1974

Wydarzenia w Polsce

1 stycznia: utworzono Centralną Wytwórnię Programów i Filmów Telewizyjnych Poltel. Studio Filmów Animowanych w Krakowie rozpoczęło działalność jako samodzielna jednostka organizacyjna. 9 stycznia – dokonano oblotu jedynego w historii odrzutowego samolotu rolniczego PZL M-15 (Belphegor). 12 stycznia – w Krakowie miała miejsce premiera „Nocy listopadowej” Stanisława Wyspiańskiego w reżyserii Andrzeja Wajdy. 17 stycznia – utworzone zostało Towarzystwo Opieki nad Zabytkami. 21 stycznia – wprowadzono podwyżki cen alkoholu i benzyny oraz marż gastronomicznych. 23 stycznia – rząd PRL poinformował o przeznaczeniu większej niż planowano sumy z budżetu państwa na nowe inwestycje. 24 stycznia – otwarto Hotel Forum w Warszawie. Luty – w Lublinie założony został zespół Budka Suflera przez Krzysztofa Cugowskiego i Romualda Lipkę. 4–6 lutego – na zaproszenie rządu PRL przebywał w Polsce sekretarz Rady ds. Publicznych Kościoła Agostino Casaroli. 7 lutego – Rada Państwa wydała dekret o ustanowieniu Medalu 30-lecia Polski Ludowej. 15 lutego – XIII Plenum KC PZPR poświęcone obchodom 30-lecia PRL. 16 lutego – Józef Tejchma został ministrem kultury i sztuki. 18 lutego – premiera filmu Ciemna rzeka. 20 lutego: Jarosław Iwaszkiewicz obchodził 80-lecie urodzin i 60-lecie twórczości literackiej. premiera filmu Drzwi w murze. 21 lutego – 8 górników zginęło wskutek tąpnięcia w KWK „Szombierki” w Bytomiu. 26 lutego – przy KC PZPR powołano Instytut Podstawowych Problemów Marksizmu-Leninizmu, kierownikiem którego został Andrzej Werblan. 5 marca – rozłam w środowisku „Znaku”. 21 marca – Adam Słodowy i Wojciech Żukrowski zostali odznaczeni Orderem Uśmiechu. 1–4 kwietnia – na zaproszenie polskiego rządu przebywał w kraju premier Szwecji Olof Palme. 3–5 kwietnia – w Warszawie obradował międzynarodowy kolejny kongres w sprawie rozwoju kooperacji przemysłowej między Polską a krajami kapitalistycznymi. 10 kwietnia – została uchwalona ustawa o dowodach osobistych i ewidencji ludności. 2 maja – otwarto Port Lotniczy w Gdańsku Rębiechowie. 6 maja – premiera filmu Zwycięstwo. 10 maja – otwarto Roztoczański Park Narodowy. 18 maja: została ukończona budowa półfalowego (648 metrów, najwyższa wówczas budowla na świecie) masztu radiowego w Konstantynowie; nadawany zeń Program I Polskiego Radia był słyszany aż po Ural. w Katowicach odbyła się Międzynarodowa Wystawa Filatelistyczna Socphilex IV. 22 maja – Kazimierz Kąkol został kierownikiem urzędu ds.Wyznań. 28 maja – premiera komedii filmowej Nie ma mocnych w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego. 29 maja – Sejm PRL uchwalił ustawę o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę. 4 czerwca – Krzysztof Kieślowski laureatem Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Krakowie. Uhonorowano go za film „Pierwsza miłość”. 15 czerwca – ogłoszono amnestię. 25 czerwca – XVI Plenum KC PZPR usunęło ze składu sekretariatu Franciszka Szlachcica. 26 czerwca – Sejm uchwalił obowiązujący do dziś kodeks pracy. 28 czerwca: w Czechowicach-Dziedzicach w KWK Silesia doszło do wybuchu i tąpnięcia – zginęło 32 górników. w Poznaniu oddano do użytku halę widowiskowo-sportową Arena. premiera komedii filmowej Wiosna, panie sierżancie w reżyserii Tadeusza Chmielewskiego. 6 lipca – wciągnięto hełm i zamontowano dzwon zegarowy na Wieży Zygmuntowskiej Zamku Królewskiego w Warszawie. 9 lipca: do Portu Północnego przybił „Uniwersytet Gdański”; pierwszy statek handlowy. Zabrał 12 tys. ton węgla. premiera filmu Pójdziesz ponad sadem. 17 lipca – OZG Rudna został oddany do eksploatacji. 18 lipca: oficjalnie rozszerzono granice Portu Gdańsk oraz oddano do użytku nowoczesny, głębokowodny Port Północny. Sejm uchwalił ustawę o amnestii. 18–21 lipca – miał miejsce zlot żaglowców w Gdyni. 18–22 lipca – obchody 30-lecia PRL. Podczas wizyty Leonid Breżniew został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Virtuti Militari. 19 lipca – o godzinie 11:15 uruchomiono zegar na Wieży Zygmuntowskiej odbudowanego Zamku Królewskiego w Warszawie. 22 lipca – uroczyście otwarto Trasę Łazienkowską w Warszawie. 26 lipca – premiera serialu telewizyjnego Janosik. 27 lipca – zakończono produkcję autobusu San H100. 30 lipca – oddano do użytku Radiowe Centrum Nadawcze w Konstantynowie koło Gąbina, z najwyższym na świecie masztem antenowym 646,38 m. Moc nadawania 2000 kW. 1 sierpnia – miały miejsce obchody 30. rocznicy wybuchu powstania warszawskiego. Masowa pielgrzymka warszawiaków na Cmentarz Wojskowy na Powązkach, gdzie znajdują się groby powstańców. 30 sierpnia – w Gdyni rozpoczęto budowę Trasy im. Eugeniusza Kwiatkowskiego. 2 września: otwarto wystawę „XXX-lecie Warszawy”. premiera filmu Jerzego Hoffmana, pt. „Potop”. 16 września – otwarto Nowe Zoo w Poznaniu. 17 września – podpisano umowę z Fiatem na opracowanie projektu samochodu FSO Polonez. 18 września – w Katowicach rozpoczął się proces Zdzisława Marchwickiego zwanego wampirem z Zagłębia. 20 września – premiera filmu Zapis zbrodni. 29 września – po 4 latach pozbawienia wolności powrócili na wolność przywódcy organizacji „Ruch”. 3 października – podpisano umowę o współpracy i udziale banków amerykańskich i kanadyjskich w rozwoju przemysłu miedziowego. 16–18 października – w Warszawie odbyło się spotkanie konsultacyjne przedstawicieli 28 partii komunistycznych. Tematem było zwołanie konferencji ogólnoeuropejskiej partii robotniczych. 17 października – w Psarach koło Kielc rozpoczęła prace pierwsza naziemna stacja łączności satelitarnej. 19 października – zainaugurowała działalność Filharmonia Kaliska. 22–23 października – XV Plenum KC PZPR poświęcone było polskiemu rolnictwu. 24 października – uchwalono ustawę Prawo wodne. 2 listopada – Puszcza Białowieska: wichura powaliła kilkusetletni Dąb Jagiełły. 5 listopada – odbyła się premiera filmu Zapamiętaj imię swoje. 10 listopada – premiera filmu Złoto. 13 listopada – zakończono budowę Obserwatorium Wysokogórskiego na Śnieżce. 20 listopada – odbyło się spotkanie Edwarda Gierka z dziennikarzami. W imię jawności życia publicznego I sekretarz obiecał spotykać się regularnie z przedstawicielami dziennikarzy polskich. 21 listopada – Sejm PRL podjął uchwałę w sprawie rozwoju polskiego rolnictwa. 30 listopada – ukazało się pierwsze wydanie programu telewizyjnego Studio 2. 12 grudnia – protest 15 polskich intelektualistów. 12–13 grudnia – IX Zjazd Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. 13 grudnia – okręt-muzeum Marynarki Wojennej ORP „Burza” zakończył służbę. Jego miejsce zajął ORP „Błyskawica”. 18 grudnia – w Instytucie Badań Jądrowych w Świerku został uruchomiony reaktor Maria. 25 grudnia – premiera filmu Nie ma róży bez ognia.

Wydarzenia na świecie

1 stycznia – RFN objęła prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. 5 stycznia: Chiny i Japonia zawarły w Pekinie trzyletni układ handlowy. w nowozelandzkiej stacji badawczej Vanda na Antarktydzie odnotowano rekordowo wysoką temperaturę (+15,0 °C). 7 stycznia: w norweskim Lillehammer agenci Mosadu zamordowali przez pomyłkę marokańskiego kelnera, biorąc go za Alego Hasana Salamę, uczestnika masakry izraelskich sportowców na Igrzyskach Olimpijskich w Monachium w 1972 roku. początek czteroletniej wojny szympansów Gombe. Grupa 6 szympansów z stada Kasakela zaatakowała i zabiła szympansa z stada Kahama. Był to pierwszy udokumentowany przypadek zabicia szympansa przez innego szympansa celowo. 11 stycznia: w Kapsztadzie (RPA) urodziły się sześcioraczki (pierwsze, które pozostały przy życiu). Libia i Tunezja podpisały porozumienie o zjednoczeniu jako Arabska Republika Islamska. Z powodu oporu społeczeństwa tunezyjskiego porozumienie nie weszło w życie. 18 stycznia – zawarto izraelsko-egipskie porozumienie o wycofaniu wojsk izraelskich znad Kanału Sueskiego na półwysep Synaj. 19 stycznia – Chiny dokonały aneksji należących do Wietnamu Wysp Paracelskich. 20 stycznia – w słowackich Tatrach Wysokich lawina zasypała 24 słowackich turystów, z których uratowano 12. 24 stycznia – doszło do wypadku samolotu Douglas C-47 Skytrain sił powietrznych Togo, którą jako jedyny przeżył prezydent Gnassingbé Eyadéma; zginęło m.in. kilku wysokich rangą wojskowych. 26 stycznia: Bülent Ecevit został po raz pierwszy premierem Turcji. w wypadku tureckiego samolotu Fokker F28 w Izmirze zginęło 66 osób. 27 stycznia – 16 osób zginęło w czasie powodzi w australijskim Brisbane. 30 stycznia – 97 osób zginęło w wypadku amerykańskiego Boeinga 707 na Samoa Amerykańskim. 1 lutego – 179 osób zginęło, a ponad 300 zostało rannych w pożarze 25-piętrowego wieżowca Joelma w brazylijskim São Paulo. 2 lutego – dokonano oblotu amerykańskiego samolotu wielozadaniowego F-16. 4 lutego: Patricia Hearst, 19-letnia wnuczka magnata prasowego Williama Randolpha Hearsta, została porwana przez organizację terrorystyczną o nazwie Symbionese Liberation Army. w hrabstwie Yorkshire w północnej Anglii 12 osób zginęło (w tym 9 żołnierzy), a 38 zostało rannych w wyniku wybuchu bomby zegarowej podłożonej w autobusie przez IRA. 5 lutego – Mariner 10 zbliżył się do Wenus na odległość 5770 km, wykonując szereg zdjęć i badań. 7 lutego: Grenada uzyskała niepodległość od Wielkiej Brytanii. odbyła się premiera filmu Płonące siodła. 8 lutego: po 84 dniach w przestrzeni kosmicznej, ostatnia załoga amerykańskiej stacji kosmicznej Skylab powróciła na Ziemię. w Górnej Wolcie (obecnie Burkina Faso) doszło do wojskowego zamachu stanu pod wodzą generała Sangoulé Lamizany. 10 lutego – planowany radziecki satelita marsjański Mars 4 nie wszedł z powodu awarii na orbitę i minął planetę w odległości 1844 km. 12 lutego: radziecka sonda Mars 5 osiągnęła orbitę Marsa. radziecki pisarz i obrońca praw człowieka Aleksander Sołżenicyn został aresztowany i następnego dnia wydalony z kraju. 13 lutego – Aleksander Sołżenicyn został wydalony z ZSRR. 14 lutego – Somalia została przyjęta do Ligi Państw Arabskich. 15 lutego – w Hongkongu powstała Niezależna Komisja Przeciw Korupcji. 18 lutego – Petras Griškevičius został pierwszym sekretarzem Komunistycznej Partii Litwy. 20 lutego – na filipińskiej wyspie Lubang został odnaleziony japoński żołnierz Hirō Onoda, ukrywający się w dżungli od zakończenia II wojny światowej. 21 lutego – ostatnie oddziały izraelskie wycofały się z zachodniego brzegu Kanału Sueskiego. 22 lutego: Pakistan uznał niepodległość Bangladeszu, proklamowaną w grudniu 1971 roku. 44-letni Samuel Byck, po zastrzeleniu funkcjonariusza ochrony Portu lotniczego Baltimore/Waszyngton, wtargnął na pokład mającego odlecieć do Atlanty samolotu McDonnell Douglas DC-9, który zamierzał uprowadzić i uderzyć w Biały Dom w celu zabicia prezydenta Richarda Nixona. Po nieudanych próbach zmuszenia pilotów do startu zastrzelił jednego z nich, a następnie, postrzelony przez policjanta, popełnił samobójstwo. 23 lutego – Symbionese Liberation Army zażądała 4 milionów dolarów okupu za uwolnienie Patricii Hearst. 27 lutego – po raz pierwszy ukazał się amerykański magazyn People. 28 lutego – Stany Zjednoczone i Egipt wznowiły stosunki dyplomatyczne zerwane w 1967 roku. 3 marca – 346 osób zginęło w wypadku samolotu typu DC 10 należącego do tureckich linii lotniczych, który rozbił się pod Paryżem. 4 marca – Harold Wilson został po raz drugi premierem Wielkiej Brytanii. 5 marca – wojna Jom Kipur: ostatnie oddziały izraelskie wycofały się z zachodniej części Kanału Sueskiego. 8 marca: otwarto port lotniczy im. Charles’a de Gaulle’a w Paryżu. brytyjska formacja Queen wydała Queen II. 9 marca – lądownik radzieckiej sondy Mars 7 z powodu awarii minął planetę w odległości 1300 km. 12 marca – radziecka sonda Mars 6 wylądowała na Marsie i utraciła łączność z Ziemią. 15 marca – Ernesto Geisel został prezydentem Brazylii. 18 marca – większość krajów zrzeszonych w organizacji OPEC zakończyło 5-miesięczne embargo naftowe nałożone na USA, Europę i Japonię. 20 marca – ukazał się album Good Times Elvisa Presleya.