thumb|400px|W późnym dewonie, potomkowie pelagicznych ryb mięśniopłetwych – jak Eusthenopteron – zaczęli wykazywać sekwencje adaptacji do życia na lądzie: Panderichthys był przystosowany do życia w płytkich, mulistych akwenach; Tiktaalik, z przypominającymi kończyny płetwami, mógł wychodzić na ląd; Wczesne czworonogie z podmokłych bagien, takie jak: Acanthostega z ośmioma palcami na każdej stopie, Ichthyostega mająca kończyny. Potomkami są również inne pelagiczne ryby mięśniopłetwe, takie jak celakanty. Tetrapodomorpha – klad kręgowców obejmujący ryby mięśniopłetwe wykazujące wiele cech typowych dla czworonogich. Prymitywne formy, jak Tiktaalik, zostały tu zaklasyfikowane ze względu na podobieństwa do zarówno ryb, jak i czworonogich, przynajmniej fizyczne.
W skład Tetrapodomorpha wchodzą prawdziwe czworonogie (Tetrapoda) i kilka spokrewnionych ze sobą grup ryb mięśniopłetwych.
Cechami określającymi przynależność do Tetrapodomorpha są modyfikacje płetw, a szczególnie kość ramienna z wyraźnie wypukłą głową osadzoną w panewce obręczy kończyny górnej.
Skamieniałości wczesnych przedstawicieli Tetrapodomorpha, takich jak Osteolepis i Panderichthys, pochodzą już z wczesnego dewonu. Najstarszym znanym przedstawicielem grupy jest Tungsenia paradoxa, żyjący ok. 409 milionów lat temu.
Taksonomia i filogeneza Sensu Benton, 2004 Gromada Sarcopterygii Podgromada TETRAPODOMORPHA Tungsenia Kenichthys Rząd Rhizodontida Nadrząd Osteolepidida (syn. Osteolepiformes) Rodzina Osteolepidae Osteolepis Rodzina Tristichopteridae Eusthenopteron Rodzina Megalichthyidae Megalichthys Rodzina Canowindridae Takson Elpistostegalia Rząd Panderichthyida Tiktaalik Livoniana Metaxygnathus Ventastega Nadgromada Tetrapoda
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Mięśniopłetwe