KZ-Kommandant – komendant niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego. Był najwyższy stopniem i najważniejszym członkiem załogi obozu. Kierował Wydziałem I (komendanturą) i był w pełni odpowiedzialny za całokształt spraw obozowych. Jego zadania i obowiązki wynikały z regulaminu obozów koncentracyjnych powstałego w 1936 pod kierunkiem Theodora Eickego.
Najważniejszym jego obowiązkiem było zapewnienie bezpieczeństwa obozu. W związku z tym wszyscy członkowie załogi obozu mieli obowiązek meldować mu o każdym ważnym wydarzeniu. Komendant musiał stale przebywać na terenie obozu, jego nieobecność przekraczająca 24 godziny wymagała zgody Głównego Inspektoratu Obozów Koncentracyjnych (IKL). Jego stałym zastępcą był Schutzhaftlagerführer (kierownik obozu). W razie alarmu spowodowanego buntem lub ucieczką komendantowi podlegała cała załoga wartownicza oraz miał on całkowitą władzę w wydawaniu rozkazów i poleceń. Kierował wówczas akcją.
Kolejnym jego obowiązkiem było stałe pouczanie podwładnych o ich zadaniach, sprawach bezpieczeństwa obozu i sposobie traktowania więźniów. Czuwał również nad sprawami zatrudnienia więźniów, ustalając między innymi godziny pracy. Pierwszym pomocnikiem komendanta był jego adiutant, któremu podlegali pozostali członkowie komendantury obozu. W największych obozach koncentracyjnych stopnie komendantów wahały się najczęściej od SS-Hauptsturmführera do SS-Obersturmbannführera.
Komendanci najważniejszych obozów koncentracyjnych Obóz koncentracyjny Komendant Początek pełnienia funkcji Koniec pełnienia funkcji Auschwitz-Birkenau Rudolf Höß 4 maja 1940 10 listopada 1943 Auschwitz I (obóz główny) Arthur Liebehenschel 11 listopada 1943 8 maja 1944 Richard Baer 11 maja 1944 27 stycznia 1945 Auschwitz II – Birkenau Friedrich Hartjenstein 22 listopada 1943 8 maja 1944 Josef Kramer 8 maja 1944 25 listopada 1944 Auschwitz III-Monowitz Heinrich Schwarz 11 listopada 1943 17 stycznia 1945 Bergen-Belsen Adolf Haas kwiecień 1943 2 grudnia 1944 Josef Kramer 2 grudnia 1944 15 kwietnia 1945 Buchenwald Karl Otto Koch czerwiec 1937 grudzień 1941 Hermann Pister grudzień 1941 13 kwietnia 1945 Dachau Hilmar Wäckerle 19 kwietnia 1933 25 czerwca 1933 Theodor Eicke 28 czerwca 1933 10 grudnia 1934 Heinrich Deubel 10 grudnia 1934 1 kwietnia 1936 Hans Loritz 1 kwietnia 1936 19 lutego 1940 Alex Piorkowski 19 lutego 1940 1 września 1942 Martin Gottfried Weiss 1 września 1942 31 października 1943 Eduard Weiter 1 listopada 1943 26 kwietnia 1945 Flossenbürg Jakob Weiseborn maj 1938 20 stycznia 1939 Karl Künstler 20 stycznia 1939 10 kwietnia 1942 Karl Fritzsch 10 sierpnia 1942 15 września 1942 Egon Zill 15 września 1942 10 maja 1943 Max Koegel 10 maja 1943 23 kwietnia 1945 Groß-Rosen Arthur Rödl 1 maja 1941 15 września 1942 Wilhelm Gideon 15 września 1942 10 października 1943 Johannes Hassebroek 11 października 1943 luty 1945 KL Lublin Karl Otto Koch wrzesień 1941 sierpień 1942 Max Koegel sierpień 1942 listopad 1942 Arthur Hermann Florstedt listopad 1942 październik 1943 Martin Gottfried Weiss listopad 1943 maj 1944 Arthur Liebehenschel maj 1944 22 lipca 1944 Mauthausen-Gusen Albert Sauer 8 sierpnia 1938 17 lutego 1939 Franz Ziereis 17 lutego 1939 5 maja 1945 Mittelbau-Dora Otto Förschner październik 1944 styczeń 1945 Richard Baer luty 1945 kwiecień 1945 Natzweiler-Struthof Hans Hüttig kwiecień 1941 marzec 1942 Egon Zill maj 1942 25 października 1942 Josef Kramer 25 października 1942 4 maja 1944 Friedrich Hartjenstein 9 maja 1944 styczeń 1945 Heinrich Schwarz luty 1945 kwiecień 1945 Neuengamme Walter Eisfeld luty 1940 marzec 1940 Martin Gottfried Weiss kwiecień 1940 sierpień 1942 Max Pauly wrzesień 1942 4 maja 1945 Ravensbrück Günther Tamaschke maj 1939 sierpień 1939 Max Koegel styczeń 1940 sierpień 1942 Fritz Suhren 1 września 1942 30 kwietnia 1945 Sachsenhausen Michael Lippert lipiec 1936 październik 1936 Karl Otto Koch październik 1936 lipiec 1937 Hans Helwig 1 sierpnia 1937 kwiecień 1938 Hermann Baranowski 1 maja 1938 wrzesień 1939 Walter Eisfeld wrzesień 1939 styczeń 1940 Hans Loritz 1 kwietnia 1940 wrzesień 1942 Anton Kaindl wrzesień 1942 22 kwietnia 1945 Stutthof Max Pauly październik 1939 sierpień 1942 Paul Werner Hoppe sierpień 1942 kwiecień 1945
Bibliografia
Rudolf Höß, Autobiografia Rudolfa Hössa komendanta obozu oświęcimskiego, Kraków 2003.
Kategoria:Komendanci niemieckich obozów koncentracyjnych