Hormizm (z grec. 'horme' – napęd) – teoria psychologiczna stworzona przez angielskiego psychiatrę i psychologa Williama McDougalla.
Założenia Hormizm opiera się na teorii instynktów:
Instynkt według Mc Dougalla to wrodzona i odziedziczona dyspozycja psychofizyczna. Wyróżnił on siedem instynktów podstawowych: instynkt ucieczki i uczucie strachu, instynkt odrzucenia i uczucie wstrętu, instynkt ciekawości i uczucie zdziwienia, instynkt walki i uczucie gniewu, instynkt samoponiżenia i uczucie poddania się, instynkt samoutwierdzenia i uczucie górowania, instynkt rodzicielski i uczucie tkliwości.
Dodatkowo Mc Dougall wyróżnił cztery instynkty złożone: seksualny, stadny, zdobywania, konstrukcji.
Ponadto według teorii hormizmu ludzi cechuje pięć tendencji wrodzonych do: sympatii, czyli sympatycznej idukcji uczuć, sugestii i sugestywności, naśladownictwa, zabawy oraz temperament.
W hormizmie instynktom przypisuje się rolę podobną do tej, jaką pełni popęd seksualny w psychoanalizie Freuda: są one motorem napędzającym ludzką działalność, leżą u podstaw kultury.
Krytyka Głównym zarzutem wobec hormizmu była liczba wyróżnionych przez Mc Douglla instynktów. Kolejni badacze poszerzali ich listę.
Bibliografia J. Pieter, Historia Psychologii, Warszawa 1972.
Kategoria:Teorie psychologiczne