nagrał kilkadziesiąt słuchowisk Teatru Polskiego Radia.

Ze względu na tuszę, gładką i pulchną twarz o regu­larnych rysach już od początku swej działalności aktorskiej grał przeważnie role charakterystyczne. Szybko zyskał popularność, chwalono go: za wdzięk i ciepło, szybko jednak został uznany za mistrza drugiego planu i epizodu. Grywał głównie role charakterystyczno-komiczne.

Był aktywnym działaczem ZASP-u. Dwukrotnie wybrany do Zarządu Głównego (1932 i 1947). W 1948 został prezesem Za­rządu Głównego i Naczelnej Rady Artystycznej i pełnił te funkcje aż do rozwiązania ZASP-u w 1950. W 1959 otrzymał tytuł członka zasłużonego SPATiF-ZASP. Od 1967 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Kapituły Członków Za­służonych.

Zmarł w Warszawie, spoczywa na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 173-3-7).

Przebieg pracy artystycznej 1920–1921 - Teatr na Pohulance w Wilnie 1921–1922 - Teatr Praski w Warszawie 1922–1923 - Teatr Miejski w Lublinie 1923–1924 - Teatr Miejski w Grodnie 1924–1925 - Teatr Popularny w Łodzi 1925–1926 - Teatr Miejski w Grudziądzu 1927–1928 - Teatr Miejski w Toruniu 1928–1930 - Teatr Nowy w Poznaniu 1930–1933 - Teatr Polski w Warszawie 1934–1939 - Towarzystwo Krzewienia Kultury Teatralnej 1945–1955 - Teatr Polski w Warszawie 1955–1968 - Dom Wojska Polskiego w Warszawie

Filmografia 1933 - Romeo i Julcia, jako stolarz Wiórek 1933 - Każdemu wolno kochać, jako gość u Renaty 1933 - Jego ekscelencja subiekt 1935 - Antek policmajster 1935 - Jaśnie pan szofer, jako szober 1935 - Kochaj tylko mnie, jako lekarz 1935 - Wacuś, jako nauczyciel 1936 - Jego wielka miłość 1936 - Bolek i Lolek, jako ojciec Lola 1936 - Pan Twardowski, jako ksiądz na wsi (gościnnie) 1936 - Bohaterowie Sybiru, jako inżynier 1937 - Piętro wyżej, jako Stefan Bonecki, ojciec Aliny 1939 - Trzy serca, jako Kolicz 1939 - Kłamstwo Krystyny, jako Wróbelek 1939 - Włóczęgi, jako tata Karśnick 1939 - Geniusz sceny, jako dygnitarz Fryderyka Wielkiego 1939 - U kresu drogi 1939/1942 - Testament profesora Wilczura, 1947 - Ślepy tor, jako Cezary Krogulski 1948 - Skarb, jako współlokator pokoju Witka 1949 - Za wami pójdą inni, jako ojciec Anny 1951 - Młodość Chopina, jako Osiński 1953 - Piątka z ulicy Barskiej, 1954 - Pod gwiazdą frygijską, jako starosta 1955 - Sprawa pilota Maresza, jako niemiecki kuracjusz 1959 - Cafe pod Minogą, jako Konstanty Aniołek 1959 - Biały niedźwiedź, jako niemiecki kuracjusz 1962 - Mandrin (fr. Mandrin, Le Bandit Gentilhomme) 1963 - Smarkula, jako "stary cap" w taksówce Floriana 1963 - Dwa żebra Adama, jako Jan Paweł Maczek 1964 - Rękopis znaleziony w Saragossie, (niewymieniony w czołówce) 1970 - Pan Dodek, jako szatniarz 1970 - Romantyczni, jako gość na koncercie u Nawrockich

Przypisy

Linki zewnętrzne

Bibliografia

Feliks Chmurkowski na zdjęciach w bibliotece Polona

Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka) Kategoria:Zmarli w 1971