Long Range Acoustic Device (LRAD, ) – zastrzeżona nazwa handlowa serii urządzeń akustycznych dalekiego zasięgu produkowanych przez amerykańską firmę Genasys, stanowiących rodzaj broni sonicznej służącej do komunikacji na duże odległości oraz do kontroli tłumu. Urządzenie emituje dźwięk o natężeniu do 160 dB w skupionej wiązce o kącie 30–60°, osiągając zasięg słyszalności do 5000 m. Na lata 2020., urządzenia LRAD są stosowane przez siły wojskowe, policyjne i ratunkowe ponad 100 państw.
Geneza i charakterystyka Impulsem do opracowania LRAD był zamach na niszczyciel USS Cole w Jemenie w 2000 roku: załoga nie zdołała skutecznie ostrzec zbliżającej się łodzi konwencjonalnym megafonem. Firma American Technology Corporation (obecna Genasys) wprowadziła LRAD na rynek w 2003 roku.
LRAD pracuje w dwóch trybach. Tryb głosowy (voice mode) służy do nadawania komunikatów i nie wywołuje bólu. Tryb alarmowy (alert mode) emituje sygnał tonowy o częstotliwości 2000–4000 Hz, wywołujący silny dyskomfort i dezorientację; to jego użycie przeciwko demonstrantom powoduje, że LRAD bywa klasyfikowany jako broń soniczna.
Ryzyko zdrowotne Modele policyjne generują 137–154 dB i mogą powodować ból, nudności, migrenę oraz trwałe uszkodzenie słuchu. W sprawie Edrei v. Maguire amerykański sąd orzekł, że dźwięk LRAD stanowi użycie siły.
Zastosowanie W 2005 roku załoga statku Seabourn Spirit użyła LRAD do odstraszenia piratów u wybrzeży Somalii. Pierwsze udokumentowane użycie podczas protestu w USA miało miejsce na szczycie G20 w Pittsburghu w 2009 roku, gdzie profesor Karen Piper doznała trwałego uszkodzenia słuchu i otrzymała 72 tys. USD odszkodowania. LRAD był następnie stosowany m.in. podczas protestów Occupy Wall Street (2011), w Ferguson (2014) i w trakcie protestów George'a Floyda (2020).
W Polsce mały|Policyjne Mitsubishi L200 z zainstalowanym systemem dźwiękowym LRAD-500X. W grudniu 2010 roku Komenda Główna Policji zakupiła sześć systemów LRAD-500X dla Oddziałów Prewencji Policji. Ponieważ polskie przepisy nie dopuszczają stosowania LRAD jako broni, policja dezaktywowała tryb alarmowy. Najwyższa Izba Kontroli zarzuciła policji nieprawidłowości w procedurze przetargowej. Podczas pandemii COVID-19 straże miejskie kilku miast wykorzystywały LRAD do nadawania komunikatów o restrykcjach sanitarnych.
Przypisy
Kategoria:Broń energetyczna Kategoria:Urządzenia elektroakustyczne