Zbrodnia w Porycku – zbrodnia dokonana 11 lipca 1943 roku przez oddział UPA i OUN-B na polskiej ludności miasteczka Poryck (obecnie Pawliwka). Większość ofiar została zamordowana podczas mszy świętej w miejscowym kościele pw. św. Trójcy i św. Michała Archanioła w Porycku.
Przebieg mordu Napastnicy (m.in. Mykoła Kwitkowśkij-Ohorodniczuk) wdarli się do kościoła, obrzucili zgromadzonych granatami i ostrzelali ich z broni ręcznej i maszynowej. Po zakończeniu mordu w kościele kilku sprawców splądrowało zakrystię, rabując kielichy i monstrancje. Towarzyszyło temu wypicie wina mszalnego i opowiadanie wrażeń z masakry. Następnie upowcy wnieśli do kościoła pocisk artyleryjski i zdetonowali. Wybuch zniszczył wnętrze kościoła z lat 1774–1795. Po dobiciu rannych kościół został obłożony słomą i podpalony. Nie spłonął doszczętnie tylko dzięki opadom deszczu, które wkrótce nastąpiły. W kościele zginęło około 100 Polaków, w tym ksiądz Bolesław Szawłowski i trzech ministrantów. Łącznie w Porycku z rąk UPA zginęło co najmniej 222 PolakówPaweł Liniewicz: Zginęli także za wiarę....
Zdaniem Grzegorza Motyki zbrodni w Porycku dokonała prawdopodobnie sotnia „Dowbusza”. Wskazuje on również na dokument mówiący o wsparciu w mordzie frakcji melnykowców.
O zbrodniach popełnionych w dniu święta Piotra i Pawła opowiedział po wojnie w sądzie obwiniony Ohorodniczuk vel Mykoła Kwitkowśkyj:
Upamiętnienie
W 1981 roku w związku z toczącym się procesem karnym sprawców władze sowieckie dokonały ekshumacji jednej z mogił Polaków zamordowanych w kościele. Wydobyte szczątki pochowano na cmentarzu prawosławnym w PawliwceDominika Siemińska, Ekshumacje ofiar totalitaryzmów II wojny światowej na Ukrainie, Białorusi oraz Litwie, s. 160, [w:] Marcin Zwolski (red.), Poszukiwanie i identyfikacja ofiar zbrodni systemów totalitarnych: doświadczenia polskie w kontekście europejskim: studia i materiały, Białystok-Warszawa 2018, ISBN 978-83-8098-447-9., wznosząc przy tym obelisk z napisem w języku ukraińskim:
thumb|left|Pomnik «Pamięć Żałoba Jedność» Po 1991 roku część inskrypcji wskazująca sprawców mordu została zatartaNa rubieży, nr 69, s. 29.. W latach 2001–2002 mogiła została reekshumowana przez specjalistów Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Stwierdzono przy tym niekompletność szczątków, co było dowodem na pobieżność ekshumacji przeprowadzonej przez Sowietów. Szczątki 52 osób przeniesiono na dawny cmentarz katolicki w Pawliwce.
W 1995 roku Stowarzyszenie Upamiętniania Polaków Pomordowanych na Wołyniu postawiło w Porycku 3 metalowe krzyże o wysokości 5-10 metrówEwa Siemaszko, Leon Popek, „Przywracanie pamięci. Stowarzyszenia i organizacje”, [w:] „Niepodległość i Pamięć”, Nr 27/2008, ISSN 1427-1443, s. 523..
W 2003 roku, w 60. rocznicę mordu, prezydenci Polski i Ukrainy: Aleksander Kwaśniewski oraz Łeonid Kuczma, odsłonili w Pawliwce nowy pomnik pomordowanych, jeden z nielicznych pomników polskich ofiar rzezi wołyńskiej na terenie Ukrainy i pierwszy, na który zgodziły się ukraińskie władze.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Grzegorz Motyka: Ukraińska partyzantka 1942-1960, Rytm Oficyna Wydawnicza, Warszawa, 2006 .
Linki zewnętrzne
Zbrodnia w Porycku Kategoria:Masakry w Polsce Kategoria:Rzeź wołyńska Kategoria:Zbrodnie nacjonalistów ukraińskich w dawnym województwie wołyńskim Kategoria:Zbrodnie oddziałów UPA Kategoria:Zabójstwa w kościołach