thumb|Wiadukt kolejowy nad BobremWiadukt w Starych Janowicach, położony na wschód od dworca kolejowego, z 1863 Janowice Wielkie (niem. JannowitzZarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. ().) – wieś (powierzchnia: 19,96 km²)Szczegółowy plan Janowic Wielkich. w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie karkonoskim, w gminie Janowice Wielkie, nad Bobrem, na pograniczu Kotliny Jeleniogórskiej, Gór Kaczawskich i Rudaw Janowickich w Sudetach Zachodnich.
Miejscowość posiada charakter osiedla letniskowego. Janowice Wielkie wraz z Trzcińskiem, dzięki położeniu na linii Wrocław – Jelenia Góra, są najpopularniejszymi punktami wyjściowymi w Rudawy Janowickie (Rudawski Park Krajobrazowy), w tym na należący do Korony Gór Polski – Skalnik (945 m n.p.m.) oraz w Góry Sokole. Z Janowic wiedzie też trasa na kolejny szczyt należący do Korony Gór Polski – Skopiec (724 m n.p.m.). Janowice Wielkie są też punktem wyjściowym na najwyższy szczyt Gór Ołowianych – Turzec (690 m n.p.m.; wzdłuż Janowickiego Przełomu, poprzez starą drogę górniczą obok XVII-XIX w. sztolni); do skalnego miasta – Starościńskich Skał (718 m n.p.m.) i do największej w rejonie Kotliny Jelenogórskiej jaskini (długości 36 m) w głaziskach Fajki (600 m n.p.m.).
Podział administracyjny W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie jeleniogórskim. Miejscowość jest siedzibą władz gminy Janowice Wielkie i największą miejscowością tej gminy (2194 mieszkańców w marcu 2011 r.).
Geografia Położenie thumb|300px|Położenie Janowic Wielkich na mapie powiatu karkonoskiego thumb|Położenie Janowic Wielkich – panorama thumb|Most kolejowy nad Bobrem w Janowicach z 1864 r., ul. Partyzantów thumb|Wiadukt kolejowy nad Bobrem w Janowicach Wielkich (na zachód od dworca kolejowego) z 1866 r., ul. Chłopska
Janowice Wielkie leżą w południowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego w powiecie karkonoskim w Kotlinie Jeleniogórskiej w Sudetach, u podnóża Rudaw Janowickich oraz Gór Kaczawskich nad Bobrem. Do Bobru na terenie Janowic, od jego lewej strony, wpływa ze stoków góry Piaskowej (586 m n.p.m.) Miedziany Potok, z Dziczej Góry (881 m n.p.m.) spływa Janówka, zaś prawym dopływem Bobru, płynącym od strony północnej ze szczytu Różanki (628 m n.p.m.) i wód Trzcińskich Mokradeł, jest Krupówka. W swej południowej części Janowice Wielkie leżą w obszarze Rudaw Janowickich, zaś w północnej w Górach Kaczawskich (Góry Ołowiane).
Klimat thumb|Janowice Wielkie – ul. Chłopska – fragment Międzynarodowej Trasy Rowerowej R6 zimą Klimat jest typowy dla obszarów podgórskich. Średnia temperatura roczna waha się w granicach 7 °C, a średnia temperatura okresu wegetacyjnego wynosi ok. 12–13 °C. Lato termiczne zaczyna się ok. połowy czerwca i trwa średnio 66 do 68 dni. Dominują wiatry zachodnie i południowo-zachodnie. Klimat (jak w całej południowo-zachodniej Polsce) kształtują masy powietrza napływające znad Oceanu Atlantyckiego, Skandynawii i północno-wschodniej Europy, rzadziej znad Azorów, Północnej Afryki i południa Europy. Dzięki tym masom tworzą się określone typy pogody. Charakteryzując ogólnie cztery pory roku Kotliny Jeleniogórskiej możemy powiedzieć, iż: wiosna jest początkowo chłodna, po czym w kwietniu i maju zaznacza się szybki wzrost temperatur dobowych; lato jest umiarkowanie ciepłe, wrzesień jest na ogół cieplejszy niż czerwiec i bywa pogodny; jesień jest porą relatywnie długą i ciepłą, znacznie cieplejszą niż wiosna, we wrześniu i październiku występuje też najniższe zachmurzenie i jest mniej opadów niż na przykład w sierpniu; zima jest stosunkowo łagodna, a w styczniu, lutym i marcu średnia dobowa temperatura nie spada poniżej –3 °C.
Klimat w Janowicach Wielkich charakteryzuje się wilgotnością, a to z racji sporego zalesionego areału, a też w szczególności położenia miejscowości w kotlinie górskiej i w meandrach rzeki Bóbr. Coroczna wegetacja roślin rozpoczyna się około dwóch tygodni później niż na Przedgórzu Sudeckim i 3 tyg. później niż w odległym o 100 km Wrocławiu. Temperatury w styczniu są średnio o 5–7 °C niższe od temperatur notowanych na Nizinie Śląskiej. Poza miesiącami zimowymi opady śniegu mogą występować już w listopadzie, spotykane są też jeszcze w maju. Miesiąc lipiec charakteryzuje się sporą ilością opadów deszczu. Mimo klimatu chłodnego w okresie letnim notowane są temperatury mogące dochodzić do 39 °C w cieniu.
Już w XVIII wieku górski, wilgotny klimat Janowic wykorzystywany był w lecznictwie: laryngologii, pulmonologii i kardiologii.
Demografia Wykres liczby ludności Janowic Wielkich na przestrzeni ostatnich 4 stuleci.
Największą populację Janowice Wielkie odnotowały w roku 1998 – według danych GUS 2255 mieszkańcówGUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31 XII 1998..
Janowice Wielkie, a w nich Stare i Nowe Janowice wraz z Mniszkowem i Trzcińskiem oraz byłym miastem Miedzianką stanowią obecnie jednolity zwarty zespół urbanistyczny zamieszkały przez około 4000 osób.
Geologia thumb|Skały Sokolika – Sokolik Duży W granicach Janowic Wielkich, na północnym krańcu Rudaw Janowickich, znajdują się złoża rud polimetalicznych (przede wszystkim miedzi i arsenu). Zawdzięczają one swe powstanie przebiegającej tu strefie kontaktu między granitem karkonoskim a ich wschodnią osłoną – łupkami zieleńcowymi. Mają charakter hydrotermalnych złóż żyłowych, tzn. powstały przez wytrącenie minerałów rudnych z gorących roztworów pomagmowych, krążących w szczelinach skalnych. Złoża te nigdy nie były zbyt bogate, choć w ich przypowierzchniowych partiach analizy wykazywały duże koncentracje użytecznych minerałów – pirytu (FeS2), chalkopirytu (CuFeS2), chalkozynu (Cu2S), blendy cynkowej (ZnS), galeny (PbS). Głębiej występowały minerały arsenu, srebra, a także kobaltu, cyny, bizmutu i inne. Po II wojnie światowej na skalę masową wydobywano tu uran. Pod względem różnorodności występujących tu minerałów Janowice wraz z Miedzianką są chyba najbogatszym miejscem w Polsce. Stąd zapewne wynika fakt, że pomimo stosunkowo skromnych efektów ekonomicznych przez wieki wielokrotnie ponawiano próby eksploatacji tutejszych złóż.
Dziedzictwo przyrody – pomniki przyrody thumb|Kompleks parkowo-leśny „Zamek Bolczów” thumb|Janowice Wielkie – ul. Wojska Polskiego – osiedle domów jednorodzinnych z lat 60. XX w. Na pierwszym planie jarząb szwedzki – fragment alei Rudawski Park Krajobrazowy; Rudawy Janowickie – na terenie Janowic fragment specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000; Park „Zamek Bolczów”; Dolina Janówki; Skalne miasto – Starościńskie Skały; Skała Piec (530 m n.p.m.); Skalny Most – jedna z najpiękniejszych i najoryginalniejszych skał Rudaw Janowickich, wznosząca się w górnej części Zamkowego Grzbietu. Ma postać muru skalnego o długości ok. 30 m, zbudowanego z granitów waryscyjskich z żyłą aplitów. Jego północne przedłużenie stanowi wolno stojąca iglica skalna o wysokości 20 m, na wysokości ok. 17 m połączona z resztą masywu naturalnym mostem skalnym, na którym rośnie sosna. Szczelina pod mostem zwęża się do ok. 1 m, a pod nią przebiega jeszcze stromy tunel skalny. U podstawy iglicy skalnej w ścianie umieszczona jest kopia brązowej tablicy z 1931 r., upamiętniającej śmierć wspinacza Waltera Tuffecka z kamiennogórskiego koła Turnvereinu; Dojście: od niebieskiego szlaku naprzeciw Pieca, 50 m w górę; uwaga! Skalny Most nie jest udostępniony ani zabezpieczony, łatwo dostępna jest tylko szczelina pod mostem i ewentualnie tunel skalny; wejście na most skalny jest możliwe tylko dla wspinaczy z asekuracją; Janowicki Przełom – przełom rzeki Bóbr nieopodal Miedzianki (fragment odcinka doliny Bobru z charakterystycznymi, urokliwymi zakolami tej rzeki); Aleja jarząbu szwedzkiego – od dworca w kierunku południowym prowadzi aleja (ul. Wojska Polskiego) wysadzana dwoma rzędami rzadkiego jarzębu szwedzkiego. Rośnie tu 106 egzemplarzy tych drzew, w wieku ok. 90 lat, o wys. 15 m. W stanie dzikim jarząb szwedzki rośnie w Polsce tylko na Pomorzu Środkowym, osiągając tam płd. granicę swego zasięgu; Aleja dębowa przy dziś leśnej drodze wiodącej z pałacu do Jeleniej Góry – około 3 km od centrum Janowic; Trzcińskie mokradła – obszar kilkudziesięciu hektarów torfowisk położony na północnym wschodzie idąc od centrum Janowic. Dawniej teren ten był rozleglejszy. W latach 60. XX w. duża część tego rejonu została zmeliorowana, co doprowadziło do ograniczenia środowiska torfowego. Powołany decyzją Komisji Europejskiej specjalny obszar ochrony siedlisk (SOOS) Natura 2000.
Historia i zabytki thumb|Pałac Schaffgotschów w Janowicach Wielkich – fragment muru obronnego, ul. Rudawska thumb|Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny thumb|Janowice Wielkie na przełomie XIX i XX w. – kościoły thumb|Zabudowania pałacowe – Janowice Wielkie, ul. Chłopska/Rudawska thumb|Kamienny most nad Bobrem – XIX/XX w., ul. Rudawska thumb|Brama wejściowa – Zamek Bolczów thumb|Janowice Wielkie – ul. Kopernika – zabytkowe drewniane domy mieszkalne w stylu architektury sudeckiej thumb|Janowice Wielkie – róg ul. 1 Maja i Wojska Polskiego thumb|Sanatoria w Janowicach, w tle miasto Miedzianka – początek lat 20. XX w. thumb|Szpital Profilaktyczno–Rehabilitacyjny w Janowicach Wielkich, ul. Sudecka thumb|Janowice Wielkie – Gminny Ośrodek Zdrowia, ul. Wojska Polskiego thumb|Urząd Gminy w Janowicach Wielkich – ul. Kolejowa thumb|Dworzec kolejowy w Janowicach Wielkich thumb|Dwór nad Bobrem w Janowicach Wielkich – dawne przedszkole obecnie hotel wraz z restauracją, sezonowa scena teatralna, ul. 1 Maja thumb|Jeden z pensjonatów w Janowicach Wielkich thumb|Ul. Chłopska – 1928 r. (na pierwszym planie Bóbr, w tle Góry Sokole) – dom artysty Hugo Scheinerta thumb|Ul. Chłopska thumb|Janowice Wielkie – ul. Nadbrzeżna; na pierwszym planie Bóbr
Historia Janowic Wielkich Okolice Janowic Wielkich po zakończeniu epoki plejstoceńskiej były z pewnością terenem penetracji najdawniejszych koczujących zbieraczy i myśliwych o czym świadczą ślady człowieka paleolitycznego z jaskiń góry Połom. Przez wiele następnych wieków porastała okoliczne góry i doliny prastara, sudecka puszcza.
W VI wieku dotarli tu Słowianie z plemienia Bobrzan. W kolejnych okresach ich ziemia znajdowała się w różnych organizmach państwowych przechodząc z rąk do rąk. Najpierw należała do państwa frankijskiego kupca Samona, później do Wielkich Moraw i Księstwa Czeskiego by pod koniec X wieku stać się częścią państwa Mieszka I, władcy Polan. Z tego okresu pochodzą ślady osad ludzkich (stanowiska archeologiczne ujęte w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennegoPlan Zagospodarowania Przestrzennego dla Miejscowości Janowice Wielkie.) znajdujące się w granicach Janowic, na północ od rzeki Bóbr.
Janowice jako mała śródleśna osada mogła istnieć już od tamtych czasów. Z całą pewnością zaś były zasiedlone już w czasach pierwszych władców śląskich, kiedy rozpoczęły się intensywne poszukiwania rud metali kolorowych – srebra i miedzi w rejonie dzisiejszej Miedzianki. Według niepotwierdzonych źródeł odkrył je w roku 1156 niejaki Laurentius Angelus – waloński poszukiwacz skarbów, któremu udało się wcześniej odkryć złoża żelaza w pobliskich Kowarach.
W okresie rozbicia dzielnicowego Polski nastąpił szczególny rozwój Janowic. Od początku książętom śląskim zależało na zasiedlaniu tak zwanych pustkowi, które nie przynosiły im żadnych dochodów bez mieszkańców nie płacących danin. Wzmożoną akcję kolonizacyjną podjęli książęta Henryk Brodaty i Bolesław II Rogatka, którzy sprowadzili na tutejsze ziemie największą ilość osadników, głównie z przeludnionych wtedy Niemiec.