thumb|240px|Edward Rowny, 2013 Edward L. Rowny (ur. 3 kwietnia 1917 w Baltimore [dostęp 2013-0407]., zm. 17 grudnia 2017Adam Bernstein, Lt. Gen. Edward L. Rowny, hard-line arms control adviser to five presidents, dies at 100, washingtonpost.com (dostęp: 19 grudnia 2017). w Waszyngtonie) – generał porucznik Armii Stanów Zjednoczonych polskiego pochodzenia. Pracował jako negocjator kontroli zbrojeń i doradca ds. wojskowych w administracjach pięciu prezydentów: Nixona, Forda, Cartera, Reagana i Busha seniora. Był jednym z inicjatorów użycia śmigłowców w operacjach wojskowych.
Życiorys Ojciec Edwarda Rownego pochodził z Nagoszewa koło Ostrowi Mazowieckiej.
Rowny uzyskał licencjat na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa w zakresie inżynierii. Posiadał również magisteria z West Point i Uniwersytetu Yale oraz doktorat American University w zakresie studiów międzynarodowych.
Służył w armii w latach 1941–1979, biorąc udział w II wojnie światowej, wojnach w Korei i Wietnamie. W czasie lądowania we Włoszech objął dowództwo batalionu. Po zakończeniu działań wojennych w Europie został przeniesiony do zespołu planującego inwazję na Japonię. W czasie wojny koreańskiej był rzecznikiem generała MacArthura. W czasie wojny wietnamskiej jako zastępca generała Andrew P. O’Meary’ego był odpowiedzialny za transport żołnierzy NATO z Francji.
W 1971 został powołany na przedstawiciela Stanów Zjednoczonych podczas rokowań SALT i piastował to stanowisko do 1979, kiedy to odszedł na emeryturę, wyrażając w ten sposób dezaprobatę w stosunku do polityki rozbrojeniowej administracji Cartera. Po wyborze na prezydenta Ronalda Reagana został powołany w randze ambasadora na przewodniczącego rokowań START I (przez cztery lata), a następnie specjalnego doradcy ds. kontroli zbrojeń w administracji prezydentów Reagana i Busha, aż do ponownego przejścia na emeryturę, w 1990.
W stanie spoczynku pozostawał konsultantem międzynarodowym. Napisał też książkę, It Takes One to Tango (1992), o swojej służbie u pięciu amerykańskich prezydentów i negocjacjach z ZSRR. Mieszkał w Waszyngtonie.
Działalność polonijna Rowny jako młody człowiek był uczestnikiem pogrzebu Ignacego Jana Paderewskiego, który odbył się w katedrze św. Patryka w Nowym Jorku w 1941. Wydarzenie to wywarło wielki wpływ na jego życie. W 1994 został przewodniczącym Paderewski Living Memorial, mającego na celu podtrzymywanie dziedzictwa wielkiego polskiego patrioty, pianisty i kompozytora. Wchodził także w skład delegacji, która w 1992 przywiozła ciało Paderewskiego z cmentarza Arlington do wolnej Polski.
Rowny był aktywnym członkiem założycielem i wiceprezydentem Amerykańsko-Polskiego Komitetu Doradczego (American Polish Advisory Council).
W 2005, w 25. rocznicę powstania NSZZ „Solidarność”, otrzymał Medal Wolności Trumana-Reagana (Truman-Regan Medal of Freedom) od Fundacji Pamięci Ofiar Komunizmu.
Odznaczenia
Publikacje Strategic Force Modernization and Arms Control (1986) It Takes One to Tango (1992) – wyd. pol. Tango z niedźwiedziem, Imbir 2007, tłum. Dawid Dastych, wstęp: Radosław Sikorski Engineer Memoirs (1995) Smokey Joe & The General (2013)
Przypisy
Bibliografia [dostęp 2013-0407]
Kategoria:Polacy – generałowie armii amerykańskiej Kategoria:Politycy polonijni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Odznaczeni Army Distinguished Service Medal Kategoria:Odznaczeni Brązową Gwiazdą Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Legią Zasługi Kategoria:Odznaczeni Medalem Lotniczym (USA) Kategoria:Odznaczeni National Defense Service Medal Kategoria:Odznaczeni Prezydenckim Medalem Obywatelskim Kategoria:Odznaczeni Srebrną Gwiazdą Kategoria:Absolwenci Akademii Wojskowej Stanów Zjednoczonych w West Point Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Yale Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Uczestnicy wojny koreańskiej Kategoria:Amerykańscy stulatkowie Kategoria:Politycy polskiego pochodzenia Kategoria:Ludzie urodzeni w Baltimore Kategoria:Urodzeni w 1917 Kategoria:Zmarli w 2017