thumb|CTR – „polimerowe bezpieczniki” Termistor – rezystor półprzewodnikowy o rezystancji silnie zależnej od temperatury, tzn. w dużo większym stopniu niż w przypadku standardowych oporników. Najczęściej półprzewodnikowy lub metalowy. Wykonuje się je z tlenków: manganu, niklu, kobaltu, miedzi, glinu, wanadu i litu. Od rodzaju i proporcji użytych tlenków zależą właściwości termistora.
Rodzaje termistorów NTC – o ujemnym współczynniku temperaturowym () – wzrost temperatury powoduje zmniejszanie się rezystancji; PTC – (pozystor) o dodatnim współczynniku temperaturowym (ang. ), wzrost temperatury powoduje wzrost rezystancji; CTR – o skokowej zmianie rezystancji (ang. ) – wzrost temperatury powyżej określonej powoduje gwałtowną zmianę (wzrost albo spadek) rezystancji. W termistorach polimerowych następuje szybki wzrost rezystancji (bezpieczniki polimerowe), a w ceramicznych, zawierających związki baru – spadek.
Podstawowe parametry – rezystancja nominalna, znormalizowana podawana jest zazwyczaj w temperaturze 25 °C jako R25 – TWR – temperaturowy współczynnik rezystancji (dla termistorów typu CTR podaje się temperaturę krytyczną) – dopuszczalna moc – stała materiałowa (wyrażona zwykle w kK – kilokelwinach) tolerancja, w zależności od rodzaju termistora
Dla termistorów (z wyjątkiem typu CTR), dla niezbyt dużych różnic temperatur, zależność rezystancji od temperatury można uznać za liniową, co można wyrazić wzorem:
gdzie: – rezystancja termistora w temperaturze – rezystancja w temperaturze odniesienia – główny współczynnik temperaturowy termistora.
Dla termistorów PTC współczynnik α jest większy od zera, natomiast dla NTC – mniejszy od zera.
Zmiana temperatury wewnętrznej termistora, a tym samym i jego rezystancji może być powodowana zmianą temperatury otoczenia lub też zmianą natężenia prądu płynącego przez termistor (wydzielanej mocy elektrycznej).
Temperatura termistora zależy od wydzielanej w nim mocy zgodnie z zależnością:
gdzie: – temperatura termistora, – temperatura otoczenia, – moc wydzielana w termistorze, – opór cieplny liczony w [K/W].
Zależność oporu R termistora typu NTC od temperatury T (w kelwinach) wyraża się wzorem:
gdzie: – stała termistora, – szerokość pasma zabronionego półprzewodnika, – stała Boltzmanna.
Zastosowania Termistory wykorzystywane są szeroko w elektronice jako: czujniki temperatury w termometrach elektronicznych, czujniki temperatury (KTY), w układach kompensujących zmiany parametrów obwodów przy zmianie temperatury, w układach zapobiegających nadmiernemu wzrostowi prądu, do pomiarów temperatury, elementy kompensujące zmianę oporności innych elementów elektronicznych np. we wzmacniaczach i generatorach bardzo niskich częstotliwości, ograniczniki natężenia prądu (bezpieczniki elektroniczne) – termistory typu CTR, np. w układach akumulatorów telefonów, zapobiegając uszkodzeniu akumulatorów w wyniku zwarcia lub zbyt szybkiego ładowania, czujniki tlenu.
Zobacz też bezpiecznik termiczny
Przypisy
Kategoria:Rezystory