Iwan Władysław, także Jan WładysławW literaturze przedmiotu spotyka się zarówno wersję imion: Iwan Władysław (tak u T. Wasilewskiego, Historia Bułgarii, s. 71; I. Stawowy-Kawki, Historia Macedonii, s. 60; H. Olędzkiej w tłumaczeniu Bułgarów D.M. Langa, s. 72), jak i Jan Władysław (K. Zakrzewski w Historii Bizancjum, s. 229; H. Evert-Kappesowa tłumacząca Dzieje Bizancjum G. Ostrogorskiego, s. 308). (bułg. Иван Владислав, Iwan Władisław, zm. luty 1018) – car Bułgarii w latach 1015–1018. Syn Arona Komitopula.
Uratowany w dzieciństwie od śmierci przez swego kuzyna Gabriela Radomira objął władzę po zamordowaniu go w październiku 1015 roku. Broniąc niezależności szczątków carstwa bułgarskiego próbował początkowo układów z cesarzem bizantyńskim Bazylim II. Po fiasku tych planów odpierał kolejne ataki Greków na umocnienia bułgarskie w zachodniej Macedonii i wzdłuż Strumicy. Jednocześnie próbował przenieść centrum swego państwa w góry albańskie i w tym celu oblegał Dracz. Zginął pod murami tej twierdzy w lutym 1018 roku. Po jego śmierci carowa wdowa Maria i główni dowódcy bułgarscy poddali się cesarzowi bizantyńskiemu.
Ocalony Iwan Władysław był jedynym synem Aarona Komitopula, który przeżył tragedię swej rodziny. Wiąże się ona z ostateczną rozgrywką o władzę w państwie pomiędzy ojcem Iwana Aaronem, a jego stryjem Samuelem. Szukający poparcia przeciw bratu w Bizancjum, Aaron został przez Samuela oskarżony o zdradę i na jego rozkaz zamordowany wraz z rodziną na zamku w Razmetanicy. Iwana Władysława ocalił wówczas Gabriel Radomir, jego kuzyn, który wstawił się za nim u ojca lub też ukrył go przed ojcem Wydarzenie to trudno umiejscowić w czasie. T. Wasilewski i W. Giuzelew (Bułgaria, s. 55) umieszczają je około 976 roku, W. Swoboda uważa, że rozprawa pomiędzy Samuelem i Aaronem nastąpiła dopiero w 986 roku (Mały słownik, s. 179), podobnie W. Złatarski (Istroija, s.704). Natomiast S. Runciman jest skłonny przenieść ją w czasie o dalsze dziesięć lat (Bulgarian Empire, s. 230-231).
Przejęcie władzy W październiku 1014 roku po śmierci ojca Samuela tron objął kuzyn Iwana Władysława, Gabriel Radomir. Od początku jego pozycja nie była silna. Iwan Władysław jako syn starszego z braci Komitopulów mógł w oparciu o prawo starszeństwa rościć pretensje do tronuStwierdza to w swej relacji Yachia z Antiochii, który pisze: Aaron (tj. Iwan Władysław) był tym, do którego przodków należało pierwszeństwo w rządzeniu nimi (Bułgarami). Za i niewątpliwie to robił. Gabriela Radomira poparli jednak wodzowie Samuela z wielmożą Domecjanem na czele. Gabriel Radomir odwdzięczył mu się potem czyniąc go swoim kauchanem (zastępcą). Na wieść o śmierci swego najgroźniejszego przeciwnika cesarz bizantyński Bazyli II jeszcze późną jesienią obległ Bitolę, a w drodze powrotnej zdobył Prilep i Sztip. W następnym roku, po krótkim oblężeniu odzyskał utraconą przejściowo Wodenę i obległ leżącą na północny zachód od niej potężną twierdzę Moglenę. Gabriel Radomir mógł tylko z pobliskiego Sosku nad jeziorem Ostrowo (jez. Wegoritis) przyglądać się rozwojowi wydarzeń. Iwan Władysław stanął na czele opozycji niezadowolonych bojarów. Nie jest wykluczone, że podjął też potajemne rozmowy z cesarzem, który nakłaniał go do przejęcia władzy w państwie. W sierpniu 1015 roku wskutek prac inżynieryjnych Greków, wysadzony został fragment murów twierdzy i jej los został przesądzony. Do niewoli dostali się obrońcy: kauchan Domecjan i liczni wielmoże pozostający na służbie u cara. Wykorzystując kolejne niepowodzenie Gabriela Radomira, a być może także osłabienie jego stronnictwa, Iwan Władysław zamordował cara podczas polowania w lasach leżących w pobliżu miasteczka PetriskJerzy Kedren, s. 458-462. Pop Duklanin, s. 295. Pop Duklanin opisując morderstwo Gabriela Radomira mówi, że było ono skutkiem intryg Bazylego II, czemu jednak relacja Kedrena-Skylitzesa wydaje się zaprzeczać. Za .
Pierwsze miesiące panowania thumb|left|Zwycięstwo bizantyńskie nad Bułgarami Objąwszy władzę Iwan Władysław niezwłocznie wysłał poselstwo do Bazylego II. Pięć dni po zdobyciu przez Bizantyńczyków Mogleny, przed cesarzem stanął wysłany przez Iwana Władysława Chirotmetusgrecki żołnierz nazywany tak ze względu na to, że na wojnie utracił jedną rękę, który przywiózł list nowego cara. W liście tym Iwan Władysław zawiadamiał, że Gabriel Radomir zginął z jego ręki w Petrisku, a cała władza w państwie przeszła na niego, obiecywał jednocześnie głęboką pokorę i posłuszeństwo cesarzowiJan Skylitzes, s. 459. Informację o tych wydarzeniach podaje również Yachia myli jednak synów z ojcami stwierdzając, że w 1016-1017 roku Aaron zabił Samuela, a następnie wysłał list do cesarza Bazylego II, w którym zobowiązał się do uległości i przyjaźni. Za Bazyli skłonny był przyjąć propozycję, ale brat obrońcy Mogleny, kawkana Domecjana, bułgarski możnowładca, który przeszedł na stronę bizantyńską, przestrzegł cesarza przed przyjęciem propozycji Iwana Władysława. Próba zawarcia rozejmu spaliła na panewce. Bazyli po szybkim marszu stanął w rejonie Ostrowa i Sosku. Iwan Władysław pospiesznie wycofał się na zachód w góry albańskie. Bazyli pomaszerował ze swym wojskiem w rejon wysokich jezior macedońskich. Jesienią zdobył stolicę państwa Iwana Władysława Ochrydę. Ale ledwie zdobył miasto dotarła do niego wiadomość, że Iwan Władysław obległ Dracz. Pozostawił więc w Ochrydzie garnizon i pomaszerował na południe. Wkrótce nadeszły jeszcze gorsze wieści. Maszerując do Ochrydy Bazyli zostawił na straży przepraw przez góry stratega Jerzego Gonitziatesa i protospatariusza Orestesa. Jerzy wpadł w zasadzkę bułgarskiego wodza, Iwaca i poległ wraz ze swym wojskiem. Bazyli był zmuszony pozostawić na razie Dracz własnemu losowi i pospieszył na północ w celu przechwycenia przejścia przez góry zapewniającego armii łączność i aprowizację. Iwac wycofał się na południe. Udało mu się następnie odzyskać Ochrydę, do której powrócił dwór carski. Bazyli powrócił do Tesaloniki, a stamtąd do Mosynopolis. Tam rozdzielił swe wojsko. Jedną armię pod dowództwem Dawida Arianitesa skierował przeciw Strumicy, drugą pod dowództwem Nicefora Ksifiasa w rejon Sredca. Arianites zdobył położoną w pobliżu Strumicy twierdzę zwaną Termica, a Ksifias kilka zamków w pobliżu Sredca, m.in. Bojan. W styczniu 1016 roku cesarz przybył do KonstantynopolaJerzy Kedren, s. 462-468. Za .
Zabiegi wokół umocnienia swojej pozycji Tymczasem Iwan Władysław umacniał swoje pozycje w górach albańskich i macedońskich. Już w październiku 1015 roku rozpoczął odbudowę licznych, zniszczonych w wyniku działań wojennych twierdz. Umocnił również twierdzę w BitoliO tej działalności Iwana Władysława wiadomości przynosi odkryta w 1957 roku Inskrypcja z Bitoli. . Aby zabezpieczyć się od zachodu wezwał tam swego wasala Jana Włodzimierza, księcia duklańskiego. Chciał prawdopodobnie, aby ten zabezpieczył mu tyły i był wściekły, że delikatnej natury książę skłaniał się ku pokojowi z cesarzem. Książę zdecydowany był stawić się na wezwanie cara, ale jego żona Teodora Kosara nie ufała mordercy swego brata i obawiając się o życie męża postanowiła jechać w jego zastępstwie. Iwan Władysław przyjął Kosarę tak serdecznie, że w końcu otrzymawszy glejt, gwarantowany dodatkowo przez patriarchę bułgarskiego Dawida, Jan Włodzimierz przybył na dwór cara. Po przybyciu, w dniu 22 maja, został natychmiast ścięty, a car odmówił zgody na pogrzebanie jego ciała. Dopiero liczne cuda dziejące się nad zwłokami księcia skłoniły go do wydania ciała KosarzeJerzy Kedren s. 463, Pop Duklanin s. 295-296. Za .
W drugiej połowie roku cesarz ponownie wyruszył w pole i poprowadził ekspedycję przeciw Bułgarom w rejonie górnej Strumy. Centrum oporu stanowił Pernik broniony przez zdolnego i lojalnego wobec każdego cara, na którego przechodziła sukcesja tronu, Krakrę. Po raz kolejny Bazyli podjął próbę zdobycia twierdzy i tym razem jednak kosztowało go to tak wielu ludzi, że odstąpił od oblężenia. Jesienią skierował się na południe aby dać odetchnąć swemu wojsku w Mosynopolis.
Walki 1017 roku W pierwszych dniach 1017 roku cesarz znowu był w polu. Wysłał Dawida Arianitesa i Konstantyna Diogenesa w rajd wzdłuż Wardaru, a sam zdobył zamek Longus. Z Longus wyruszył na południe, aby oblec Kastorię. Ale kiedy stanął pod potężnymi murami twierdzy otrzymał pismo od stratega Drystry informujące, że Iwan Władysław i jego wicekról w Rodopach Krakra podjęli rozmowy z Pieczyngami, którzy w dużej liczbie przekroczyli Dunaj. Bazyli nie zamierzał ryzykować. Zaniechał oblężenia i pospieszył na północ. Po drodze rozkazał odbudować zburzone mury wokół Werroi. Kiedy przybył do Ostrowa dowiedział się, że carowi nie udało się zawrzeć przymierza z Pieczyngami, którzy woleli nie ryzykować zatargu ze starym cesarzem. Bazyli powrócił na południe i zdobył miasto Setina nad Brodem (obecnie wieś Setina nad Brodem na skraju doliny Czerna). Samuel miał tam pałac, w którym Bazyli II zdobył wielkie zapasy prowiantu. Pałac został spalony, a żywność rozdano żołnierzom. Car wraz z wojskiem pospieszył za Bizantyńczykami, szukając okazji do nękania przeciwnika. Bazyli wysłał przeciw niemu Konstantyna Diogenesa na czele wojsk z temów europejskich. Konstantyn wpadł jednak w zasadzkę przygotowaną przez Iwana Władysława i byłby zginął, gdyby nie nadszedł mu z odsieczą Bazyli. Na widok cesarza Bułgarzy rzucili się do ucieczki wołając: „Uciekajcie cesarz” („Βεγεῖτε Τσαῖσαρ” tj. Begaite Cesar). Zginęło wielu Bułgarów, w ręce bizantyńskie wpadł też ekwipunek cara i jego bratanka. Po zwycięstwie cesarz przeniósł się do Wodeny, a w styczniu 1018 roku powrócił do stolicy.
Śmierć pod Draczem thumb|Tryumf Bazylego II nad Bułgarami Kiedy Bazyli udawał się na leże zimowe, Iwan Władysław schodził z gór i oblegał Dracz. Zamierzając tutaj przenieść ośrodek swego państwa. W lutym 1018 roku zginął pod murami miasta. Pop Duklanin tak opowiada o jego śmierci: Kiedy w obozie pod Draczem zasiadł do posiłku, zaatakował go jakiś rycerz, w którym carowi wydało się, że rozpoznaje Włodzimierza duklańskiego, którego zamordował. Przerażony zaczął wołać o pomoc, ale nikt nie pospieszył mu na ratunek. A nieznany rycerz, który mógł być duchem, Grekiem albo Bułgarem zdrajcą ranił go śmiertelnieJerzy Kedren s. 466-467, Pop Duklanin s. 266. Za .
Jego śmierć oznaczała koniec Bułgarii. Synowie Iwana Władysława byli młodzi i niedoświadczeni i nawet najwytrwalsi wodzowie bułgarscy zwątpili w celowość dalszego oporu. Na wieść o śmierci cara cesarz opuścił Konstantynopol. Kiedy przemierzał półwysep, jego starzy przeciwnicy składali przed nim broń. W Adrianopolu spotkał syna i brata Krakry, którzy przynieśli mu wiadomość, że wielki generał poddaje cesarzowi niezdobytą dotąd twierdzę Pernik. Bazyli przyjął ich uprzejmie i obdarował wysokimi godnościami. Do Mosynopolis przybyli legaci z Bitoli, Morowizdu i LiplyanuBitolę Kedren nazywa tu Pelagonią od prowincji, której jest stolicą. Morobisdus i Lipenius leżą w pobliżu oddając cesarzowi klucze do tych miast. W Serres spotkał się z cesarzem Krakra wraz z dowódcami 35 zamków, które mu podlegały. Poprzedził go Dragomusz, dowódca Strumicy. Kiedy zbliżył się do Strumicy stanęło przed nim poselstwo, wysłane przez carową wdowę Marię w celu uzgodnienia warunków kapitulacji stolicy kraju.
Opinie potomnych