Powiat oleśnicki – powiat w Polsce, położony we wschodniej części województwa dolnośląskiego, w aglomeracji wrocławskiej. Jego siedzibą jest miasto Oleśnica.

Podział administracyjny Powiat oleśnicki powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..

Został stworzony z części województw wrocławskiego (miasto Oleśnica oraz gminy Bierutów, Dobroszyce, Oleśnica i Twardogóra) oraz kaliskiego (gminy Dziadowa Kłoda, Międzybórz i Syców)Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zdecydowanie zwiększonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. W jego skład wszedł obszar „starego” powiatu oleśnickiego oraz sycowskiego; stracił on jednak gminę Długołęka na rzecz powiatu wrocławskiego.

Z powiatem oleśnickim graniczą jednostki: powiat ostrowski w województwie wielkopolskim oraz powiat milicki od północy, powiaty kępiński i ostrzeszowski w województwie wielkopolskim od wschodu, powiat namysłowski w województwie opolskim od południowego wschodu, powiat oławski od południowego zachodu, powiaty trzebnicki i wrocławski od zachodu.

W skład powiatu wchodzi 8 gmin: 1 miejska, 4 miejsko-wiejskie oraz 3 wiejskie. Na jego terenie położonych jest pięć miast: Bierutów, Międzybórz, Oleśnica, Syców oraz TwardogóraRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..

+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0214011 miejska 25x25px Oleśnica — 0214023 miejsko-wiejska 25x25px Bierutów Bierutów 0214032 wiejska 25x25px Dobroszyce Dobroszyce 0214042 wiejska 25x25px Dziadowa Kłoda Dziadowa Kłoda 0214053 miejsko-wiejska 25x25px Międzybórz Międzybórz 0214062 wiejska 25x25px Oleśnica 0214073 miejsko-wiejska 25x25px Syców Syców 0214083 miejsko-wiejska 25x25px Twardogóra Twardogóra

Pokrycie terenu Powiat oleśnicki według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 1049,36 km², co stanowiło 5,3% powierzchni województwa dolnośląskiego. Pod względem powierzchni zajął 4. lokatę spośród 26 powiatów w województwie oraz 112. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (60,7%) oraz leśne (32,5%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 6,1% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 0,4%.

Demografia

Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie oleśnickim zamieszkiwało 106 706 mieszkańców: 54 632 kobiety (51,2% ludności) i 52 074 mężczyzn (48,8%), czyli 3,7% ludności województwa dolnośląskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 102 osób na km². Pod względem ludności powiat oleśnicki zajął w 2024 roku 4. miejsce spośród 26 powiatów w województwie oraz 66. lokatę wśród 314 powiatów Polski.

Wskaźnik urbanizacji wyniósł 54,0%; w miastach w tym dniu mieszkało 57 655 osób, zaś na wsi 49 051 osób.

Gospodarka W końcu listopada 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w powiecie obejmowała ok. 2 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 5,2% do aktywnych zawodowo.

Historia W okresie pruskim istniał powiat oleśnicki (Landkreis Oels). Według statystycznego opisu Prus z 1837 zawierał 4 miasta, 128 wsi i kolonii oraz liczył w sumie 52 tys. mieszkańców. Źródło podaje również, że na jego terenie mieszkała mieszana ludność polsko-niemiecka: Es wird hier theils deutsch, theils polnisch gesprochen (pol. Mówi się tutaj częściowo po niemiecku, a częściowo po polsku).

Starostowie oleśniccy Na podstawie źródła: Henryk Bajcar (10 listopada 1998 – 19 czerwca 2000), Zbigniew Potyrała (19 czerwca 2000 – 9 grudnia 2014), Wojciech Kociński (9 grudnia 2014 – 20 listopada 2018), Jan Dżugaj (20 listopada 2018 – 27 sierpnia 2020), Sławomir Kapica (27 sierpnia 2020 – 7 maja 2024), Wioletta Efinowicz (od 7 maja 2024). Wojciech Paszkowski (od 25 czerwca 2026)

Zabytki powiatu W gminie Bierutów: kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej z XIV wieku w Bierutowie, pozostałości zamku książąt wrocławskich z XIV i XVII wieku w Bierutowie, wieża dawnego ratusza z XVII wieku w Bierutowie, fragmenty murów miejskich z XIV wieku w Bierutowie, neogotycki kościół parafialny pw. świętego Józefa wybudowany w latach 1891–1893 w Bierutowie, ruiny dawnego kościoła cmentarnego pw. Św. Trójcy, murowanego z cegły w Bierutowie, dawna synagoga w Bierutowie, średniowieczny krzyż kamienny o wysokości ponad ziemią 241 cm, rozpiętości ramion 109 cm i grubości 12 cm, znajdujący się 300 m na północ od wsi Kijowice, wczesnogotycki kościół pw. Narodzenia NMP wzniesiony prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku w Stroni

W gminie wiejskiej Oleśnica: drewniano-szachulcowy poewangelicki kościół pw. NMP Nieustającej Pomocy w Boguszycach, neogotycki pałac z 1850 w Boguszycach osiedle, kościół pw. Wniebowzięcia NMP z pierwszej poł. XVIII w. w Brzezince, kompleks parkowo-pałacowy z XVIII wieku w Brzezince.

Zobacz też powiat sycowski

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Wspomnienia osiedleńców System informacji o terenie powiatu oleśnickiego

oleśnicki