Henryk Woźniak ps. Choromaski, Heniek, Hiszpan (ur. 3 listopada 1909 w Klimontowie, zm. 21 września 1944 w Warszawie) – działacz komunistyczny, oficer Brygad Międzynarodowych, Gwardii i Armii Ludowej, poległ w czasie powstania warszawskiego.

Życiorys Ukończył 3 klasy szkoły podstawowej po czym rozpoczął pracę jako robotnik w kopalni „Koszelew”. W 1928 wstąpił do Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, gdzie został sekretarzem komórki i członkiem komitetu dzielnicowego, działał także w górniczych związkach zawodowych. W latach 1931–1932, w czasie odbywania służby wojskowej, był członkiem Komitetu Garnizonowego Komunistycznej Partii Polski, do partii wstąpił w 1933.

18 listopada 1936 wyemigrował z Polski do ogarniętej wojną domową Hiszpanii przedostając się tam przez Czechosłowację, Austrię, Szwajcarię i Francję. Od grudnia 1936 roku walczył w Brygadach Międzynarodowych jako dowódca plutonu łączności w 35. Dywizji Hiszpańskiej Armii Republikańskiej, później trafił do polskiego batalionu im. Adama Mickiewicza. Walczył najpierw w kampanii andaluzyjskiej, potem na froncie centralnym w bitwie pod Brunete, Extremadurze oraz nad Ebro. Dosłużył się stopnia porucznika. Po zakończeniu walk wraz z innymi żołnierzami XIII Brygady został internowany we Francji.

Po upadku Francji zgłosił się na roboty do Niemiec, z których uciekł przedostając się wiosną 1942 do Warszawy. Wstąpił tam do Polskiej Partii Robotniczej i jej siły zbrojnej – Gwardii Ludowej. W marcu/kwietniu 1943 objął stanowisko kierownika „Techniki” (oddział odpowiadał za konspiracyjne drukarnie i kolportaż prasy podziemnej) Sztabu Głównego GL PPR. Po powstaniu Armii Ludowej został w stopniu kapitana szefem Służby Techniczno-Wywiadowczej w jej Sztabie Głównym. Jej zadaniem było organizowanie aparatu wywiadowczego, zapewnienie lokali do tej działalności, kontrola terminowości i estetyki pracy ruchu oporu oraz przestrzeganie zasad konspiracji drukarni.

W dniu wybuchu powstania warszawskiego znajdował się na Starym Mieście, gdzie objął dowództwo nad 3. batalionem AL. 27 sierpnia z grupą swoich podkomendnych przedostał się kanałami na Żoliborz kontynuując walkę w tej dzielnicy. 19 września został ciężko ranny podczas walk na ul. Drużbackiej na Marymoncie i po dwóch dniach zmarł.

Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B6-8-27). Pośmiertnie awansowany do stopnia majora oraz odznaczony Virtuti Militari i Krzyżem Grunwaldu.

Był patronem ulicy na warszawskim Zaciszu.

Życie prywatne Jego żona Elżbieta pod pseudonimem „Ela” w czasie okupacji należała do Polskiej Partii Robotniczej i jej Gwardii Ludowej, w powstaniu warszawskim służyła jako łączniczka w dowodzonym przez niego III Batalionie Armii LudowejA. Przygoński, Armia Ludowa w Powstaniu Warszawskim 1944, Warszawa 2008, s. 406..

Awanse porucznik – w czasie walk w Hiszpanii kapitan – 21 stycznia 1944 major – 1 maja 1945 (pośmiertnie)

Odznaczenia Order Krzyża Grunwaldu III lasy – 28 grudnia 1945 (pośmiertnie) Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari – 19 lipca 1945 (pośmiertnie)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Dowódcy w powstaniu warszawskim Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy żołnierze Brygad Międzynarodowych Kategoria:Żołnierze Armii Ludowej Kategoria:Żołnierze Gwardii Ludowej Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1944 Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Działacze Komunistycznego Związku Młodzieży Polski Kategoria:Żołnierze Brygad Międzynarodowych internowani we Francji Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Ludzie urodzeni w Klimontowie (Sosnowiec)