thumb|Janusz Palikot udzielający wywiadu w Korytarzu Marszałkowskim w gmachu Sejmu (2013) Janusz Marian Palikot (ur. 26 października 1964 w Biłgoraju) – polski polityk i przedsiębiorca związany m.in. z branżą napojów alkoholowych, z wykształcenia filozof. Poseł na Sejm V, VI i VII kadencji (2005–2011 i 2011–2015), założyciel partii Ruch Palikota, przekształconej w Twój Ruch. Kandydat w wyborach prezydenckich w 2015.
Życiorys Rodzina i wykształcenie Jego matka Czesława przeżyła pobyt w obozie koncentracyjnym na Majdanku, po wojnie była zastępczynią dyrektora w zakładach metalowych, należała do PZPR; zmarła w 2013. Jego ojciec Marian również był członkiem PZPR, wystąpił z partii w 1982 po tym, jak jego syn był represjonowany w związku z działalnością opozycyjną; zm. w 1992.
Uczył się w I Liceum Ogólnokształcącym w Biłgoraju, maturę zdał w L Liceum Ogólnokształcącym im. Ruy Barbosy w Warszawie. Studiował na Wydziale Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Został absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego, na którym obronił pracę magisterską dotyczącą Krytyki czystego rozumu Immanuela Kanta, której promotorem był Marek Siemek. W okresie studiów zajął się handlem, a na początku lat 90. prowadzeniem działalności gospodarczej.
Działalność zawodowa W latach 1987–1989 był pracownikiem naukowym Instytutu Filozofii Polskiej Akademii Nauk.
W 1989 utworzył zakład produkujący palety, które eksportował do krajów Europy Zachodniej. W 1990 utworzył produkującą wina musujące firmę „Ambra”, w której przez 11 lat zajmował stanowisko prezesa zarządu. Po sprzedaży udziałów w tym przedsiębiorstwie założył spółkę Jabłonna, poprzez którą kontrolował Polmos Lublin, produkujący m.in. wódkę Żołądkową Gorzką. Akcje Polmosu sprzedał w 2006 po wprowadzeniu spółki na giełdę.
Był współwłaścicielem wydawnictwa słowo/obraz terytoria. Do 2005 pełnił funkcję wiceprezesa Polskiej Rady Biznesu i Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych, zasiadał w Komisji Trójstronnej. Był większościowym udziałowcem spółki Ozon Media, w latach 2005–2006 wydającej tygodnik „Ozon”.
W 2018 kupił od Marka Jakubiaka Browar Tenczynek w Tenczynku koło Krzeszowic. Założyciel spółki Alembik Polska, a także właściciel sieci restauracji z własnymi destylarniami, łączących produkcję alkoholu, wypiek pieczywa i przygotowywanie przekąsek. Inicjator licznych akcji crowdfundingowych (m.in. na produkcję piwa bezalkoholowego, piw leżakowanych i wódki kraftowej); do 2021 pozyskał w ten sposób około 20 mln zł. W 2020 wraz z Kubą Wojewódzkim założył spółkę Przyjazne Państwo, zajmującą się produkcją alkoholi i napojów bezalkoholowych z dodatkiem CBD.
Działalność polityczna W czerwcu 2005 ogłosił dołączenie do regionalnych struktur Platformy Obywatelskiej w Lublinie. W wyborach parlamentarnych w tym samym roku wystartował do Sejmu z listy PO, zdobył 26 275 głosów i uzyskał mandat poselski. W sprawie domniemanego finansowania jego kampanii wyborczej przez podstawionych ludzi, w tym emerytów i studentów w Prokuraturze Okręgowej w Radomiu było prowadzone śledztwo, zostało ono umorzone w 2009, a następnie wznowione. Był członkiem prezydium Klubu Parlamentarnego PO oraz Komisji Kultury i Środków Przekazu.
W wyborach parlamentarnych w 2007 po raz drugi uzyskał mandat poselski, otrzymując 44 186 głosów. W VI kadencji został członkiem Komisji Odpowiedzialności Konstytucyjnej, do 2009 kierował Komisją Nadzwyczajną do spraw związanych z ograniczaniem biurokracji „Przyjazne Państwo”, następnie został jej wiceprzewodniczącym, a w październiku 2009 ponownie przewodniczącym (po roku został ponownie odwołany). W tym samym miesiącu wybrany został na wiceprzewodniczącego Klubu Parlamentarnego Platformy Obywatelskiej (funkcję tę pełnił do sierpnia 2010).
W październiku 2010 podczas kongresu założycielskiego Stowarzyszenia „Ruch Poparcia Palikota” zapowiedział rezygnację z członkostwa w PO, w związku z planami założenia własnej partii politycznej oraz złożenie mandatu poselskiego w grudniu 2010. Z członkostwa w klubie i partii zrezygnował jednak już 6 października, natomiast mandat poselski złożył 10 stycznia 2011., dzień po przekazaniu legitymacji poselskiej na licytację WOŚP.
18 października 2010 zostało zarejestrowane stowarzyszenie RPP, a 4 dni później – partia Ruch Poparcia. W związku z możliwością wykreślenia tej ostatniej z ewidencji partii politycznych, z powodu niezłożenia sprawozdania finansowego, złożył wniosek o rejestrację nowej partii Ruch Palikota, która została wpisana do ewidencji 1 czerwca 2011. 2 lipca 2011 został wybrany na przewodniczącego tej partii.
W wyborach w 2011 kierowana przez niego partia zajęła 3. miejsce. Janusz Palikot ponownie uzyskał mandat poselski, startując w okręgu warszawskim i otrzymując 94 811 głosów. Został następnie wybrany na przewodniczącego KP Ruchu Palikota w Sejmie VII kadencji. W 2013 wspólnie z Aleksandrem Kwaśniewskim i Markiem Siwcem założył ruch Europa Plus, który stał się stowarzyszeniem i koalicją kilku lewicowych i centrowych ugrupowań politycznych (po wyborach europejskich w 2014, w których nie osiągnęła progu, przestała ona istnieć). W październiku 2013 na nadzwyczajnym kongresie Ruch Palikota przekształcił się w ugrupowanie Twój Ruch, a Janusz Palikot został przewodniczącym nowej formacji.
W grudniu 2014 zadeklarował start w wyborach prezydenckich w 2015 jako kandydat Twojego Ruchu. 11 lutego 2015 został zarejestrowany jego komitet wyborczy. W marcu 2015 poinformował o rozwiązaniu klubu poselskiego Twojego Ruchu i powołaniu na jego miejsce koła poselskiego Ruch Palikota. W przeprowadzonych 10 maja 2015 wyborach zajął siódme miejsce wśród 11 kandydatów, zdobywając 211 242 głosy, co stanowiło 1,42% głosów ważnych.. Przed drugą turą głosowania nie poparł żadnego kandydata.
Na kongresie TR 20 czerwca tego samego roku ponownie został wybrany na przewodniczącego partii, przy czym w wyniku zmiany statutu objął parytetowe przewodnictwo wraz z Barbarą Nowacką (która niespełna dwa lata później odeszła z ugrupowania). 11 września 2015 zrzekł się mandatu poselskiego., umożliwiając jego objęcie przez Andrzeja Dołeckiego. W wyborach parlamentarnych z 25 października 2015 ponownie kandydował do Sejmu jako lider lubelskiej listy wyborczej Zjednoczonej Lewicy, nie uzyskując mandatu. W grudniu 2017 zadeklarował zakończenie działalności politycznej. 2 marca 2019 zakończył pełnienie funkcji przewodniczącego TR.
Postępowania karne 3 października 2024 wraz z dwoma wspólnikami został zatrzymany przez funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego w związku ze śledztwem dotyczącym niekorzystnego rozporządzenia mieniem na szkodę około 5 tys. osób i na kwotę blisko 70 mln zł. Janusz Palikot nie przyznał się do zarzucanych mu czynów. W związku z tymi zarzutami został tymczasowo aresztowany na dwa miesiące. Tymczasowe aresztowanie zostało przedłużone 29 listopada 2024 na kolejny miesiąc, a 30 grudnia 2024 na dalsze trzy miesiące przy jednoczesnym umożliwieniu wpłacenia poręczenia majątkowego w kwocie 2 mln zł do końca stycznia 2025. Po wpłaceniu tej kwoty został zwolniony 27 stycznia 2025.
W listopadzie 2024 został nieprawomocnie skazany na grzywnę w kwocie 450 tys. zł za nielegalną reklamę alkoholu; wyrok w tej sprawie uprawomocnił się w 2025.
Wystąpienia publiczne i wypowiedzi W kwietniu 2007 podczas konferencji programowej PO wystąpił w koszulce z napisami „jestem gejem”, „jestem z SLD”. Argumentował, iż chciał w ten sposób ukazać rolę, jaką odgrywać PO powinna we współczesnej polityce; jego zdaniem priorytetowym celem partii powinna być obrona mniejszości i „słabych”. W tym samym miesiącu podczas konferencji prasowej, poświęconej sprawie lubelskich policjantów oskarżonych o zgwałcenie i molestowanie seksualne kobiet zatrzymywanych w lubelskiej komendzie, przemawiał, trzymając w rękach silikonowego penisa i atrapę pistoletu. Tłumaczył, że według niego były to ówczesne symbole prawa i sprawiedliwości w Polsce oraz symbole policji w Lublinie.
W lipcu 2008 w programie Magazyn 24 godziny w TVN24 powiedział: „uważam prezydenta Lecha Kaczyńskiego za chama”. Po tych słowach zostało wszczęte postępowanie sprawdzające w sprawie ewentualnego znieważenia, które zostało prawomocnie umorzone.
W kwietniu 2010 sąd w Lublinie ukarał go grzywną 1200 zł m.in. za wykroczenie spożywania alkoholu w miejscu publicznym, do czego doszło podczas happeningu na lubelskim rynku.
Stylistyka niektórych jego wypowiedzi doprowadziła do powstania określenia „palikotyzacja” (polityki, życia publicznego), stanowiącego – według osób używających tego pojęcia – pejoratywne określenie na postępującą wulgaryzację lub upotocznienie języka wypowiedzi publicznych oraz stosowanie niekonwencjonalnych rekwizytów lub stylów zachowań w publicznych wystąpieniach. Spośród osób publicznych terminu tego użył na swoim blogu Grzegorz Napieralski. Od tego czasu termin ten bywał używany przez polityków i w różnych mediach.
Życie prywatne Był żonaty z Marią Nowińską, z którą ma dwóch synów: Emila i Aleksandra; małżeństwo zakończyło się rozwodem. Jego drugą żoną została Monika Kubat, z którą ma syna Franciszka i córkę Zofię. W 2008 dubbingował postać Sir Brie w filmie Łowcy smoków. [dostęp 2011-10-13].. Deklaruje się jako ateista, w 2012 dokonał apostazji.
Wyniki wyborcze Wybory Komitet wyborczy Organ Okręg Wynik 2005 Platforma Obywatelska Sejm V kadencji nr 6 26 275 (6,62%) 2007 Sejm VI kadencji 44 186 (8,81%) 2011 Ruch Palikota Sejm VII kadencji nr 19 94 811 (9,32%) 2015 KW Kandydata na Prezydenta RzeczypospolitejPolskiej Janusza Palikota Prezydent RP 211 242 (1,42%) 2015 Zjednoczona Lewica Sejm VIII kadencji nr 6 15 115 (3,10%)
Odznaczenia i wyróżnienia W 2000 prezydent RP Aleksander Kwaśniewski, za zasługi w działalności na rzecz rozwoju polskiej gospodarki, odznaczył go Złotym Krzyżem Zasługi..
W 2005 został odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
W 2008 wyróżniono go tytułem honorowego obywatela Biłgoraja.
Publikacje 2003: Myśli o nowoczesnym biznesie (wspólnie z Krzysztofem Obłojem), . 2007: Płoną koty w Biłgoraju (wywiad rzeka przeprowadzony przez Artura Sporniaka i Jana Strzałkę), . 2008: Poletko Pana P., . 2009: Pop-polityka, . 2010: Ja Palikot (wywiad rzeka przeprowadzony przez Cezarego Michalskiego), . 2011: Kulisy Platformy (wywiad rzeka przeprowadzony przez Annę Wojciechowską), . 2014: Zdjąć Polskę z krzyża, . 2015: Janusz Palikot. Wszystko jest możliwe. Biografia, . 2017: Nic-nic Ontologia na marginesach Leśmiana, . 2020: Piwo i dobre jedzenie, . 2022: Zapiski z Marakeszu, . 2022: Gruzińskie, . 2022: Wenecjowanie, . 2023: Stany amerykańskie, . 2024: Kulisy biznes-show, czyli jak wydałem 220 mln, . 2025: Dziennik z więzienia, .
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Posłowie z okręgu Lublin Kategoria:Posłowie z okręgu Warszawa Kategoria:Politycy Platformy Obywatelskiej Kategoria:Politycy Ruchu Palikota Kategoria:Politycy Twojego Ruchu Kategoria:Kandydaci na urząd Prezydenta RP w 2015 roku Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XX wieku Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XXI wieku Kategoria:Polscy przedsiębiorcy alkoholowi Kategoria:Honorowi obywatele Biłgoraja Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Laureaci nagrody Hiacynt Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Polscy filozofowie XXI wieku Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VII kadencji Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VI kadencji Kategoria:Ludzie urodzeni w Biłgoraju Kategoria:Urodzeni w 1964 Kategoria:Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej V kadencji (2005–2007) Kategoria:Skazani za reklamę alkoholu