Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Borku Starym

180px|right|thumb|Kościół filialny w Borówkach 180px|right|thumb|Kościół filialny pw. MB Nieustającej Pomocy w Woli Borkowskiej (Nowy Borek) 180px|right|thumb|Kościół OO. Dominikanów w Borku Starym Parafia Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Borku Starym – rzymskokatolicka parafia należąca do dekanatu Błażowa w archidiecezji przemyskiejOpis dekanatu na stronie archidiecezji.

Historia W 1336 roku rozwinął się kult Obrazu Matki Bożej Boreckiej przy cudownym źródełku. 1 stycznia 1419 roku bp Maciej Janina poświęcił cmentarz w Borku Starym, co jest równoznaczne z budową w tym czasie pierwszego drewnianego kościoła pw. św. Piotra i Pawła. Pierwszym znanym proboszczem był ks. Andrzej. W 1420 roku abp lwowski Jan Rzeszowski poświęcił kaplicę pw. Świętego Krzyża i Najświętszej Maryi Panny, w której znajdował się cudowny Obraz Matki Bożej Boreckiej.

15 czerwca 1465 roku parafię uposażył Jan z Pilczy, nadając jej ziemię i prawo pobierania dziesięciny. W 1598 roku bp Wawrzyniec Goślicki parafię w Borku przyłączył, wraz z jej uposażeniem, do utworzonej wówczas prepozytury parafii w Tyczynie. Gdy w 1599 roku zmarł ostatni niezależny proboszcz ks. Marcin Lasocha, kościół w Borku Starym obsługiwali komendarze z Tyczyna.

W 1624 roku kościół został spalony przez Tatarów. W latach 1624–1646 liturgię parafialną sprawowano w leżącym poza wioską kościele pw. Świętego Krzyża. W latach 1646–1649 w miejscu spalonego przez Tatarów kościoła, wybudowano nowy kościół z kamienia.

W 1873 roku expozytem kościoła filialnego w Borku Starym został ks. Edward Kotecki. 12 marca 1888 roku bp Łukasz Solecki dokonał ponownej reaktywacji parafii w Borku Starym, a ks. Edward Kotecki został proboszczem. W skład parafii weszły Borek Stary, Nowy Borek i Brzezówka, w której było wówczas 3196 wiernych.

Kościół z kamienia był użytkowany do 1926 roku, kiedy rozebrano go, a materiał wykorzystano do budowy nowej świątyni. Obecny kościół parafialny murowany, trzynawowy, neogotycki z wieżą, wybudowano w latach 1928–1938, według projektu arch. Bronisława Wiktora. W 1939 roku odbyła się konsekracja kościoła, której dokonał bp Franciszek Barda.

W kościele znajdują się 3 barokowe ołtarze ze starego kościoła, chrzcielnica z 1755 roku, oraz kilka obrazów, w tym obraz Matki Bożej Niepokalanie Poczętej. Obok kościoła znajduje się dzwonnica murowana z 1887 roku. Polichromię kościoła wykonał w latach 1957–1958 artysta Stanisław Szmuc. Organy 15-głosowe zbudował w 1939 roku Emil Narolski z PrzemyślaBorek Stary - HistoriaRocznik Archidiecezji Przemyskiej 1997. Album (str. 43-44) .

Na terenie parafii jest 3 700 wiernych (w tym: Borek Stary – 1 400, Borek Nowy – 1 600, Borówki – 250, Brzezówka –450)Rocznik Archidiecezji Przemyskiej 2015 (s. 70) .

Proboszczowie parafii: 1888–1902. ks. Edward KoteckiSchematismus Universi Venerabilis Cleri Saecularis et Regularis Dioecesis rit. lat. Premisliensispro anno Domini 1888 (str. 184) (łac.) [dostęp 2020-01-24]. 1902–1923. ks. Ignacy KrysakowskiSchematismus Universi Venerabilis Cleri Saecularis et Regularis Dioecesis rit. lat. Premisliensis pro anno Domini 1903 (str. 182) (łac.) [dostęp 2020-01-24]. 1923–1952. ks. Józef PasierbElenchus Cleri Dioeceseos Rit. Lat. Premisliensis Pro Anno Domini 1924 (str. 77) (łac.) [dostęp 2020-01-24]. 1952–1958. ks. Władysław Fietko (administrator)Rocznik Diecezji Przemyskiej na rok 1952 (s. 121-122) [dostęp 2024-01-27]Rocznik Diecezji Przemyskiej na rok 1958 (s. 138) [dostęp 2024-01-27]. 1958–1983. ks. Michał SternalRocznik Diecezji Przemyskiej na rok 1966 (s. 146-147) [dostęp 2024-01-27]Rocznik Diecezji Przemyskiej na rok 1979 (s. 74) [dostęp 2024-01-27]. 1983–2005 ks. kan. Władysław MazepaRocznik Diecezji Przemyskiej na rok 1984 (s. 80) [dostęp 2024-01-27]. 2005–2019 ks. prał. Adam Pietrucha. 2019–2025 ks. Roman Słota 2025– nadal ks. Piotr Zawadzki

Kościoły filialne Borówki – W 1983 roku rozpoczęto budowę kościoła filialnego. W 1987 roku bp Ignacy Tokarczuk poświęcił kościół pw. Miłosierdzia BożegoBorówki - Historia. Wola Borkowska (Nowy Borek) – W latach 1987–1989 zbudowano kościół filialny, który w 1989 roku został poświęcony przez bpa Edwarda Białogłowskiego, pw. Matki Bożej Nieustającej PomocyWola Borkowska – historia Nowy Borek – W 1989 roku z polecenia Kurii Biskupiej zbudowano budynek punktu katechetycznego. Gdy nauka religii powróciła do szkoły, postanowiono budynek katechetyczny zaadaptować na kaplicę, którą poświęcono w 2003 roku pw. Matki Bożej CzęstochowskiejNowy Borek - Historia.

Klasztor OO. Dominikanów W tym miejscu już w 1418 roku istniał kościół pw. Świętego Krzyża z kaplicą Najświętszej Maryi Panny, który w 1420 roku został poświęcony przez apa lwowskiego Jana Rzeszowskiego. W kaplicy umieszczono łaskami słynący obraz Matki Bożej Boreckiej. W 1336 roku w pobliskim cudownym źródełku odnotowano pierwsze cudowne uzdrowienie.

W 1668 roku decyzją komisji biskupiej obraz został uznany za cudowny. W 1669 roku ks. Maciej Niwicki z Ramnic kanonik kolegiaty jarosławskiej i prepozyt tyczyński, ufundował kościół. W 1670 roku opiekę nad kaplicą objęli Dominikanie, którzy w latach 1684–1726 zbudowali kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jacka. 13 maja 1736 roku odbyła się konsekracja kościoła, której dokonał bp Andrzej Pruski.

15 sierpnia 1919 roku odbyła się koronacja cudownego obrazu, której dokonał bp Józef Sebastian PelczarSanktuarium Matki Bożej Boreckiej – Borek Stary k. Rzeszowa.

Przypisy

Linki zewnętrzne Informacje o kościele na stronie tyczyn.pl, tyczyn.pl, [dostęp: 2018-12-30]. (strona zarchiwizowana), borek_st.republika.pl, [dostęp: 2018-12-30].

Kategoria:Parafie archidiecezji przemyskiej Kategoria:Parafie pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła Kategoria:Religia w gminie Tyczyn Kategoria:Borek Stary Kategoria:Sanktuaria maryjne archidiecezji przemyskiej