mały|Pałac Raczyńskich, siedziba Ministerstwa Sprawiedliwości do 1939 Ministerstwo Sprawiedliwości (MS) – urząd pomocniczy Ministra Sprawiedliwości, członka Rady Ministrów stanowiącego naczelny organ administracji rządowej odpowiedzialny za dział administracji rządowej – sprawiedliwość, będącego od 29 grudnia 1989 roku jednym z członków Krajowej Rady Sądownictwa, co czyni go na mocy art. 187 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jednym z dwóch „nazwanych” ministrów (obok Ministra Obrony Narodowej)Art 134 ust. 2 i 5 oraz art. 187 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.. Ponadto od 31 marca 1990 r. do 30 marca 2010 r. Minister pełnił z urzędu godność Prokuratora Generalnego, a od 4 marca 2016 r. na mocy ustawy Prawo o prokuraturze pełni ją ponownie, niemniej w świetle Konstytucji są to osobne organy, obsługiwane również obecnie przez odrębne urzędy, odpowiednio przez Ministerstwo Sprawiedliwości oraz przez Prokuraturę Krajową, zaś wspomniana ustawa skutkuje jedynie ich unią personalną, bez zniesienia prawnej odrębności któregokolwiek z nichArt. 187 ust. 1 oraz art. 191 ust.1 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej., dzięki czemu od 31 marca 2010Na mocy ustawy z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw (, ze zm.). do 3 marca 2016 r. zamiast Prokuratury Krajowej mogła działać Prokuratura Generalna, usytuowana całkowicie niezależnie od Ministerstwa Sprawiedliwości i szerzej administracji rządowej, a sam Prokurator Generalny był osobą powoływaną przez Prezydenta RP na 6-letnią kadencję spośród dwóch kandydatów przedstawionych przez Krajową Radę Sądownictwa i (nieistniejącą obecnie) Krajową Radę ProkuraturyKrajowa Rada Prokuratury powstała 31 marca 2010 r. na mocy ustawy z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy o prokuraturze oraz niektórych innych ustaw..
Kierownictwo Waldemar Żurek – minister sprawiedliwości i prokurator generalny od 24 lipca 2025 Arkadiusz Myrcha (KO) – sekretarz stanu od 13 grudnia 2023 Maria Ejchart – podsekretarz stanu od 13 grudnia 2023 Dariusz Mazur – podsekretarz stanu od 22 grudnia 2023 Sławomir Pałka – podsekretarz stanu od 10 października 2025 Wojciech Kutyła – dyrektor generalny
Kompetencje Ministra Sprawiedliwości Rozporządzenie określa szczegółowy zakres działania Ministra Sprawiedliwości: Minister kieruje działem administracji rządowej – sprawiedliwość. Minister jest dysponentem części 15 i 37 budżetu państwa. Obsługę ministra zapewnia Ministerstwo Sprawiedliwości.
Dział sprawiedliwość obejmuje sprawy: sądownictwa, prokuratury, notariatu, adwokatury i radców prawnych, w zakresie wynikającym z przepisów odrębnych, wykonywania kar oraz środków wychowawczych i środka poprawczego orzeczonego przez sądy oraz sprawy pomocy postpenitencjarnej. Minister właściwy do spraw sprawiedliwości zapewnia przygotowywanie projektów kodyfikacji prawa cywilnego, w tym rodzinnego, oraz prawa karnego.
Minister właściwy do spraw sprawiedliwości jest właściwy w sprawach sądownictwa w zakresie spraw niezastrzeżonych odrębnymi przepisami do kompetencji innych organów państwowych i z uwzględnieniem zasady niezawisłości sędziowskiej.
Ministrowi właściwemu do spraw sprawiedliwości podlega Służba Więzienna.
Struktura organizacyjna
W skład Ministerstwa Sprawiedliwości wchodzą następujące jednostki organizacyjne..: Gabinet Polityczny Ministra Departament Analiz i Strategii Departament Budżetu i Inwestycji Departament Funduszy i Nieodpłatnej Pomocy Prawnej Departament Informatyzacji i Rejestrów Sądowych Departament Kadr i Organizacji Sądów Powszechnych i Wojskowych Departament Legislacyjny Departament Nadzoru Administracyjnego Departament Prawa Cywilnego i Gospodarczego Departament Prawa Europejskiego Departament Prawa Karnego Departament Spraw Rodzinnych i Nieletnich Departament Współpracy Międzynarodowej i Praw Człowieka Departament Wykonania Orzeczeń i Probacji Departament Zawodów Prawniczych Biuro Administracyjne Biuro Bezpieczeństwa Biuro Cyberbezpieczeństwa Biuro Dyrektora Generalnego Biuro Finansów Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego Biuro Komunikacji i Promocji Biuro Ministra Biuro Obsługi Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich.
Jednostki organizacyjne podległe ministrowi.: Instytut Ekspertyz Ekonomicznych i Finansowych w Łodzi Instytut Ekspertyz Sądowych im. prof. dra Jana Sehna w Krakowie Instytut Ekspertyz Medycznych w Łodzi Instytut Wymiaru Sprawiedliwości Centralny Zarząd Służby Więziennej Centrum Cyberbezpieczeństwa w likwidacji Okręgowe inspektoraty Służby Więziennej Areszty śledcze Zakłady Karne Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w Kulach Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w Popowie Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w Suchej okręgowe ośrodki wychowawcze, zakłady poprawcze i Schroniska dla nieletnich
Jednostki organizacyjne nadzorowane przez ministra: Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury Akademia Wymiaru Sprawiedliwości w Warszawie Sądy powszechne – w zakresie nadzoru administracyjnego ministra nad działalnością administracyjną sądów Sądy wojskowe – w zakresie zwierzchniego nadzoru ministra w zakresie organizacji i działalności administracyjnej sądów Izby morskie – w zakresie zwierzchniego nadzoru ministra nad działalnością przewodniczących i wiceprzewodniczących tych izb oraz trybu postępowania przed izbami Ośrodki kuratorskie Opiniodawcze zespoły sądowych specjalistów Przedsiębiorstwa państwowe, dla których minister jest organem założycielskim
Lista ministrów sprawiedliwości Ministrowie sprawiedliwości (1917–1919) Stanisław Bukowiecki (ur. 1867, zm. 1944) od 7 grudnia 1917 r. do 27 lutego 1918 r. Józef Higersberger (ur. 1856, zm. 1921) od 4 kwietnia 1918 r. do 4 listopada 1918 r. Józef Światopełk-Zawadzki (ur. 1859, zm. 1919) od 4 listopada 1918 r. do 14 listopada 1918 r.P.o. kierownik resortu sprawiedliwości w prowizorium rządowym.
Ministrowie sprawiedliwości – naczelni prokuratorzy (1919–1939) Leon Supiński (ur. 1874, zm. 1950) od 17 listopada 1918 do 2 września 1919 Bronisław Sobolewski (ur. 1870, zm. 1924) od 2 września 1919 do 9 grudnia 1919 Jan Hebdzyński (ur. 1856, zm. 1929) 13 grudnia 1919 – 9 czerwca 1920 Jan Morawski 23 czerwca 1920 – 24 lipca 1920 Stanisław Nowodworski 24 lipca 1920 – 19 czerwca 1921 Bronisław Sobolewski 19 czerwca 1921 – 6 czerwca 1922 Wacław Makowski 28 czerwca 1922 – 26 maja 1923 Stanisław Nowodworski 28 maja 1923 – 15 grudnia 1923 Włodzimierz Wyganowski 19 grudnia 1923 – 17 listopada 1924 Antoni Żychliński 17 listopada 1924 – 13 listopada 1925 Stefan Piechocki 20 listopada 1925 – 15 maja 1926 Wacław Makowski 15 maja 1926 – 30 września 1926 Aleksander Meysztowicz 2 października 1926 – 22 grudnia 1928 Stanisław Car 22 grudnia 1928 – 29 grudnia 1929 Feliks Dutkiewicz kierownik 29 grudnia 1929 – 17 marca 1930 Stanisław Car 29 marca 1930 – 4 grudnia 1930 Czesław Michałowski 4 grudnia 1930 – 15 maja 1936 Witold Grabowski 16 maja 1936 – 30 września 1939
Ministrowie sprawiedliwości – naczelni prokuratorzy Rządu RP na uchodźstwie (1944-1990) Władysław Sikorski 16 października 1939 – 20 lipca 1940 r. Marian Seyda 20 lipca 1940 – 22 września 1941 p.o. Prezes Rady Ministrów Władysław Sikorski 22 września 1941 – 3 września 1941 Herman Lieberman 3 września 1941 – 20 października 1941 Karol Popiel 20 października 1941 – 21 stycznia 1942 Wacław Komarnicki 21 stycznia 1942 – 29 listopada 1944 Bronisław Kuśnierz 29 listopada 1944–luty 1949 vacat luty 1949 – 25 września 1950 p.o. Prezes Rady Ministrów Roman Odzierzyński 25 września 1950 – 18 stycznia 1954 Kazimierz Okulicz 18 stycznia 1954 – 8 sierpnia 1955 Tadeusz Bugayski 8 sierpnia 1955 – 15 kwietnia 1957 Stanisław Lubodziecki 15 kwietnia 1957 – 20 lipca 1970 Sylwester Karalus 20 lipca 1970 – 18 lipca 1972 Stanisław Wiszniewski 18 lipca 1972 – 5 sierpnia 1976 Kazimierz Sabbat 5 sierpnia 1976 – 12 lipca 1978 Zbigniew Scholtz 12 lipca 1978 – 20 czerwca 1979 Bolesław Dziedzic 20 czerwca 1979 – 17 stycznia 1984 p.o. Bohdan Wendorff 17 stycznia 1984–1986 Stanisław Wiszniewski 1986 – 20 grudnia 1990
Ministrowie sprawiedliwości w Polsce Ludowej (1944–1989) Jan Czechowski (ur. 1894, zm. 1972), (SL) od 21 lipca 1944 do 31 grudnia 1944P.o. kierownik resortu sprawiedliwości w PKWN. Edmund Zalewski (ur. 1883, zm. 1962), (SL) od 31 grudnia 1944 do 2 maja 1945 Henryk Świątkowski (ur. 1896, zm. 1970), (PPS/PZPR) od 2 maja 1945 do 21 kwietnia 1956 Zofia Wasilkowska (ur. 1910, zm. 1996), (PZPR) od 27 kwietnia 1956 do 20 lutego 1957 Marian Rybicki (ur. 1915, zm. 1987), (PZPR) od 27 lutego 1957 do 24 czerwca 1965 Stanisław Walczak (ur. 1913, zm. 2002), (PZPR) od 25 czerwca 1965 do 26 października 1971 Włodzimierz Berutowicz (ur. 1914, zm. 2004), (PZPR) od 26 października 1971 do 25 marca 1976 Jerzy Bafia (ur. 1926, zm. 1991), (PZPR) od 27 marca 1976 do 12 czerwca 1981 Sylwester Zawadzki (ur. 1921, zm. 1999), (PZPR) od 12 czerwca 1981 do 22 listopada 1983 Lech Domeracki (ur. 1929, zm. 2020), (PZPR) od 22 listopada 1983 do 19 września 1988 Łukasz Balcer (SD) od 14 października 1988 do 1 sierpnia 1989
Ministrowie sprawiedliwości – członkowie Krajowej Rady Sądownictwa – prokuratorzy generalni (1989–2010) Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko(partia polityczna) ObjęcieurzęduObjęcie urzędu – pierwszy dzień urzędowania – zaprzysiężenie. ZłożenieurzęduZłożenie urzędu – ostatni dzień urzędowania. Długośćurzędowania Rząd 1.centruj|bezramki|90pxAleksander Bentkowski (ZSL/PSL)(ur. 1941)12 września 198914 grudnia 1990458 dniRząd Tadeusza Mazowieckiego 2.centruj|bezramki|90pxWiesław Chrzanowski (ZChN)(1923–2012) 12 stycznia 199125 listopada 1991317 dniRząd Jana Krzysztofa Bieleckiego p.o.90pxAndrzej Marcinkowski(1929–2010)25 listopada 199123 grudnia 199128 dni Rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego 3.90pxZbigniew Dyka (ZChN)(1928–2019)23 grudnia 199117 marca 1993452 dniRząd Jana Olszewskiego Rząd Hanny Suchockiej 4.90pxJan Piątkowski (ZChN)(1935–2016)17 marca 199326 października 1993223 dniRząd Hanny Suchockiej 5.centruj|bezramki|90pxWłodzimierz Cimoszewicz (SLD)(ur. 1950)26 października 19936 marca 1995496 dniDrugi rząd Waldemara Pawlaka 6.centruj|bezramki|90pxJerzy Jaskiernia (SdRP)(ur. 1950)7 marca 19957 lutego 1996337 dniRząd Józefa Oleksego 7.centruj|bezramki|90pxLeszek Kubicki(ur. 1930)7 lutego 199631 października 1997632 dniRząd Włodzimierza Cimoszewicza 8.centruj|bezramki|90pxHanna Suchocka (UW)(ur. 1946)31 października 19978 czerwca 2000951 dniRząd Jerzego Buzka p.o. centruj|bezramki|90pxPrezes Rady Ministrów Jerzy Buzek8 czerwca 200012 czerwca 2000Według ustawy o Radzie Ministrów z 8 VIII 1996.4 dni 9.centruj|90pxLech Kaczyński (PiS)(1949–2010)12 czerwca 2000 4 lipca 2001387 dni 14.. centruj|bezramki|90pxStanisław Iwanicki (AWS)(ur. 1951)5 lipca 200119 października 2001106 dni 11.centruj|bezramki|90pxBarbara Piwnik(ur. 1955)19 października 20016 lipca 2002260 dniRząd Leszka Millera 12.90pxGrzegorz Kurczuk (SLD)(ur. 1949)6 lipca 20022 maja 2004666 dniRząd Leszka Millera 13.90pxMarek Sadowski(ur. 1948)2 maja 20046 września 2004127 dniPierwszy rząd Marka Belki Drugi rząd Marka Belki 14.centruj|bezramki|90pxAndrzej Kalwas(ur. 1936)6 września 200431 października 2005420 dniDrugi rząd Marka Belki 15.centruj|bezramki|90pxZbigniew Ziobro (PiS)(ur. 1970)31 października 2005 7 września 2007676 dniRząd Kazimierza Marcinkiewicza