thumb|Tablica upamiętniająca Karola Bacza Gdański Oddział WOP nr 12 – zlikwidowany oddział w strukturze organizacyjnej Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy morskiej i granicy polsko-radzieckiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne 12 Gdański Oddział WOP JW 5034 (Zarządzenie SzSG Nr 0153/Org. z 21 września 1946) Ze względu na występujące trudności związane z kierowaniem podległymi pododdziałami, które były rozlokowane na znacznej przestrzeni (6 komend odcinków, 30 strażnic i 3 PPK) na podstawie rozkazu NDWP nr 0153/org. z 21 września 1946 podzielono dotychczasowy 4 Morski Oddział WOP na dwie jednostki. Jedną z nich został sformowany Gdański Oddział WOP nr 12 z siedzibą w Gdańsku. W jego strukturze pozostały 3 komendy odcinków (19, 20 i 21), 15 strażnic WOP (od nr 91 do nr 105) oraz dwa PPK (nr 13 w Gdyni i nr 14 w Gdańsku). Stan etatowy oddziału wynosił 1548 wojskowych i 13 pracowników cywilnych, natomiast PPK w Gdańsku i Gdyni po 66 wojskowych i 4 pracowników cywilnych.

21 kwietnia 1947 sztab oddziału został przeniesiony z Sopotu do Gdańska WrzeszczaPismo Departamentu WOP nr 0883 z 15.04.1947 ().. Sztab oddziału stacjonował w Gdańsku ul. Niedziałkowskiego 11.

W 1947 rozformowano grupę manewrową oddziału, a w jej miejsce powołano szkołę podoficerską o etacie 34 oficerów i podoficerów oraz 140 elewówRozkaz Ministra Obrony Narodowej nr 070/org. z 3.03.1947 ()..

Na początku 1947 częściowej reorganizacji uległa służba w PPK Gdynia i Gdańsk. Po ustaleniu nowego etatu w ramach 12 Oddziału WOP otrzymały one większe stany osobowe w związku z czym strażnice nr 97 (Gdynia) i nr 99 (Gdańsk) przestały ochraniać obiekty portowe a zajęły się tylko ochroną granicy lądowej oraz kontrolą ruchu rybackiego. W tym samym roku doraźnie wprowadzono służbę kontrolno–blokującą żołnierzy WOP przy statkach obcych bander, co do których istniało podejrzenie o próby przemytu. Kontroli poddawano również statki wypływające i wpływające do portu. Do tego celu w PPK wydzielono specjalne ekipy kontrolne w składzie 5–8 żołnierzy. Kontrolą taką objęto też jednostki sportowo–żeglarskie.

W 1947 rozpoczęto organizować służbę morską WOP, a Gdański 12 Oddział WOP otrzymał pierwsze jednostki pływające i z początkiem lutego 1948 służba morska dysponowała 13 kutrami i łodziami.

Na początku 1948 określono granice strefy nadgranicznej na terenie województwa gdańskiego. Przebiegała ona na zachodzie od punktu przecięcia się granicy województwa szczecińskiego i gdańskiego z brzegiem jezioro Łebsko do granicy województwa olsztyńskiego na wschodzie. W tym okresie na całym odcinku granicy morskiej ochranianym przez oddział WOP w Gdańsku wykorzystywano 11 punktów obserwacyjnych, z których tylko 3 znajdowały się na własnych wieżach wybudowanych przez strażnice.

12 Gdański Oddział WOP rozformowany został 24 kwietnia 1948. Na jego bazie powstała 4 Brygada Ochrony Pogranicza.

Struktura organizacyjna thumb Organizacja Gdańskiego 12 Oddziału WOP w 1946 Dowództwo sztab i pododdziały dowodzenia Grupa manewrowa, a od 1947 szkoła podoficerska 19 komenda odcinka – Lębork 20 komenda odcinka – Gdańsk Wrzeszcz 21 komenda odcinka – Elbląg.

We wrześniu 1946 stan etatowy oddziału przewidywał: 3 komendy, 15 strażnic, 1548 wojskowych i 14 pracowników cywilnych. Po reorganizacji w 1947 było to: 3 komendy odcinków, 16 strażnic, 1254 wojskowych i 13 pracowników cywilnych.

Organizacja Gdańskiego 12 Oddziału WOP z 25 października 1946 Dowództwo Sztab Sekcja Operacyjna Sekcja Wyszkolenia Bojowego Sekcja Przejściowych Punktów Kontrolnych i konfliktów granicznych Referat Szyfrowy Sekcja Łączności Sekcja Ewidencyjno–Personalna Kancelaria Sztabu Pluton Ochrony Sztabu Sekcja Wywiadowcza Wydział Polityczno–Wychowawczy Szefowie Służb Sekcja Uzbrojenia Sekcja Techniczno–Morska Prokuratura Kwatermistrzostwo Ambulans Sanitarny Ambulans Weterynaryjny Kompania Łączności Oddziału Grupa Manewrowa Flotylla Ścigaczy 3 Komendy Odcinków WOP 15 Strażnic Liniowych WOP 2 Strażnice Liniowe Specjalne 2 Przejściowe Punkty Kontrolne.

Stan osobowy: oficerów – 162 podoficerów – 449 szeregowych – 937 Razem – 1548 Kontraktowych – 15.

Sąsiednie oddziały Wojsk Ochrony Pogranicza 4 Bałtycki Oddział WOP ⇔ 5 Mazurski Oddział WOP – 21.09.1946–24.04.1948.

Dowódcy oddziału ppłk Józef Hajdukiewicz (był 10.1946)Rozkaz personalny dowódcy WOP nr 062 z 19.10.1946 (). płk Karol Bacz (8.10.1946–28.05.1947). 27px|alt=płk Karol Bacz

Przekształcenia 4 Oddział Morski Ochrony Pogranicza → 12 Gdański Oddział WOP → 4 Brygada Ochrony Pogranicza → 16 Brygada WOP → 16 Kaszubska Brygada WOP → Kaszubska Brygada WOP → Morski Oddział SG i Warmińsko-Mazurski Oddział SG

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Oddziały Wojsk Ochrony Pogranicza Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1946 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1948 Kategoria:WOP w Gdańsku Kategoria:Oddziały WOP (OP) rozmieszczone na granicy morskiej Kategoria:Formacje graniczne w Gdańsku