Sianki – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1934–1939 w województwie lwowskim (dzisiejsze obwód lwowski/woj. podkarpackie) oraz w odsłonie szczątkowej w latach 1939–1941 pod okupacją niemiecką. Siedzibą władz gminy były Sianki.

Historia 1934–1939 Gminę zbiorową Sianki utworzono 1 sierpnia 1934 roku w powiecie turczańskim w województwie lwowskim z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich: Beniowa, Butelka Wyżna, Butla, Hnyła, Jaworów, Sianki i Tureczki Wyżne. Gminy te przekształcono 17 września 1934 w siedem gromad (sołectw) gminy SiankiLwowski Dziennik Wojewódzki. 1934, nr 19, poz. 116.

1939–1941 Po wybuchu II wojny światowej granica niemiecko-sowiecka przedzieliła gminę wzdłuż Sanu. Większa część obszaru gminy Sianki przeszła pod okupację radziecką, gdzie została zniesiona 17 stycznia 1940, a jej obszar włączony do nowo utworzonego tam rejonu wysockiego w obwodzie drohobyckimХроніка за 17 січня 1940 року на сайті Інститут історії України НАН Україн. Rejon wysocki przekształcono 11 listopada 1940 w rejon boryńskiState Archive of the Lviv region.

Ponieważ Linia Mołotowa biegła do samego źródła Sanu u styku granic z zagarniętą przez Węgry czechosłowacką Rusią Zakarpacką, w granicach niemieckiej strefy okupacyjnej znalazł się także prawobrzeżny fragment gminy Sianki, obejmujący zachodnie części gromad Beniowa i Sianki, wraz z siedzibą gminy. Okupant utrzymał gminę Sianki w szczątkowej formie, włączając ją do Landkreis Sanok w dystrykcie krakowskim w Generalnym GubernatorstwieGemeindekarte des Generalgouvernements für die besten polnischen Gebiete (1940)..

Podział gromad przedwojennej gminy zamanifestował się następująco: +Podział gromad gminy Sianki w latach 1939–41 (także od 1944)GromadaStrefa niemiecka (polska)Strefa radzieckaObszar gromadyPołożenie głównej wsiObszar gromadyPołożenie głównej wsiBeniowawiększa częśćXmniejsza część–Butelka Wyżna––całaXButla––całaXHnyła––całaXJaworów––całaXSiankipołowaXpołowa–Tureczki Wyżne––całaX

1941–1945 Rejon boryński przestał istnieć wraz z wybuchem wojny niemiecko-radzieckiej 22 czerwca 1941. Na mocy dekretu Adolfa Hitlera z 1 sierpnia 1941 wschodnia (prawobrzeżna) część przedwojennej gminy Sianki weszła w skład Generalnego Gubernatorstwa i utworzonego tam nowego dystryktu Galicja.

Szczątkową gminę Sianki w Generalnym Gubernatorstwie (obejmującą już tylko zachodnie części Beniowej i Sianek) wyłączono 7 sierpnia 1941 z dystryktu krakowskiego, włączając ją do nowo utworzonego dystryktu galicyjskiego. Sprawiło to, że szczątkowa gmina Sianki (wraz z okrojoną gminą Tarnawa Niżna) stały się jedynym obszarem nigdy nieokupowanym przez ZSRR, który został włączony do dystryktu GalicjaVerordnungsblatt für das Generalgouvernement = Dziennik Rozporządzeń dla Generalnego Gubernatorstwa. 1941, Nr 111 (30 November).

Po zmianie tej zachodnie części Beniowej i Sianek połączyły się ponownie ze wschodnimi częściami Beniowej i Sianek, po czym szczątkową gminą Sianki zniesiono. Beniową włączono do gminy Tarnawa Niżna, a Sianki do reaktywowanej gminy Borynia. Obie weszły w skład w Landkreis Drohobycz dystryktu galicyjskiego w Generalnym GubernatorstwieAmtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG.

Abstrahując do przedwojennego obszaru gminy Sianki, został on w latach 1941–1944 podzielone między trzema gminami: Tarnawa Niżna (część północna z Beniową), Borynia (część środkowa z Butelka Wyżną, Jaworowem, Siankami i Tureczkami Wyżnymi) i Wysocko Wyżne (część południowa z Butlą i Hnyłą)Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG.

Latem 1944 przywrócono ponownie granicę na Sanie po zajęciu wschodnich terenów przez Armię Czerwoną. Podział przedwojennej gminy Sianki zamanifestował się identycznie co w latach 1940–41, czyli jej prawobrzeżna część została odcięta i włączono do reaktywowanych 31 lipca 1944 rejonów: turczańskiego (główna część) i boryńskiego (wschodnia część Beniowej) w ZSRR1944 рік в історії (history.org.ua). Położona po lewej stronie Sanu zachodnia część Beniowej pozostała przy gminie Tarnawa Niżna; tam też włączono zachodnią część Sianek, które przez to stały się najdalej na południe wysuniętym terytorium Polski w jej nowych granicachInformator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej – 1948 r.. Gmina Tarnawa Niżna powróciła w marcu 1945 do reaktywowanego powiatu leskiego, który 18 grudnia 1945 wszedł z kolei w skład nowo utworzonego województwa rzeszowskiego.

1945–1952 W wyniku włączenia do Polski w grudniu 1951 prawie całego rejonu ustrzyckiego w ramach umowy o zmianie granic z 15 lutego 1951, obszar ten przekształcono w nowy powiat ustrzycki z siedzibą w Ustrzykach Dolnych. Powiat ten zasilono o m.in. całą gminę Tarnawa Niżna (z Beniową i Siankami), którą 1 stycznia 1952 zniesiono, włączając jej obszar do reaktywowanej gminy Szewczenko (Lutowiska). 29 września 1952 obszar odzyskany od ZSRR podzielono na cztery gromadyDziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie. 1952, nr 12, poz. 55. Jednak na obszarze zniesionej gminy Tarnawa Niżna nie utworzono ani jednej gromady, co spowodowane było kompletnym spaleniem i wyludnieniem tych miejscowości pod koniec wojny i po jej zakończeniu, w tym w toku walk z UPA. Zachowano jednak oryginalny podział obszaru na obręby ewidencyjne w granicach (i o nazwach) dawnych gmin katastralnych (gromad), które później stopniowo zaludniano, tworząc nowe miejscowości i sołectwaGUS. Statystyczna charakterystyka miejscowości w gromadach: pow. Ustrzyki Dolne, woj. rzeszowskie (1971). Jednak Beniowa i Sianki w granicach Polski nie zostały dotąd zaludnione.

Przypisy

Kategoria:Dawne gminy w województwie lwowskim Kategoria:Gminy w powiecie turczańskim