Prezydent Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – urząd ustanowiony w rezultacie porozumień Okrągłego Stołu (1989). Zespół do spraw reform politycznych uznał, że należy zlikwidować Radę Państwa, pełniącą od 1952 rolę kolegialnej głowy państwa i w jej miejsce przywrócić urząd prezydenta. Pierwszym i jedynym prezydentem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej został gen. Wojciech Jaruzelski.
Wbrew powszechnej opinii, Bolesław Bierut nie był de iure prezydentem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, tylko Rzeczypospolitej Polskiej. Formalnie Polska Rzeczpospolita Ludowa powstała w 1952 roku. Wcześniej, w latach 1944–1952 oficjalna nazwa państwa brzmiała Rzeczpospolita PolskaUstawa Konstytucyjna z dnia 19 lutego 1947 r. o ustroju i zakresie działania najwyższych organów Rzeczypospolitej Polskiej (); nieoficjalnie posługiwano się także nazwą Polska Ludowa.
Uprawnienia 7 kwietnia 1989 Sejm uchwalił zmiany w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, w których znalazły się odpowiednie przepisy dotyczące Prezydenta. Został on określony jako najwyższy przedstawiciel państwa polskiego w stosunkach wewnętrznych i międzynarodowych. Zadaniem Prezydenta było czuwanie nad przestrzeganiem konstytucji, stanie na straży suwerenności i bezpieczeństwa państwa, nienaruszalności i niepodzielności jego terytorium oraz przestrzegania międzypaństwowych sojuszy politycznych i wojskowych. Prezydent był wybierany przez Zgromadzenie Narodowe (połączone izby parlamentu) na 6-letnią kadencję, z możliwością jednokrotnego ponownego wyboru. Na Prezydenta przeszły co do zasady te kompetencje Rady Państwa, które nie zostały zastrzeżone dla innych organów (w stosunku do Rady Państwa, jego kompetencje uległy zmniejszeniu).
Prezydent Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej: zarządzał wybory do Sejmu, Senatu i rad narodowych mianował i odwoływał pełnomocnych przedstawicieli Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w innych państwach przyjmował listy uwierzytelniające i odwołujące dyplomatów był zwierzchnikiem Sił Zbrojnych przewodniczył Komitetowi Obrony Kraju występował z wnioskiem do Sejmu o powołanie lub odwołanie prezesa Rady Ministrów występował z wnioskiem do Sejmu o powołanie lub odwołanie prezesa Narodowego Banku Polskiego mógł zwoływać w sprawach szczególnej wagi posiedzenia Rady Ministrów i im przewodniczyć nadawał ordery, odznaczenia i tytuły honorowe stosował prawo łaski wykonywał inne uprawnienia przewidziane w Konstytucji lub przekazane przez ustawy (np. ratyfikował i wypowiadał umowy międzynarodowe, sprawował nadzór nad radami narodowymi, wprowadzał stan wojenny lub wyjątkowy).
Prezydent miał prawo weta ustawodawczego, które mogło zostać uchylone przez Sejm większością 2/3 głosów. Mógł także rozwiązać parlament, jeśli ten w terminie 3 miesięcy nie powoła rządu, nie przyjmie budżetu lub uchwali ustawę lub uchwałę uniemożliwiającą prezydentowi wykonywanie jego konstytucyjnych uprawnień.
Historia Pierwszym i jedynym prezydentem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej był Wojciech Jaruzelski. Wybory odbyły się 19 lipca 1989 roku, głosowano na jednego kandydata. W głosowaniu wzięło udział 544 posłów i senatorów. 270 zagłosowało za kandydaturą, 233 było przeciwnych, 34 wstrzymało się od głosu, a 7 oddało głos nieważny (wymagana większość wynosiła 269 głosów). Tego samego dnia nowo wybrany prezydent objął urząd.
Po zmianie ustroju politycznego i nazwy państwa z dniem 31 grudnia 1989, Wojciech Jaruzelski stał się zarazem pierwszym Prezydentem III Rzeczypospolitej Polskiej31 grudnia 1989 weszła w życie ustawa zmieniająca Konstytucję PRL wprowadzając nowe nazewnictwo urzędów państwowych. Ustawa z dnia 27 września 1990 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: Art. 2. 1. Kadencja Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wybranego przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 19 lipca 1989 r. ulega skróceniu i wygasa z chwilą objęcia urzędu przez Prezydenta wybranego w wyborach powszechnych..
Zobacz też Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wasz prezydent, nasz premier
Przypisy
Kategoria:Polskie prawo konstytucyjne Kategoria:Prawo PRL Kategoria:1989 w Polsce