thumb|Bernard Baruch w czasie spotkania z Winstonem Churchillem, 14 kwietnia 1961 roku Bernard Mannes Baruch (ur. 19 sierpnia 1870 w Camden w stanie Karolina Południowa, zm. 20 czerwca 1965 w Nowym Jorku) – amerykański finansista, spekulant giełdowy, przewodniczący Rady Przemysłu Wojennego USA (1918), doradca administracji prezydentów Wilsona, Hardinga, Hoovera, Roosevelta, Trumana i Winstona Churchilla, autor planu międzynarodowej kontroli energii atomowej – tzw. oraz filantrop.
Życiorys Bernard Mannes Baruch urodził się 19 sierpnia 1870 roku w Camden w stanie Karolina Południowa, jako drugi z czterech synów Belle i Simona Baruchów. (1840–1921) był lekarzem, który podczas wojny secesyjnej służył jako chirurg polowy w Armii Stanów Skonfederowanych. W 1880 roku jego rodzina przeniosła się do Nowego Jorku, gdzie jego ojciec założył praktykę lekarską.
Baruch uczęszczał do szkół publicznych w Nowym Jorku i w 1889 roku ukończył City College of New York. W 1891 roku podjął pracę na Wall Street w firmie brokerskiej , szybko odnosząc sukces jako inwestor – w 1896 roku został młodszym partnerem w firmie. W 1897 roku ożenił się z Annie Griffen, z którą miał troje dzieci. W 1903 roku kupił miejsce na New York Stock Exchange i otworzył własną firmę brokerską. Zajął się spekulacjami na rynkach siarczanu miedzi, złota, gumy, wolframu i cynku. Został milionerem przed ukończeniem 30. roku życia. W 1905 roku zakupił posiadłość w Karolinie Południowej, gdzie podejmował polityków.
Był członkiem Partii Demokratycznej. Wspierał Woodrowa Wilsona (1856–1924), z którym się przyjaźnił, m.in. poprzez finansowanie jego kampanii prezydenckiej.
Podczas trwającej w Europie wojny, w 1915 roku zaangażował się w ruch przygotowań Stanów Zjednoczonych do wojny. Prezydent Wilson mianował go członkiem Komisji Doradczej (ang. Council of National Defense, CND). Po nominacji Baruch zlikwidował wszystkie swoja aktywa, sprzedał swoje miejsce w New York Stock Exchange i zakupił za wielomilionową kwotę.
28 lipca 1917 roku Rada Obrony Narodowej utworzyła za zgodą prezydenta Radę Przemysłu Wojennego USA, a Baruch został jej członkiem. Rada początkowo doradzała gabinetowi prezydenta i, podobnie jak Rada Obrony Narodowej, nie miała uprawnień administracyjnych. Współpracowała z amerykańską Izbą Handlową i 267 komisjami przemysłu. 4 marca 1918 roku prezydent Wilson przeprowadził reorganizację Rady, którą uniezależnił od Rady Obrony Narodowej, przekształcając ją w samodzielną agencję podlegającą bezpośrednio prezydentowi. Przewodnictwo agencji zaproponował Bernardowi Baruchowi. Agencja otrzymała również szereg nowych funkcji i uprawnień, m.in. ustanawiania priorytetów dla produkcji przemysłowej, tworzenie nowych obiektów i przekształcanie istniejących zgodnie z potrzebami, doradzanie departamentom rządowym w zakresie cen zakupu i prowadzenie zakupów w imieniu aliantów. Rola przewodniczącego została wzmocniona.
Baruch był również członkiem nieformalnego „Gabinetu Wojennego” Wilsona, w którym znaleźli się najważniejsi decydenci w sprawach prowadzenia wojny, m.in. sekretarz wojny Stanów Zjednoczonych (1871–1937) czy zarządzający zaopatrzeniem armii i rezerwami żywności Herbert Hoover (1874–1964). Baruch nie tylko kierował sprawami przemysłu wojennego i surowców strategicznych, lecz wraz z Hooverem rozwijał strategię demobilizacji na okres po zakończeniu wojny.
W 1919 roku jako ekonomiczny doradca amerykańskiej delegacji uczestniczył u boku prezydenta Wilsona w paryskiej konferencji pokojowej.
Baruch doradzał później administracjom prezydentów Hardinga, Hoovera, Roosevelta i Trumana.
We wczesnych latach 30. XX w. nawoływał do rozpoczęcia przygotowań na wypadek kolejnej wojny. W czasie II wojny światowej był współpracownikiem Jamesa Francisa Byrnesa w kierowaniu przemysłem zbrojeniowym USA.
W 1946 roku opracował i przedstawił ONZ plan międzynarodowej kontroli energii atomowej, tzw. , nieprzyjęty przez Radę Bezpieczeństwa wobec sprzeciwu ZSRR.
Podczas wojny koreańskiej nawoływał do ekspansji rozgłośni Głos Ameryki na terenie Korei, by przeciwstawić się propagandzie wroga.
Baruch znany był z działalności charytatywnej, wspierał Amerykański Czerwony Krzyż i dotował szkoły wyższe, m.in. wsparł wielomilionową kwotą Columbia University, a w swojej alma mater ufundował Baruch School of Business and Public Administration. Przyjaźnił się z Winstonem Churchillem.
Zmarł 20 czerwca 1965 roku w Nowym Jorku.
Upamiętnienie Na cześć Barucha nazwano jedną ze szkół City College of New York – Baruch College
Przypisy
Bibliografia Wielka Encyklopedia Powszechna PWN (1962-1969)
Kategoria:Amerykańscy filantropi Kategoria:Amerykańscy finansiści Kategoria:Amerykańscy politycy Kategoria:Urodzeni w 1870 Kategoria:Zmarli w 1965