Świerżeń (ros. Сверженская волость) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1861–1939 na Mińszczyźnie.
Siedzibą gminy było miasteczko Nowy ŚwierżeńMiasteczko Nowy Świerżeń stanowiło anomalię ponieważ należało administracyjnie do dwóch gmin; jej główna część (1195 mieszk.) należała do gminy Świerżeń, natomiast niewielka część (51 mieszk.) leżała w gminie Stołpce (1246 mieszk. w 1921 rokuSkorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej - Tom VII - Część I - Województwo Nowogródzkie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1923)Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
Historia Gmina zbiorowa Świerżeń powstała w 1861 roku w guberni mińskiej Imperium Rosyjskiego. Należała do powiatu mińskiegoПамятная книжка Виленскаго генералъ губернаторства на 1868 годъ. – Санктпетербургъ, Витебский губернский статистический комитет, 1868..
Po I wojnie światowej, 15 września 1919 roku gmina wraz z powiatem mińskim weszła w skład administrowanego przez Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich okręgu mińskiegoDz. Urz. ZCZW z 1919 r. Nr 19, poz. 174..
Latem 1920, w wyniku wojny polsko-bolszewickiej, teren ten zajęła Armia Czerwona, a gmina weszła w skład utworzonego przez boleszwików 29 lipca 1920 powiatu nieświeskiego w Białoruskiej SRRБеларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2000. — Т. 11. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0188-5 (т. 11)..
Jesienią 1920 Wojsko Polskie zajęło większą, zachodnią część powiatu nieświeskiego, przez co gmina Świerżeń powróciła pod administrację polską. 12 grudnia 1920 została przyłączona do nowo utworzonego powiatu stołpeckiego pod Zarządem Terenów Przyfrontowych i EtapowychDz. Urz. ZTPiE z 1920 r. Nr 5, poz. 48. 19 lutego 1921 r. wraz z całym powiatem weszła w skład nowo utworzonego województwa nowogródzkiego. 15 kwietnia 1930 roku do gminy Świerżeń przyłączono część obszaru gmin Stołpce i Mir.
Po wojnie obszar gminy Świerżeń został odłączony od Polski i włączony do Białoruskiej SRR.
Nie mylić z gminą Świerże.
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w okręgu mińskim Kategoria:Dawne gminy w województwie nowogródzkim Kategoria:Gminy powiatu stołpeckiego