Wielka Wieś – gmina wiejska w powiecie krakowskim w województwie małopolskim.

Siedziba gminy to Wielka Wieś, jednak od 2016 roku urząd gminy znajduje się w Szycach.

Na koniec 2023 roku gminę zamieszkiwało 16 455 osób.

Struktura powierzchni Według danych z roku 2002 gmina Wielka Wieś ma obszar 48,1 km², w tym: użytki rolne – 82%; użytki leśne – 7%.

Gmina stanowi 3,91% powierzchni powiatu.

Demografia Dane z 30 czerwca 2004: Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 9183 100 4707 51,3 4476 48,7gęstość zaludnienia(mieszk./km²) 190,9 97,9 93,1

Dwunasta pod względem liczby mieszkańców gmina, na 17 gmin powiatu krakowskiego.

thumb|690x480px|center |Piramida wieku mieszkańców gminy Wielka Wieś w 2014 roku

Miejscowości Bębło, Będkowice, Biały Kościół, Czajowice, Giebułtów, Modlnica, Modlniczka, Prądnik Korzkiewski, Szyce, Tomaszowice, Wielka Wieś, Wierzchowie.

Sąsiednie gminy Jerzmanowice-Przeginia, Kraków, Skała, Zabierzów, Zielonki.

Zabytki Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego: Biały Kościół – kościół parafialny pw. św. Mikołaja; Giebułtów – kościół parafialny pw. św. Idziego; Giebułtów – spichrz dworski, drewniany; Modlnica – kościół parafialny pw. św. Wojciecha oraz dzwonnica; Modlnica – kaplica pw. św. Wojciecha; Modlnica – zespół dworski, lamus, mur z wieżyczką oraz park; Modlnica – komora celna austriacka; Prądnik Korzkiewski – dawny browar, spichrz oraz stajnia; Prądnik Korzkiewski – dawna kuźnica, obecnie dom mieszkalny; Tomaszowice – zespół dworski wraz z parkiem; Wielka Wieś – ruiny zamku na tzw. Zamkowej Skale.

Atrakcje turystyczne 200px|right|thumb|Dolina Kluczwody Tereny gminy położone są na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej (częściowo na Wyżynie Olkuskiej, a częściowo w Rowie Krzeszowickim) i wchodzą w skład pięknego krajobrazowo i wartościowego przyrodniczo i geologicznie obszaru Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie oraz Ojcowskiego Parku Narodowego. Liczne ostańce i inne skały, głębokie wąwozy, krasowe źródła, jaskinie i odkryte punkty widokowe na wzniesieniach stanowią o dużych walorach krajobrazowych gminy. Znajduje się tu wiele skał udostępnionych do wspinaczki skałkowej. Na terenie gminy znajdują się takie atrakcje turystyczne, jak: Dolina Prądnika; Dolina Kluczwody z Skałą Zamczysko z resztkami dawnego zamku; Dolina Będkowska; Jaskinia Wierzchowska Górna; rezerwat przyrody Dolina Kluczwody; 26 pomników przyrody.

Przez gminę przebiegają liczne szlaki turystyki pieszej i rowerowej umożliwiające zwiedzenie atrakcyjnych turystycznie miejsc.

Sport w gminie Kulturę fizyczną na terenie Gminy Wielka Wieś propagują cztery Ludowe Kluby Sportowe: Błękitni Modlnica, Sportowiec Modlniczka, Orzeł Bębło, Jutrzenka Giebułtów.

Komunikacja Przez gminę przebiega droga krajowa nr 94, która łączy Kraków z Katowicami. Istnieją także połączenia autobusowe obsługiwane przez MPK Kraków: Linia 310 – Os. Podwawelskie – Będkowice Pętla; Linia 220 – Krowodrza Górka – Giebułtów Morgi; Linia 230 – Bronowice Małe – Ujazd Pętla; Linia 910 (nocna) – Bronowice Małe – Będkowice Pętla;

Edukacja Na terenie gminy znajdują się: Szkoły podstawowe – 8 (w tym jedna niepubliczna); Szkoły zawodowe i techniczne – 1.

Historia Teren dzisiejszej gminy Wielka Wieś to obszar zasiedlony już od najdawniejszych czasów. Odnotowano tu liczne ślady osadnictwa wielokulturowego zaczynające się od epoki paleolitu. Stanowiska archeologiczne znajdują się w Bęble (znaleziska w schronisku skalnym w Żytniej Skale i na stanowisku otwartym), w Będkowicach (wczesnośredniowieczne grodzisko na skałce Sokolica nad Doliną Będkowską; kopiec prehistoryczny) i w Wierzchowiu (znaleziska w Jaskini Wierzchowskiej Górnej). Najstarsze wzmianki pisane o terenach gminy pochodzą z XIII wieku. Wsiami wymienianymi w materiałach z tamtego okresu były: Będkowice – wieś wzmiankowana w 1329 roku, Biały Kościół – wieś wzmiankowana w 1325, Modlniczka – wieś wzmiankowana w 1388, Modlnica – wieś wzmiankowana w 1254, a także Wierzchowie – wieś wzmiankowana w 1470 roku.

W okresie rozbiorów teren obecnej gminy był podzielony pomiędzy dwa zabory – austriacki i rosyjski, a linia graniczna przebiegała częściowo z biegiem potoku Kluczwoda. Odtworzone słupy graniczne z herbami i drzewami genealogicznymi domów panujących (Habsburgów i Romanowów) obejrzeć można na prywatnej posiadłości w Dolinie Kluczwody. Pamiątkami po tych czasach, m.in. z okresu powstania styczniowego 1863, są: pomnik-mogiła powstańców w Szycach i grób ich dowódcy na cmentarzu w Modlnicy. W czasie II wojny światowej na terenie dzisiejszej gminy toczyły się działania partyzanckie, w których brał udział oddział AK „Skała”. Przypomina o tym tablica pamiątkowa umieszczona na skale we wsi Prądnik Korzkiewski.

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalna strona Gminy Wielka Wieś Strona Doliny Kluczwody