Kusu (Arvicanthis) – rodzaj ssaków z podrodziny myszy (Murinae) w obrębie rodziny myszowatych (Muridae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce i na Półwyspie Arabskim.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 115–188 mm, długość ogona 88–159 mm, długość ucha 13–24 mm, długość tylnej stopy 22–38 mm; masa ciała 48–180 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1842 roku francuski zoolog René Lesson w publikacji swojego autorstwa o tytule Nowa tabela królestwa zwierząt: ssaki. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) kusu nilowy (A. niloticus).
Etymologia Arvicanthis (Arviacanthis): rodzaj Arvicola (karczownik); ‘kręgosłup’. Isomys: isos ‘jednakowy, podobny’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Sundevall wymienił dwa gatunki – Isomys testicularis Sundevall, 1843 (= Lemmus niloticus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803) i Hypudaeus variegatus H. Lichtenstein, 1823 (= Lemmus niloticus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Mus variegatus (Lemmus niloticus ).
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące żyjące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNArvicanthis rufinus(Temminck, 1853)kusu gwinejskigatunek monotypowyGwinea na wschód do Nigerii, izolowane zapisy w północnym Kamerunie i Republice ŚrodkowoafrykańskiejDC: 11,5–17,7 cmDO: 12,7–14,6 cmMC: 59–168 gArvicanthis ansorgei O. Thomas, 1910kusu sahelskigatunek monotypowyAfryka Zachodnia od południowego Senegalu i Gwinei Bissau na wschód przez południowe Mali do Burkina FasoDC: 12,9–17,7 cmDO: 11–15,9 cmMC: 68–180 gcentruj|150pxArvicanthis neumanni(Matschie, 1894)kusu somalijskigatunek monotypowyendemit TanzaniiDC: 11,5–16 cmDO: 8,8–11,8 cmMC: 48–72 gArvicanthis somalicusO. Thomas, 1903gatunek monotypowyAfryka Wschodnia od północnej Etiopii i północnej Somalii; być może DżibutiDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychArvicanthis nairobaeJ.A. Allen, 1909kusu sawannowygatunek monotypowywąski pas od środkowej i zachodniej Kenii do północnej Tanzanii; być może południowa Etiopia; zakres wysokości: około 2000 m n.p.m.DC: 11,8–16,7 cmDO: 9,4–12,9 cmMC: 51–135 gArvicanthis abyssinicus(Rüppell, 1842)kusu abisyńskigatunek monotypowyetiopskie wyżyny po obu stronach Wielkich Rowów Afrykańskich (Erytrea i Etiopia); zakres wysokości: 2000–3400 m n.p.m.DC: 12,5–15 cmDO: 9,8–10,9 cmMC: 72–125 gArvicanthis saturatusDollman, 1911gatunek monotypowyendemit Etiopii DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|150pxArvicanthis blicki C. Frick, 1914kusu halnygatunek monotypowyendemit Etiopii: góry Chilalo i Bale (na wschód od Wielkich Rowów Afrykańskich); zakres wysokości: 2750–4050 m n.p.m.DC: 16–17,5 cmDO: 10,2–11,2 cmMC: 40–150 gcentruj|150pxArvicanthis niloticus(É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1803)kusu nilowygatunek monotypowyod Mauretanii i Senegalu na wschód do Etiopii, na południe do Tanzanii południowo-zachodniej Zambii, na północ wzdłuż rzeki Nil do Delty Nilu (Egipt), izolowane populacje w południowo-zachodniej Arabii (Jemen); zakres wysokości: 200–1200 m n.p.m.DC: 12,7–18,8 cmDO: 9,2–15,5 cmMC: 89–160 gArvicanthis mearnsiC. Frick, 1914gatunek monotypowyendemit Etiopii DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychArvicanthis raffertyiC. Frick, 1914gatunek monotypowyendemit Etiopii DC: brak danychDO: brak danychMC: brak danych Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunki wymarłe: Arvicanthis afoudensis (Maroko; miocen) Arvicanthis arambourgi (Tanzania; plejstocen) Arvicanthis broekhuisi (Grecja; miocen–pliocen) Arvicanthis musisii (Uganda; pliocen) Arvicanthis primaevus (Tanzania; plejstocen)
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Myszy