thumb|Grób Lucjana Brychczego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach Lucjan Antoni Brychczy (ur. 13 czerwca 1934 w Nowym Bytomiu, zm. 2 grudnia 2024 w Warszawie) – polski piłkarz i trener piłkarski, pułkownik Wojska Polskiego.

W latach 1954–1969 reprezentant Polski w piłce nożnej, w latach 1960–1969 kapitan drużyny narodowej, uczestnik Letnich Igrzysk Olimpijskich 1960 w Rzymie. Członek Klubu Wybitnego ReprezentantaNowi członkowie Klubu Wybitnego Reprezentanta [dostęp 2014-10-16]., honorowy członek Polskiego Związku Piłki Nożnej.

Przez 70 lat (1954–2024) związany z Legią Warszawa jako zawodnik, trener, asystent i honorowy prezes. W latach 1954–1972 rozegrał w barwach stołecznej drużyny 452 mecze i zdobył 226 bramek, będąc rekordzistą klubu pod względem występów i jego najlepszym strzelcem w historii. Jako zawodnik czterokrotnie sięgnął po mistrzostwo Polski (1955, 1956, 1969, 1970), czterokrotnie po Puchar Polski (1955, 1956, 1964, 1966), a także trzykrotnie zostawał ligowym królem strzelców (1957, 1964, 1965). Członek Klubu 100 – drugi najlepszy strzelec w historii najwyższych ligowych rozgrywek w Polsce, w których strzelił łącznie 182 bramki, a także Klubu 300 – z dorobkiem 368 występów na najwyższym poziomie ligowym w kraju. W 1972 (po zakończeniu kariery zawodniczej) pozostał w klubie, będąc członkiem sztabu szkoleniowego pierwszej drużyny, w roli asystenta trenera. W latach 1972–1973, 1979–1980, 1987, 1990 oraz 2004 pełnił funkcję pierwszego trenera, trzykrotnie sięgając po Puchar Polski (1973, 1980, 1990). W 2014 został honorowym prezesem Legii Warszawa.

Życiorys Urodził się w rodzinie Stanisława (1899–1992; uczestnika trzech powstań śląskich, odznaczonego Medalem Niepodległości.) i Marii (1903–1986). Pochodził ze Śląska i pierwsze kroki piłkarskie stawiał w klubie Pogoń Nowy Bytom, następnie przeniósł się do klubów gliwickich – ŁTS Łabędy (1948–1953) i Piasta. W 1954 – w związku ze służbą wojskową – przeniósł się do warszawskiej Legii i pozostał wierny klubowi do końca kariery zawodniczej, a także przez kolejne dziesięciolecia. Występował w Legii przez 19 sezonów; należał do niego klubowy rekord długowieczności – jego pierwszy i ostatni mecz dzieliło 17 lat i 170 dni. Był także najstarszym w historii Legii graczem ligowym (wyłączając bramkarzy; w dniu ostatniego meczu miał 37 lat i 161 dni) oraz strzelcem bramki w lidze (37 lat i 88 dni).

W narodowej kadrze zadebiutował w sierpniu 1954 meczem z Bułgarią, już jako zawodnik Legii (chociaż ze względu na trwającą wówczas letnią przerwę w rozgrywkach jeszcze przed ligowym debiutem w barwach warszawskiego klubu). Jednym z najbardziej pamiętnych spotkań z jego udziałem był mecz z ZSRR w 1957, w którym dwie zwycięskie bramki zdobył Gerard Cieślik, właśnie z podań Brychczego. Wystąpił łącznie w 58 meczach oficjalnych oraz dwóch nieoficjalnych (w 1959 z Niemcami przed Igrzyskami w Rzymie oraz na igrzyskach z Argentyną). W 1960 wystąpił na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie, ale bez większego sukcesu – reprezentacja pokonała wysoko Tunezję, ale po porażkach z Danią i Argentyną została wyeliminowana jeszcze na etapie spotkań grupowych. W 11 meczach Brychczy był kapitanem reprezentacji. Ostatni mecz w kadrze narodowej rozegrał 27 sierpnia 1969 z Norwegią, w którym zdobył osiemnastego gola w historii swoich reprezentacyjnych występów.

Jako zawodowy oficer (w 1988 awansowany do stopnia podpułkownika) nie mógł przejść w ciągu kariery do klubu zagranicznego. Wśród klubów, które starały się o Brychczego był m.in. Real Madryt czy AC Milan. Na początku występów w Legii Brychczy zamierzał powrócić na Śląsk, jednak ze względu na konieczność odbycia służby wojskowej i wpływy działaczy Legii (także pozasportowe) nie udało mu się zrealizować tych planów. W tej sytuacji po kilkunastu latach występów na boisku pozostał w Legii także jako trener. Zajmował w sztabie trenerskim różne stanowiska, w tym kilkakrotnie pierwszego trenera. Mówił, że jest dumny z powodu tak długiego czasu, jaki spędził w Legii – z roku na rok ten klub był mu coraz bliższy, a gdyby mógł cofnąć czas, postąpiłby tak samo. W październiku 2004, w pięćdziesiątym roku współpracy z Legią, został na miesiąc członkiem tercetu trenerskiego (z Jackiem Zielińskim i Krzysztofem Gawarą) stworzonego po odwołaniu Dariusza Kubickiego; następnie został jednym z trzech asystentów trenera J. Zielińskiego. Przez lata pracy trenerskiej wielokrotnie był asystentem pierwszego szkoleniowca, m.in. Andrzeja Strejlaua, Jerzego Engela, Franciszka Smudy, Dragomira Okuki, Dariusza Kubickiego, Macieja Skorży, Jana Urbana, Henninga Berga, Stanisława Czerczesowa, Jacka Magiery, Aleksandara Vukovicia, Czesława Michniewicza czy Kosty Runjaicia.

Jako piłkarz cieszył się opinią jednego z lepszych techników i taktyków w Europie. Skuteczności w ataku nie sprzyjały warunki fizyczne (166 cm, 60–66 kg), które nadrabiał umiejętnościami technicznymi i niekonwencjonalnymi zagraniami. Przez lata był znany pod przydomkiem boiskowym „Kici” (węg. kicsi – mały), nadanym przez węgierskiego trenera Jánosa Steinera.

Przez niemal całą karierę był związany z warszawską Legią, dzięki temu jest w środowisku jej kibiców uznawany za postać legendarną.

Zmarł 2 grudnia 2024 (w wieku 90 lat) w Warszawie, wskutek zapalenia płuc. Spoczął na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera K-1-18). Prezydent Andrzej Duda pośmiertnie odznaczył Lucjana Brychczego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Po jego śmierci wszystkie mecze centralnych rozgrywek piłkarskich w Polsce poprzedziła minuta ciszy. Jego pamięć minutą ciszy uczcił również Sejm RP X kadencji.

Kariera reprezentacyjna 58 meczów / 18 bramek

+ Gole w reprezentacji Data Miejsce Mecz Wynik Gole Rodzaj 26.06.1955 Sofia – Polska 1–1 (0–1) T 4.11.1956 Kraków Polska – 5–0 (2–0) T 29.09.1957 Sofia Bułgaria – Polska 1–1 (0–1) T 3.11.1957 Warszawa Polska – Finlandia 4–0 (2–0) EMŚ 28.06.1959 Chorzów Polska – 2–4 (1–2) EME 4.05.1960 Glasgow – Polska 2–3 (1–2) T 4.06.1961 Belgrad – Polska 2–1 (1–0) EMŚ 11.04.1962 Paryż – Polska 1–3 (1–2) T 15.04.1962 Casablanca – Polska 1–3 (1–0) T 23.05.1962 Warszawa Polska – 2–0 (1–0) T 15.05.1963 Oslo – Polska 2–5 (1–2) T 22.05.1963 Warszawa Polska – Grecja 4–0 (3–0) T 17.09.1967 Warszawa Polska – Francja 1–4 (1–2) EME 8.10.1967 Bruksela Belgia – Polska 2–4 (2–2) EME 27.08.1969 Łódź Polska – Norwegia 6–1 (5–1) T

T — Towarzyskie – 12 EMŚ — Eliminacje MŚ – 3 EME — Eliminacje ME – 3

Sukcesy Zawodnik Legia Warszawa Mistrzostwo Polski: 1955, 1956, 1968/1969, 1969/1970 Puchar Polski: 1954/1955, 1955/1956, 1963/1964, 1965/1966 półfinał Pucharu Europy: 1969/1970

Indywidualnie król strzelców Ekstraklasy: 1957, 1963/1964, 1964/1965

Trener Legia Warszawa Puchar Polski: 1972/1973, 1979/1980, 1989/1990

Odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 2024, pośmiertnie. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 2000 – pkt 2. Złoty Medal Za Wybitne Osiągnięcia Sportowe Odznaka „Zasłużony Mistrz Sportu”

Wyróżnienia Diamentowa Odznaka Honorowa PZPN (2018)

Awanse podpułkownik: 1988 (służba stała) pułkownik: 2015 (stan spoczynku)

Przypisy

Bibliografia Andrzej Gowarzewski, Stefan Szczepłek i inni, Legia Warszawa. 80 lat „zielonych” – księga jubileuszowa, Katowice 1995 (drugi tom cyklu Kolekcja klubów wydawnictwa GiA) Andrzej Gowarzewski, Stefan Szczepłek, Bożena Lidia Szmel i inni, Legia to potęga. Prawie 90 lat prawdziwej historii, Katowice 2004 (dziewiąty tom cyklu Kolekcja klubów) Stefan Grzegorczyk, Jerzy Lechowski, Mieczysław Szymkowiak, Piłka nożna 1919−1989. Zarys encyklopedyczny. Ludzie, drużyny, mecze, Warszawa 1991

Linki zewnętrzne

Kategoria:Klub Wybitnego Reprezentanta Kategoria:Piłkarze Piasta Gliwice Kategoria:Piłkarze Legii Warszawa Kategoria:Królowie strzelców Ekstraklasy Kategoria:Piłkarze nożni na Letnich Igrzyskach Olimpijskich 1960 Kategoria:Polscy piłkarze na igrzyskach olimpijskich Kategoria:Polscy olimpijczycy (Rzym 1960) Kategoria:Klub 100 Kategoria:Polscy trenerzy piłkarscy Kategoria:Trenerzy piłkarzy Legii Warszawa Kategoria:Prezesi Legii Warszawa Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem za Wybitne Osiągnięcia Sportowe Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Mistrz Sportu” (Polska) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podpułkownicy ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Pułkownicy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Bytomiu Kategoria:Kapitanowie reprezentacji Polski Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2024