Nathalie Sarraute (ur. 18 lipca 1900 w Iwanowie, zm. 19 października 1999 w Paryżu) – francuska pisarka i dramaturg pochodzenia rosyjskiego, jedna z głównych reprezentantek tzw. nowej powieści.

Życiorys Natalia Czerniak urodziła się w Iwanowo-Wozniesiensku, w rosyjsko-żydowskiej rodzinie. Była córką pisarki Pauliny (z domu Czatunowski) i inżyniera chemika Ilji Czerniaka. Po rozwodzie rodziców spędziła dzieciństwo podróżując między Francją a Rosją. W 1909 przeniosła się z ojcem do Paryża. Studiując literaturę angielską na Sorbonie, szczególnie upodobała sobie literaturę współczesną oraz twórczość Marcela Prousta i Virginii Woolf, które w znacznym stopniu wpłynęły na jej koncepcję powieści. Następnie studiowała historię na Oxfordzie i socjologię w Berlinie, zanim zdała francuski egzamin adwokacki (należała do paryskiej palestry w latach 1926–1941).

W 1925 r. wyszła za mąż za Raymonda Sarraute, również prawnika, z którym miała trzy córki. W latach 1932-1937 pisała swoją pierwszą książkę, Tropizmy. Została ona opublikowana w 1939 roku w wydawnictwie Denoël, po odrzuceniu jej przez dwa inne wydawnictwa. Tropizmy nie spotkały się z dobrym przyjęciem czytelników, a wpływ II wojny światowej jeszcze bardziej ograniczył ich popularność. Od 1941 r. z powodu pochodzenia Sarraute nie mogła pracować jako prawnik na skutek antyżydowskich praw reżimu Vichy. W tym czasie ukrywała się i przygotowywała się do rozwodu z mężem, starając się go chronić (rozwód ostatecznie nie nastąpił).

Wydany w 1948 r. Portret nieznajomego napotkał podobne trudności jak Tropizmy - odrzucanie przez wydawców i chłodną reakcję czytelników. Zainteresowanie publiczności wzbudziła dopiero w 1953 r. jej trzecia powieść, Martereau, a następnie zbiór esejów Era podejrzliwości (1956), który krytyka uznaje za początek nurtu Nouveau Roman. Kolejne powieści cieszyły się już znacznym powodzeniem, podobnie jak opublikowane w 1983 r. wspomnienia (Enfance). Za Les Fruits d’or otrzymała w 1964 r. Prix International de Littérature. Między 1963 i 1966 r. na prośbę Radia Stuttgart Sarraute napisała swoje dwie pierwsze sztuki teatralne; cały jej dorobek teatralny zawiera się w sześciu dramatach, wystawianych przez takich reżyserów jak Jean-Louis Barrault, Claude Régy czy Jacques Lasalle. W 1967 r. otrzymała doktorat honoris causa Trinity College w Dublinie, w 1980 - University of Kent w Canterbury, a w 1991 r. - Uniwersytetu Oksfordzkiego.

Sarraute zmarła w wieku 99 lat w Paryżu we Francji. Jej córka, dziennikarka Claude Sarraute, wyszła za mąż za francuskiego akademika Jean-François Revela.

Twórczość (wybór) Era podejrzliwości (L'Ère du soupçon, 1956), szkice teoretyczne o tworzeniu powieści

Powieści Tropizmy (Tropismes, 1938, wyd. pol. 2016, przeł. Szymon Żuchowski), Portret nieznajomego (Portrait d'un inconnu, 1948, wyd. pol. 1959, przeł. Zofia Jaremko-Pytowska), z przedmową Jeana-Paula Sartre’a Martereau (1953) Le Planétarium (1959) Les Fruits d’or (1963) Entre la vie et la mort (1968) Słyszy pan te śmiechy? (Vous les entendez?, 1972, wyd. pol. 1975, przeł. Krystyna Dolatowska). L'Usage de la parole (1980) Enfance (1983) Tu ne t'aimes pas (1989) Ici (1995) Ouvrez (1997)

Teatr Le Silence (1964) Le Mensonge (1966) Isma, ou Ce qui s'appelle rien (1970) C'est beau (1975) Elle est là (1980) Pour un oui ou pour un non (1982)

Przypisy

Kategoria:Dramaturdzy francuskojęzyczni Kategoria:Francuscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Francuscy prozaicy XX wieku Kategoria:Francuzi pochodzenia rosyjskiego Kategoria:Prozaicy francuskojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1999