thumb|240px|Michalina Isaakowa na plantacji bananów w Paranie, 1928 thumb|240px|Michalina Isaakowa powracająca konno z Parany – na mułach widoczne kosze ze zbiorami, 1928
Michalina Isaakowa (ur. w 1880, zm. w 1937?) – polska entomolożka amatorka, podróżniczka i pisarka.
Życiorys Była córką Natala Hochbauma – zarządcy kilku majątków ziemskich w Świętokrzyskiem, uczestnika powstania styczniowego – i Emilii z d. Kiesiewicz, którzy doczekali się licznego potomstwa. Niewiele wiadomo na temat jej lat młodzieńczych, można jednak sądzić, że zdobyła przynajmniej wykształcenie średnie, gdyż posługiwała się łaciną, znała język francuski i rosyjski oraz miała sporą wiedzę z biologii, geografii i historii.
Wyszła za mąż, będąc już kobietą trzydziestokilkuletnią. Poślubiła owdowiałego w 1914 Juliusza Isaaka, cenionego entomologa amatora, posiadacza dużej kolekcji unikatowych okazów owadów i autora publikacji entomologicznych. Zamieszkała z nim w Zawierciu. Z obserwatorki lokalnie żyjących gatunków motyli przeistoczyła się w pierwszą polską ich badaczkę. Na co dzień towarzyszyła mężowi w wyprawach terenowych, a nadto poszerzała wiedzę i doskonaliła praktyczne umiejętności entomologa w jego pracowni w Zawierciu.
Ich marzeniem była podróż do Ameryki Południowej, aby samodzielnie poszukiwać motyli tropikalnych i je badać. Niestety najpierw brak odpowiednich funduszy, a później choroba i śmierć męża, zniweczyły te wspólne plany, zrealizowała je więc sama. Po prawie trzech latach przygotowań wyruszyła, we wrześniu 1926, w podróż do Brazylii. Popłynęła statkiem z Marsylii do Rio de Janeiro. W Brazylii przebywała prawie dwa lata, od 1926 do 1928. W tym czasie przemierzyła między innymi stan Parana, dotarła nad rzekę Ivaí oraz w okolice Apucarany. Jej wyprawy w Paranie obfitowały w niebezpieczne zdarzenia: utratę orientacji w dżungli, spotkania z dzikimi zwierzętami, nagłe załamania pogody oraz napad uzbrojonych bandytów, terroryzujących lokalną ludność. Poza zajęciami entomologicznymi w terenie dużo czasu poświęciła na poznanie diaspory polskiej w Kurytybie. Właśnie do tego miasta skierowała się zaraz po przybyciu do Brazylii. W ciągu kilku miesięcy nauczyła się języka portugalskiego, a także jeździć konno, wiosłować i strzelać do ptaków z karabinka małokalibrowego.
Dokładny zapis podróży prowadziła w dzienniku, którego forma była zbliżona do reportażu podróżniczego. Owe relacje z Brazylii ukazały się w wydanej w 1937 książce pt. Polka w puszczach Parany, opatrzonej fotografiami zrobionymi przez autorkę. Publikacja ta stanowi świetną dokumentacją przyrodniczą nieistniejącej już w znacznej części dżungli parańskiej.
Do kraju wróciła w maju 1928, przywożąc zbiór liczący 15 tysięcy okazów owadów. Później prezentowała go, organizując wystawy i wykłady w całej Polsce, które cieszyły się dużą popularnością. Dzięki swoim dokonaniom została przyjęta do Polskiego Towarzystwa Entomologicznego.
Pod koniec 1936 ponownie wyruszyła do Ameryki Południowej. Dotarła do Peru, gdzie zaginęła bez wieści. Gazety informowały o jej śmierci spowodowanej febrą. W 1939, na krótko przed wybuchem II wojny światowej, ambasada polska w Rio de Janeiro oficjalnie poinformowała rodzinę podróżniczki o jej utonięciu po rozbiciu się czółna indiańskiego na rzece Ukajali. Do tragicznego wypadku miało dojść w 1937. Ze względu na działania wojenne nigdy nie podjęto akcji poszukiwawczej.
Publikacje Polka w puszczach Parany, przedmowa Arkadego Fiedlera, wyd. Księgarnia św. Wojciecha, Poznań 1937 – wznowiona przez Wydawnictwo Ciekawe Miejsca, 2011
Upamiętnienie Jej postać opisał polski podróżnik, Mieczysław Lepecki w książce Parana i Polacy, wydanej w 1962. Ula Ryciak poświęciła jej rozdział w swojej książce Poławiaczki pereł • Pierwsze Polki na krańcach świata, wydanej przez Znak w 2020, .
Przypisy
Bibliografia Michalina Isaakowa – nieustraszona badaczka motyli, podjęła samotną wyprawę do Parany, Aleksandra Lipiec, IDR Michalina Isaakowa – Z siatką na motyle w puszczy tropikalnej, historiaposzukaj.pl Michalina Isaakowa w Amazonii, Iwona Danuta Startek, pisarze.pl
Linki zewnętrzne Michalina Isaakowa w Paranie, 1928, NAC Michalina Isaakowa na wycieczce entomologicznej, NAC Michalina Isaakowa w pracowni, NAC Aleksandra Lipiec, „Polka w puszczach Parany” Michaliny Isaakowej – wprowadzenie do edycji krytycznej Ula Ryciak, Na jej widok szlochali i śmiali się na zmianę. O Michalinie Isaakowej mówili „łowczyni motyli”.
Kategoria:Polscy entomolodzy Kategoria:Polscy pisarze podróżnicy Kategoria:Polscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Zaginieni Polacy Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1937