Kisorycze (ros. Кисаричская волость, ukr. Кисорицька волость) – dawna gmina wiejska (wołost) istniejąca w latach 1867–1939 na Wołyniu. Siedzibą władz gminy były Kisorycze (Кисаричі)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
Historia Gmina zbiorowa Kisorycze powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Należała do powiatu owruckiego w guberni wołyńskiej.
W 1885 roku obejmowała 9 miejscowości, a zamieszkiwało ją 4298 ludności. Większymi miejscowościami w gminie były: Kisorycze, Borowe, Holisze, Karpylówka i RokitnoВолости и важнейшие селения Европейской России. – Вып. 3: Губернии Малороссийские и Юго-Западные: Харьковская, Полтавская, Черниговская, Киевская, Волынская, Подольская / Издание Центрального статистического комитета. – СПб.,1885. – 349 c.
Po I wojnie światowej, gmina znalazła się w strefie roszczeń Polski i Ukraińskiej SRR. Na przełomie 1919/20 gmina weszła w skład administracyjnego okręgu wołyńskiego (pod ZCZW i ZCZWiFP)Dz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 17, poz. 153. 15 marca 1920, pod Zarządem Cywilnym Ziem Wołynia i Frontu Podolskiego, gmina weszła w skład nowo utworzonego powiatu sarneńskiegoDz. Urz. ZCZWiFP z 1920 r. Nr 2, poz. 20.
18 marca 1921, po zawarciu traktatu pokojowego między RFSRR i Ukraińską SRR z jednej a Polską z drugiej strony, wyznaczono nową granicę państwową, która podzieliła gubernię wołyńską na dwie części. Gmina Kisorycze (a właściwie jej zasadnicza, zachodnia część z Kisoryczami) podległa administracji polskiej (nadal w powiecie sarneńskim), stając się częścią nowo utworzonego województwa poleskiego. Do gminy Kisorycze przyłączono także wsie Białowiż i Muszne z przeciętej granicą państwową gminy Jurowo w powiecie owruckim oraz wsie Budki Snowidowickie, Derć, Załawie, Ostki i Snowidowicze z przeciętej granicą państwową gminy Olewsk, tamże. Odwrotnie, południowo-wschodnie połacie gminy Kisorycze (m. in. wsie Hołysze i Majdan) zostały od niej odcięte i włączone do Ukraińskiej SRR, gdzie utworzono z nich nową gminę HołyszeSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom VIII - Województwo Poleskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924. W 1921 roku tak zmieniona gmina Kisorycze liczyła 13.063 mieszkańców.
15 kwietnia 1927 z gminy Kisorycze wyłączono Rokitno, tworząc z niego odrębną gminę miejską.
16 grudnia 1930 roku gmina wraz z całym powiatem sarneńskim została przyłączona do woj. wołyńskiego. Odtąd była to najdalej na wschód wysunięta gmina woj. wołyńskiego.
1 października 1933 z gminy wyłączono obszar koszar Korpusu Ochrony Pogranicza, włączając go do gminy miejskiej RokitnoRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 września 1933 r. o zmianie granic miasta Rokitna w powiecie sarneńskim, województwie wołyńskiem ().
Według stanu z dnia 4 stycznia 1936 gmina składała się z 21 gromad.
W skład gminy Kisorycze wchodziły trzy typowo polskie wioski: Budki Borowskie, Dołhań i Okopy. W nocy 6/7 grudnia 1943 roku ukraińscy nacjonaliści z UPA, spod znaku OUN Stepana Bandery, wspomagani przez żądną łupów okoliczną ludność ukraińską (przede wszystkim z Karpiłówki, Borowego i Derci oraz chutorów tych wsi) dokonali równocześnie mordów ludności polskiej w tych trzech polskich wioskach (Dołhań, Okopy, Budki Borowskie). Zginęło kilkadziesiąt osób. Pomordowani zostali pochowani na miejscowym cmentarzu w Okopach, który zachował się do dzisiaj.
Po wojnie obszar gminy Kisorycze wszedł w struktury administracyjne Związku Radzieckiego.
Przypisy Volosts and communes of 1890. St. Petersburg: Central Statistical Committee of the Ministry of Internal Affairs, 1892. - (Statistics of the Russian Empire).
Linki zewnętrzne
Kategoria:Dawne gminy w guberni wołyńskiej Kategoria:Dawne gminy w województwie poleskim Kategoria:Dawne gminy w województwie wołyńskim Kategoria:Gminy w powiecie sarneńskim