thumb|200px|Tadeusz Lubelski (po prawej) w rozmowie z Jerzym Vetulanim, 2014 thumb|200px|Tadeusz Lubelski (z lewej) w rozmowie z Katarzyną Kubisiowską, 2022 Karol Tadeusz Lubelski (ur. 1 lipca 1949 w Gliwicach) – polski teoretyk i historyk filmu, krytyk filmowy i tłumacz specjalizujący się w historii kinematografii polskiej i francuskiej, profesor nauk humanistycznych, członek Europejskiej Akademii Filmowej i Polskiej Akademii Filmowej. Od 1994 zastępca redaktora naczelnego miesięcznika „Kino”, w latach 1995–2001 dyrektor programowy Krakowskiego Festiwalu Filmowego, w latach 2008–2012 dyrektor Instytutu Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor i redaktor szeregu publikacji, w tym pierwszej polskojęzycznej, tematycznej Encyklopedii kina oraz serii Historia kina.
Życiorys Urodził się w rodzinie pochodzącej ze Lwowa. W 1971 ukończył studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. W latach 1971–1973 pracował jako asystent na macierzystej uczelni. W latach 1973–1981 był pracownikiem Uniwersytetu Śląskiego. Tam w 1979 obronił pracę doktorską pod tytułem Poetyka powieści i filmów Tadeusza Konwickiego.
W latach 1981–1984 był kierownikiem Zakładu Filmu i TV Uniwersytetu Jagiellońskiego. Następnie pracował na UJ jako adiunkt (1984–1992). W latach 1989–1993 był lektorem języka polskiego na Sorbonie. W 1993 uzyskał na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie nauk o sztuce na podstawie rozprawy pod tytułem Strategie autorskie w polskim filmie fabularnym lat 1945–1961.
W 2002 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Od 2002 był zastępcą dyrektora, a w latach 2008–2012 dyrektorem Instytutu Sztuk Audiowizualnych UJ. Po odejściu z funkcji dyrektora pozostał pracownikiem Instytutu. Specjalizuje się w historii filmu polskiego oraz w historii kinematografii europejskich, a zwłaszcza kina francuskiego. Jest redaktorem pierwszej polskiej tematycznej Encyklopedii kina (wyd. I – 2003, wyd. II – 2010) oraz współredaktorem serii Historia kina, złożonej z czterech tomów: Kino nieme (2009), Kino klasyczne (2011), Kino epoki nowofalowej (2015), Kino końca wieku (2019).
Był promotorem dwudziestu prac doktorskich, a także recenzentem ponad dwudziestu prac doktorskich i habilitacyjnych. Wśród wypromowanych przez niego doktorów byli m.in. Krzysztof Kornacki (2003), Piotr Marecki (2007), Marcin Maron (2009) i Maciej Stroiński (2013). Pod jego kierunkiem w 1995 magisterium uzyskała Katarzyna Kubisiowska.
W 1994 roku został zastępcą redaktora naczelnego miesięcznika „Kino”. Jest członkiem rady redakcyjnej „Kwartalnika Filmowego”. Współpracował jako recenzent z „Tygodnikiem Powszechnym”. Jest członkiem Komitetu Nauk o Sztuce PAN, w latach 2007–2011 był jego przewodniczącym. Od 2011 jest członkiem Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów. Jest członkiem Rady Naukowej Instytutu Sztuki PAN i Rady Naukowej Polskiego Słownika Biograficznego.
Jest członkiem Zarządu Samodzielnej Sekcji Piśmiennictwa Filmowego przy Stowarzyszeniu Filmowców Polskich. Od 1995 był przewodniczącym jury Ogólnopolskiego Konkursu Wiedzy o Filmie dla Młodzieży Szkół Średnich (następnie ponadgimnazjalnych). W latach 1995–2001 i 2006 był dyrektorem programowym Krakowskiego Festiwalu Filmowego, a następnie przewodniczył Radzie Programowej KFF. W 2006 został wybrany na członka Europejskiej Akademii Filmowej. Został wybrany także na członka Polskiej Akademii Filmowej.
W ankiecie zorganizowanej w 2015 przez Muzeum Kinematografii w Łodzi wskazał Osiem i pół Federico Felliniego jako największy film w historii, zaś Jak daleko stąd, jak blisko Tadeusza Konwickiego jako największy film polski.
30 maja 2025 ministra kultury i dziedzictwa narodowego Hanna Wróblewska powołała go na członka Rady Programowo-Naukowej Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego.
Wybrane publikacje Poetyka powieści i filmów Tadeusza Konwickiego (1984) Strategie autorskie w polskim filmie fabularnym lat 1945–1961 (1992, II wyd. 2000) Kino Krzysztofa Kieślowskiego (1997) Nowa Fala. O pewnej przygodzie kina francuskiego (2000) Encyklopedia kina (2003) – redaktor Odwieczne od nowa. Wielkie tematy w kinie przełomu wieków (2004) Historia kina polskiego (2006) – redaktor Wajda (2006) Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty (2008) Historia kina. Tom 1. Kino nieme (2009) – redaktor, wraz z Rafałem Syską i Iwoną Sowińską Historia kina. Tom 2. Kino klasyczne (2011) – redaktor, wraz z Rafałem Syską i Iwoną Sowińską Historia niebyła kina PRL (2012) Historia kina. Tom 3. Kino epoki nowofalowej (2015) – redaktor, wraz z Rafałem Syską i Iwoną Sowińską Historia kina. Tom 4. Kino końca wieku (2019) – redaktor, wraz z Rafałem Syską i Iwoną Sowińską
Nagrody i wyróżnienia Nagroda Ministra Edukacji Narodowej (2002) Nagroda Krakowska Książka Miesiąca za publikację Encyklopedia kina (2003) Nagroda PISF dla najlepszej książki filmowej roku za książkę Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty (2009) Nagroda ZAiKS-u im. Krzysztofa Teodora Toeplitza (2011) Nagroda im. Bolesława Michałka za najlepszą książkę filmową lat 2011–2012 za Historię niebyłą kina PRL nominacja do Nagrody Literackiej Nike 2013 za Historię niebyłą kina PRL
Przypisy Tadeusz Lubelski, Poetyka powieści i filmów Tadeusza Konwickiego, Wrocław 1984, s. 4.
Bibliografia Kto jest kim w Polsce. Edycja IV, wyd. Polska Agencja Informacyjna S.A., Warszawa 2001.
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk o Sztuce PAN Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Filmowców Polskich Kategoria:Laureaci Nagrody Krakowska Książka Miesiąca Kategoria:Ludzie urodzeni w Gliwicach Kategoria:Polscy członkowie Europejskiej Akademii Filmowej Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy filmoznawcy Kategoria:Polscy krytycy filmowi Kategoria:Urodzeni w 1949 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Jagiellońskiego