thumb|Grób Andrzeja Szczeklika na cmentarzu Salwatorskim Andrzej Tadeusz Szczeklik (ur. 29 lipca 1938 w Krakowie, zm. 3 lutego 2012 tamże) – polski lekarz-naukowiec, profesor Kliniki Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, pisarz eseista i filozof medycyny, wiceprezes Polskiej Akademii Umiejętności, animator Akademii Młodych „PAUeczka Akademicka”. Zajmował się pracą naukową z zakresu kardiologii i pulmonologii.
Biografia i działalność naukowa Urodził się w Krakowie, w rodzinie Edwarda, lekarza-kardiologa, i Marianny z Gruszczyńskich (1902–1996). Jego młodszy brat Jerzy (1939–2017), był także lekarzem. W Krakowie uczęszczał do szkoły podstawowej oraz ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. B. Nowodworskiego, a w 1955 Średnią Szkołę Muzyczną. W roku 1961 uzyskał dyplom na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Krakowie. Dalej kształcił się na stażach naukowych w Stanach Zjednoczonych: Monmouth Medical Center, New Jersey (1962–1963) i w Szwecji: biochemia medyczna w Karolinska Institutet w Sztokhomie oraz na Uniwersytecie w Uppsali (1970). W roku 1963 rozpoczął pracę w III Klinice Chorób Wewnętrznych Akademii Medycznej we Wrocławiu. W 1966 roku uzyskał stopień naukowy doktora medycyny, a w 1969 doktora habilitowanego z zakresu chorób wewnętrznych. W 1979 roku otrzymał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1989 profesora zwyczajnego.
Od stycznia 1972 roku objął kierownictwo Kliniki Akademii Medycznej w Krakowie. W latach 1990–1993 był rektorem Akademii Medycznej w Krakowie. Andrzej Szczeklik doprowadził do włączenia wydziałów medycznych do Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 1993–1996 pełnił funkcję prorektora ds. Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od roku 1994 członek Papieskiej Akademii Nauk.
W 1975 roku przedstawił teorię rozwoju postaci astmy oskrzelowej, tzw. astmy aspirynowej.
W latach 70. prowadził badania nad prostacykliną i przyczynił się do wprowadzenia analogów prostacykliny do farmakoterapii.
Od 2009 roku był członkiem Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa (SKOZK).
Andrzej Szczeklik był autorem i współautorem ok. 600 prac naukowych, publikowanych w czasopismach międzynarodowych i krajowych. Wydał również kilka monografii i podręczników, także za granicą.
Autor książek przetłumaczonych na język angielski, niemiecki, hiszpański, węgierski, i litewski: Katharsis. O uzdrowicielskiej mocy natury i sztuki (Znak, Kraków 2002), Kore – O chorych, chorobach i poszukiwaniu duszy medycyny (Znak, Kraków 2007) Nieśmiertelność. Prometejski sen medycyny (Znak, Kraków 2012)
Był członkiem Papieskiej Akademii Nauk, PAU, PAN i wielu innych towarzystw naukowych. Został uhonorowany tytułem doktora honoris causa uniwersytetów medycznych we: Wrocławiu (1999), Warszawie (2002), Katowicach (2002), i w Łodzi (2003) oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego (2009).
Był kierownikiem II Katedry Chorób Wewnętrznych Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Od listopada 2010 do swojej śmierci był członkiem Faculty of 1000.
Od 1967 był żonaty z Marią z Rejmanów, miał dwóch synów, Michała i Wojciecha, oraz córkę Annę.
Zmarł w Krakowie z powodu zawału serca połączonego z zapaleniem płuc. Pochowany 8 lutego 2012 na cmentarzu Salwatorskim (sektor X, rząd 9, nr grobu 11).
Słuch absolutny W roku 2014 ukazała się książka pt. Słuch absolutny – wywiad-rzeka, przeprowadzony z prof. Andrzejem Szczeklikiem przez jego przyjaciela i wydawcę, Jerzego Illga. Autor podjął próbę znalezienia odpowiedzi na pytania, co ukształtowało osobowość bohatera książki – jaki dom? jakie lektury? jacy mistrzowie? jakie okoliczności? Na obwolucie książki zamieszczono m.in. zdania:
Anna Dymna, jedna z pacjentek, napisała:
Publikacje Książki 1971: Zawał serca 1979: Sercu na ratunek 2002: Katharsis. O uzdrowicielskiej mocy natury i sztuki 2006: Choroby wewnętrzne – podręcznik lekarski 2007: Kore. O chorych, chorobach i poszukiwaniu duszy medycyny 2009: Choroby wewnętrzne 2009 - kompendium 2012: Nieśmiertelność. Prometejski sen medycyny 2014: Słuch absolutny. Andrzej Szczeklik w rozmowie z Jerzym Illgiem
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2009) „za wybitne zasługi dla rozwoju alergologii i immunologii klinicznej w Polsce, za osiągnięcia w pracy naukowo-badawczej”. Order Ecce Homo „za bezinteresowność i profesjonalizm, za wielkie serce oraz ujmującą wrażliwość duchową w obszarze medycyny i sztuki“ (2008) Srebrny Medal Honorowy za Zasługi dla Województwa Małopolskiego (2012, pośmiertnie)
Nagrody i wyróżnienia 1995 – „Krakowianin Roku” (wraz z Józefem Tischnerem) 1995 – członkostwo honorowe The Royal College of Physicians w Londynie za odkrycie zaburzeń krzepnięcia krwi w chorobach serca 1997 – Lancet Invesigators Award czasopisma „The Lancet” za odkrycie podłoża genetycznego astmy oskrzelowej (wraz z Markiem Sanakiem) 1998 – Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej w dziedzinie nauk przyrodniczych i medycznych „za wykrycie mechanizmu przeciwzakrzepowego działania aspiryny oraz badania nad patogenezą i metodami leczenia astmy oskrzelowej indukowanej aspiryną” 1999 – tytuł doktora honoris causa Akademii Medycznej we Wrocławiu 2001 – nagroda Amerykańskiej Akademii Alergii i Immunologii 2001 – tytuł doktora honoris causa Akademii Medycznej w Warszawie 2002 – tytuł doktora honoris causa Śląskiej Akademii Medycznej w Katowicach 2002 – Nagroda Krakowska Książka Miesiąca (za książkę Katharsis. O uzdrowicielskiej mocy natury i sztuki) 2003 – tytuł doktora honoris causa UM w Łodzi 2008 – Nagroda Totus („za świadectwo głębokiego humanizmu, inspirowane nauczaniem Jana Pawła II, przekazywane w życiu i twórczości”) 2008 – nagroda Clemensa von Pirquet przyznana przez Europejską Akademię Alergologii i Immunologii Klinicznej 2008 – tytuł „Ambasador Polszczyzny w Piśmie” przyznany przez Radę Języka PolskiegoAmbasador Polszczyzny rjp.pan.pl [dostęp 2025-01-13]. 2008 – nominacja do Nagrody Literackiej Nike za Kore – O chorych, chorobach i poszukiwaniu duszy medycyny 2009 – tytuł doktora honoris causa UJ Kraków 2012 – Nagroda Imienia Św. Kamila, przyznana pośmiertnie („w dowód uznania za całokształt pracy naukowej, nieskazitelną postawę lekarza humanisty oraz skuteczne odkrywanie duszy w medycynie”)
Upamiętnienie Podręcznik chorób wewnętrznych wydawany od 2005 roku pod redakcją prof. Andrzeja Szczeklika, po jego śmierci, decyzją wydawcy został przemianowany na „Internę Szczeklika”, dla upamiętnienia jego wkładu w to dzieło i współpracę z wydawcą (Medycyna Praktyczna).
Prof. Andrzej Szczeklik został patronem założonego przez niego w 2011 roku konkursu literackiego pn.: Ogólnopolski Konkurs Literacki dla Lekarzy im. Prof. Andrzeja Szczeklika „Przychodzi wena do lekarza”. Organizatorami konkursu są wydawnictwo Medycyna Praktyczna i Naczelna Izba Lekarska (od VI edycji).
23 września 2013 roku II Klinika Chorób Wewnętrznych Collegium Medicum UJ została nazwana imieniem prof. Andrzeja Szczeklika. Na korytarzu kliniki odsłonięto pamiątkową tablicę ku czci jej patrona, z cytatem papieża Jana Pawła II: Zadaniem każdego człowieka jest być twórcą własnego życia: człowiek ma uczynić z niego arcydzieło sztuki.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Jerzy Vetulani: Andrzej Szczeklik – lekarz, uczony, wojownik, myśliciel Zapis rozmowy z prof. Andrzejem Szczeklikiem Andrzej Szczeklik - pasja życia [w:] „Świat Lekarza”, Rocznik 2009, Nr 4. Medyk – Strona WWW prof. Andrzeja Szczeklika Wojciech Bołoz, Osoba i dokonania prof. Andrzeja Szczeklika. Perspektywa bioetyka [w:] Studia Ecologiae et Bioethicae UKSW, 10(2012)3, s. 9–21.
Kategoria:Absolwenci Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Członkowie Papieskiej Akademii Nauk Kategoria:Członkowie rzeczywiści PAN Kategoria:Doktorzy honoris causa Akademii Medycznej we Wrocławiu Kategoria:Doktorzy honoris causa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Medycznego w Łodzi Kategoria:Doktorzy honoris causa Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – nauki przyrodnicze i medyczne Kategoria:Laureaci Nagrody Totus Tuus Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Orderem Ecce Homo Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem Honorowym za Zasługi dla Województwa Małopolskiego Kategoria:Pochowani na cmentarzu Salwatorskim w Krakowie Kategoria:Polscy eseiści Kategoria:Polscy filozofowie medycyny Kategoria:Polscy interniści Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Prorektorzy Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Rektorzy Akademii Medycznej w Krakowie Kategoria:Urodzeni w 1938 Kategoria:Zmarli w 2012