Lech Józef Trzeciakowski (ur. 24 grudnia 1931 w Poznaniu, zm. 7 stycznia 2017 tamże) – polski historyk, profesor nauk humanistycznych (1973), badacz historii wieków XIX i XX.
Dom rodzinny Syn powstańca wielkopolskiego Mariana Trzeciakowskiego (urzędnika państwowego II Rzeczypospolitej) i Stefanii z domu Dębickiej. W 1938 rozpoczął edukację w szkole powszechnej w Poznaniu, w latach 1939–1945 uczestniczył w tajnym nauczaniu. W 1945 zdał egzaminy kończące szkołę powszechną i zdał egzamin wstępny do Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu. Należał do XIV Szczepu Harcerskiego „Błękitna Czternastka” im. het. Stanisława Żółkiewskiego.
W 1955 r. ożenił się z Marią Dolatą, z którą miał córkę Aleksandrę (ur. 1956, psycholożkę) i syna Zbyszka (1957–2006), pracownika Uniwersytetu Artystycznego w PoznaniuGrażyna Banaszkiewicz, Nagrody Miasta Poznania w dziedzinie kultury i sztuki za rok 1984. Dokończenie, w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/1985, s. 84–85, ISSN 0137-3552.. Maria Trzeciakowska zmarła w 1989 r. W 1990 r. ożenił się z Ewą Krzyżańską, prawniczką. 14 stycznia 2017 został pochowany na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu.
Edukacja i kariera naukowa 1951 matura w Gimnazjum im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu 1951–1955 studia na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Poznańskiego 1955 magisterium na Uniwersytecie Poznańskim (promotor prof. Witold Jakóbczyk) 1959 doktorat na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (promotor prof. Witold Jakóbczyk) 1964 doktor habilitowany 1973 profesor nadzwyczajnyP. Matusik, In memoriam Lech Trzeciakowski 24 XII 1931 – 7 I 2017, Kwartalnik Historyczny CXXV/2018, s. 230, ISSN 0023-5903. 1981 profesor zwyczajnyP. Matusik, In memoriam Lech Trzeciakowski 24 XII 1931 – 7 I 2017, Kwartalnik Historyczny CXXV/2018, s. 231, ISSN 0023-5903.
Praca zawodowa 1951 nauczyciel historii w Szkole Podstawowej nr 46 w Poznaniu (od listopada 1951 delegowany na studia)Dariusz Matelski, Siedemdziesiąt lat służby Polsce (1936-2006). Dzieje Szkoły Powszechnej i Podstawowej nr 46 w Poznaniu, Poznań 2007, s. 65. od 1955 pracownik naukowo-dydaktyczny w Instytucie Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (1972–1978 kierownik Zakładu Historii Kultury, 1978-1991 kierownik Zakładu Historii Polski XIX–XX wieku) 1973–1978 dyrektor Instytutu Zachodniego w Poznaniu 1974–1978 kierownik Zakładu Badań nad Polonią Zagraniczną Polskiej Akademii Nauk 2001-2013 profesor Wyższej Szkoły Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa w Poznaniu
Działalność międzynarodowa od 1973 r. – członek Komisji UNESCO Polsko-Niemieckiej ds podręczników szkolnych
od 1985 r. – członek Commission Internationale des Études Historiques Slaves.(Kongres w Stuttgarcie – 1985) sekretarz generalny 1990 – 1995 (Kongres w Madrycie – 1990) wiceprezydent 1995 – 2000 (Kongres w Montrealu – 1995) prezydent 2000 – 2005 (Kongres w Oslo – 2000) prezydent honorowy 2005 r. (dożywotnio, Kongres w Sydney – 2005) wykładowca (visiting profesor) California State University at Hayward, USA 1970 University of Florida, Gainesville, USA 1977 University of Western Ontario, Kanada 1990 Bielefeld Universität, Niemcy1994 Meiji University, Japonia 1998 Waseda University, Japonia 1998 Sophia University, Japonia 1998 gość Departamentu Stanu USA 1977 – badacz naukowy na kilku uniwersytetach
Odznaczenia i wyróżnienia 1967: Złoty Krzyż Zasługi 1974: Medal KEN 1974: Nagroda Miasta Poznania i Województwa Poznańskiego 1975: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski 1978: Państwowa Nagroda I stopnia (zespołowa) 1984: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski 1999: Nagroda Naukowa Miasta Poznania (wraz z Jerzym Topolskim) 2002: Nagroda im. HerderaSpośród Polaków nagrodę tę otrzymali: Kazimierz Michałowski, Stanisław Lorenz, Krzysztof Penderecki (1977), Władysław Bartoszewski (1983), Gerard Labuda (1991), Wisława Szymborska (1995), Henryk Mikołaj Górecki, Hanna Krall (2005). 2004: Dobosz Powstania Wielkopolskiego od ZG TPPW 2011: Honorowy Obywatel Miasta Poznania 2012: Odnowienie doktoratu prof. Lecha Trzeciakowskiego (UAM)Najwyższe wyróżnienie w stosunku do profesora ze strony macierzystej uczelni.. 2014: Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2 czerwca 2014 r. z nadania Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego).
Publikacje Autor ponad 350 artykułów w kraju i zagranicą, w tym znajdujących się na Liście Filadelfijskiej oraz 15 książekOdnowienie doktoratu Profesora Lecha Trzeciakowskiego, Poznań 2014: IH UAM, s. 31, .:
Polityka polskich klas posiadających w Wielkopolsce w erze Capriviego (1890-1894) (Poznań 1960). Wybór tekstów do dziejów kultury Wielkopolski. Red. Roman Pollak (Poznań 1962 – współautorstwo). Walka o polskość miast Poznańskiego na przełomie XIX i XX wieku, Wydawnictwo Poznańskie (Poznań 1964). Zygmunt Boras, Lech Trzeciakowski, W dawnym Poznaniu. Fakty i wydarzenia z dziejów miasta do 1918 roku, Wydawnictwo Poznańskie (Poznań 1969). Kulturkampf w zaborze pruskim, Wydawnictwo Poznańskie (Poznań 1970). Zygmunt Boras, Lech Trzeciakowski, W dawnym Poznaniu. Fakty i wydarzenia z dziejów miasta do 1918 roku, Wydawnictwo Poznańskie, wyd. II rozszerzone (Poznań 1971). Pod pruskim zaborem 1850-1918, Wyd. Wiedza Powszechna (Warszawa 1973). Zygmunt Boras, Lech Trzeciakowski, W dawnym Poznaniu. Fakty i wydarzenia z dziejów miasta do 1918 roku, Wydawnictwo Poznańskie, wyd. III (Poznań 1974). Niemcy w Poznańskiem wobec polityki germanizacyjnej 1815–1920. Red. Lech Trzeciakowski, Wydawnictwo Instytutu Zachodniego (Poznań 1976). Rola Wielkopolski w dziejach narodu polskiego. Księga pamiątkowa dedykowana prof. Witoldowi Jakóbczykowi w 70 rocznicę urodzin. Red. Stanisław Kubiak i Lech Trzeciakowski (Poznań 1979). RFN – PRL. Bilans stosunków wzajemnych. Problemy i perspektywy normalizacji. Red. Lech Trzeciakowski, Wydawnictwo Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (Warszawa 1979). Polacy w historii i kulturze Europy Zachodniej. Słownik biograficzny. Red. Krzysztof Kwaśniewski i Lech Trzeciakowski (Poznań 1981) Społeczny ruch kulturalny. Tradycja a współczesność. Materiały i studia do dziejów kultury w Wielkopolsce. Red. Dzierżymir Jankowski i Lech Trzeciakowski (Poznań 1981). Maria Trzeciakowska, Lech Trzeciakowski, W dziewiętnastowiecznym Poznaniu. Życie codzienne miasta 1815–1914, Wydawnictwo Poznańskie (Poznań 1982). Powstanie listopadowe a problem świadomości historycznej. Red. Lech Trzeciakowski (Poznań 1983). La formazione dello stereotipio del tedesco nella societa Polacca del sec. XIX, Universite de Perugia (Perugia 1987). The Kulturkampf in Prussian Poland, East European Monographs. Distributed by Columbia University Press (New York 1990). Dzieje Poznania, t. II, cz. I: Lata 1793–1918. Red. Jerzy Topolski i Lech Trzeciakowski (Poznań 1994). Dzieje Poznania, t. II, cz. II: Lata 1918–1945. Red. Jerzy Topolski i Lech Trzeciakowski (Poznań 1998). Poland between the Soviet Union and Germany. Wyd. Center for International Programs Meiji University (Tokio 1999). Samomodernizacja społeczeństw w XIX wieku: Irlandczycy, Czesi, Polacy. Red. Lech Trzeciakowski i Krzysztof A. Makowski (Poznań 1999). W kręgu polityki. Polacy – Niemcy w XIX wieku, Wyd. Instytutu Historii UAM (Poznań 2002). Dzieje polityczne – kultura – biografistyka. Studia z historii XIX i XX wieku ofiarowane prof. Zbigniewowi Dworeckiemu. Red. Lech Trzeciakowski i Przemysław Matusik (Poznań 2002). Posłowie polscy w Berlinie 1848-1928, Wydawnictwo Sejmowe (Warszawa 2003). Otto von Bismarck, Wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 2009. Album Amicorum Profesora Lecha Trzeciakowskiego, Wydawnictwo IH UAM, Poznań 2012
Uczniowie Wypromował ponad 500 magistrów UAM (stacjonarnych, zaocznych, z ośrodków zamiejscowych) oraz Wyższej Szkoły Nauk Humanistycznych i Dziennikarstwa, 25 doktorów. Uczniami profesora byli m.in.: Witold Molik, Paweł Cieliczko, Krzysztof A. Makowski, Czesław Pest, Przemysław Matusik, Jerzy Kołacki, Adam Michnik.
Filmografia Konsultant naukowy
film fabularny Bestia (1978) Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy (1982) w reżyserii Jerzego Sztwiertni filmu telewizyjnego Chwała zwycięzcom (2003) w reżyserii Adka Drabińskiego, realizacja Bogusław Wołoszański Śladami Pawła Edmunda Strzeleckiego (2008), TVP Poznań Profesor Lech Trzeciakowski – seria „Wybitne Postacie Uniwersytetu”, Uniwersyteckie Studio Filmowe UAM, 2012
Bibliografia prac Maria Jackowska, Bibliografia prac profesora Lecha Trzeciakowskiego za lata 1955–1991 [nr 1-166], [w:] Ideologie – poglądy – mity w dziejach Polski i Europy XIX i XX wieku. Księga pamiątkowa dedykowana prof. Lechowi Trzeciakowskiemu w 60 rocznicę urodzin. Red. Jerzy Topolski, Witold Molik i Krzysztof A. Makowski, Poznań 1991, s. 9–21. Alina Hinc, Bibliografia prac profesora Lecha Trzeciakowskiego za lata 1990–2001 [nr 154-246], [w:] W kręgu polityki. Polacy – Niemcy w XIX wieku, Wyd. Instytutu Historii UAM. Red. Krzysztof A. Makowski i Witold Molik, Poznań 2002, s. 9–16.
Księga pamiątkowa Ideologie – poglądy – mity w dziejach Polski i Europy XIX i XX wieku. Księga pamiątkowa dedykowana prof. Lechowi Trzeciakowskiemu w 60 rocznicę urodzin, red. Jerzy Topolski, Witold Molik i Krzysztof A. Makowski (Poznań 1991). W kręgu polityki Polacy – Niemcy w XIX wieku. Instytut Historii UAM, Poznań 2002 Liber Amicorum Profesora Lecha Trzeciakowskiego, red. Przemysław Matusik, Poznań 2012
Przypisy
Bibliografia Jerzy Topolski, Witold Molik, K.A. Makowski, Słowo wstępne [o Lechu Trzeciakowskim], [w:] Ideologie – poglądy – mity w dziejach Polski i Europy XIX i XX wieku. Księga pamiątkowa dedykowana prof. Lechowi Trzeciakowskiemu w 60 rocznicę urodzin, Poznań 1991, s. 5–8. K.A. Makowski, W. Molik, Od Redakcji [o Lechu Trzeciakowskim], [w:] W kręgu polityki. Polacy – Niemcy w XIX wieku, Wyd. Instytutu Historii UAM, Poznań 2002, s. 7–8. Dariusz Matelski, Honory dla profesora Lecha Trzeciakowskiego – badacza Polonii w Niemczech, „Przegląd Polsko-Polonijny”, 2011, nr 2, s. 290–294. D. Matelski, Profesor Lech Trzeciakowski (1931–2017), „Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX Wieku”, red. Jarosław Kita, tom XVI, 2016 (druk 2017), s. 259–263.
Linki zewnętrzne
Lech Trzeciakowski: Bibliografia w LitDok Europa Środkowo-Wschodnia / Instytut Herdera w Marburgu
Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Harcerze Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Polskiej Kategoria:Honorowi obywatele Poznania Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy nauczyciele Kategoria:Pracownicy instytutów naukowych PAN Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Kategoria:Urodzeni w 1931 Kategoria:Zmarli w 2017