thumb|Największe z jezior – Morskie Oko thumb|Różne odcienie wody w Niżnim Jamnickim Stawie thumb|Ciężki Staw thumb|Capi Staw thumb|Smoczy Staw Jeziora tatrzańskie – grupa około dwustu (nie licząc drobnych i okresowych) jezior w Tatrach. Z tej liczby w polskich Tatrach jest ich około czterdzieści, pozostałe położone są po stronie słowackiej. W tradycyjnym ludowym nazewnictwie nazywane są one stawami i takie też nazewnictwo przyjęte zostało w piśmiennictwie, również w opracowaniach naukowych.
Pochodzenie Większość stawów występuje na wysokości powyżej 1600 m, głównie w Tatrach Wysokich, co ma swoje uzasadnienie w ich genezie. Są one bowiem głównie pochodzenia polodowcowego, w Tatrach Wysokich zaś lodowce w dużo większym stopniu przeobraziły rzeźbę terenu niż w Tatrach Zachodnich. Przeważnie są to jeziora karowe, wypełniające kotły lodowcowe, jak np. Czarny Staw pod Rysami czy Kolisty Staw. Jeziora morenowe są zazwyczaj mniejsze i płytsze. Powstały w zagłębieniach zatarasowanych przez moreny boczne (Smreczyński Staw) lub przez morenę czołową (Toporowy Staw Niżni). Morskie Oko i Czarny Staw Gąsienicowy to jeziora karowo-morenowe – położone w przegłębionych dolinach lodowcowych, zamknięte skalnymi ryglami, na których osadziły się wały moreny czołowej. Są też jeziora wytopiskowe wypełniające zagłębienia po tzw. martwych bryłach lodu. Przykładem jest duże Szczyrbskie Jezioro lub niewielki Kotlinowy Stawek. Mniejsze stawy, jak np. Dwoisty Staw Gąsienicowy czy Anusine Oczko, wypełniają zagłębienia pomiędzy zwałami głazów i piargów, a ich geneza jest często mieszana. Pośrednie Stawy Rohackie, Wyżnie Mnichowe Stawki i Zmarzłe Oka wypełniają zagłębienia rynien międzymutonowych wyżłobionych przez lodowiec.
Nielicznie występują małe zbiorniki wodne o innej genezie. Są to jeziorka krasowe wypełniające lejki krasowe (Cichy Staw, Mokra Jama), stawy rozlewiskowe (np. Rybie Stawki w rozszerzeniach Rybiego Potoku) oraz stawki w zagłębieniach rowów grzbietowych (np. stawek na przełęczy Kasne). Jest też kilkanaście jezior antropogenicznych (utworzonych przez człowieka). Do tej grupy należą m.in. Nowe Szczyrbskie Jezioro, Nowe Morskie Oko obok Palenicy Białczańskiej czy zbiorniki wodne na Bystrej (pod Nosalem i w Kuźnicach).
Podział jezior Jeziora tatrzańskie klasyfikowano historycznie na podstawie ich charakterystyki termicznej, a w nowszych badaniach na podstawie czasu trwania pokrywy lodowej i cech morfometrycznych.
Klasyfikacja termiczna Szaflarskiego (I połowa XX wieku) Józef Szaflarski wydzielił siedem grup tutejszych jezior: duże podgórskie zbiorniki (do 1400 m n.p.m.), których powierzchnia jest przynajmniej przez 6 miesięcy w roku wolna od lodu; cechują się małą przezroczystością płytkie stawy i młaki (1400–1450 m n.p.m.) charakteryzujące się w lecie dużymi wahaniami temperatur (4–22 °C) płytkie stawki na wysokości 1450–1700 m n.p.m., o dość dużych wahaniach temperatury (w lecie 4–17 °C) głębokie jeziora na wysokości 1500–1800 m n.p.m., których powierzchnia jest przez 3–5 miesięcy wolna od lodu, a temperatura w lecie wynosi 8–14 °C płytkie stawy na wysokości 1700–1900 m n.p.m. o temperaturze w lecie wynoszącej 8–14 °C wysoko położone i zimne jeziora (1800–2000 m n.p.m.), których powierzchnia jest wolna od lodu mniej niż przez 3 miesiące, a temperatura w lecie wynosi poniżej 8 °C zmarzłe stawy położone na wysokości 2050–2180 m n.p.m., o temperaturze w lecie nie przekraczającej 5 °C i powierzchni rzadko tylko wolnej od lodu, w niektórych latach są pokryte lodem przez cały rok.
Klasyfikacja oparta na czasie trwania pokrywy lodowej (2020) Nowsza klasyfikacja, obejmująca 50 jezior tatrzańskich o powierzchni większej niż 1 ha, została opracowana z użyciem metody taksonomii wrocławskiej (hierarchicznej analizy skupień). Metoda ta pozwoliła na obiektywne pogrupowanie obiektów o podobnych cechach. Do klasyfikacji wykorzystano sześć cech: wysokość n.p.m., objętość, potencjalne dopływające promieniowanie słoneczne (PISR) oraz liczbę dni z pokrywą lodową w trzech kolejnych sezonach zimowych (2014/2015, 2015/2016 i 2016/2017).
Stwierdzono, że czas trwania pokrywy lodowej w analizowanych sezonach jest najsilniej skorelowany z wysokością położenia jeziora (współczynnik korelacji we wszystkich przypadkach był większy niż 0,7). Związek ten jest jednak zauważalnie osłabiony przez dużą zmienność objętości jezior. Nie stwierdzono natomiast istotnej zależności między czasem trwania pokrywy lodowej a roczną wartością PISR (współczynniki korelacji były bliskie 0). Najkrócej pokrywa lodowa utrzymywała się na jeziorach położonych najniżej: Štrbské pleso i Nové Štrbské pleso (od 122 do 137 dni). Najdłużej lód pokrywał małe i wysokogórskie jezioro Zamrznuté pleso (od 217 do 235 dni). Porządek zamarzania i odmarzania jezior może się zmieniać z roku na rok. Na podstawie analizy taksonomii wrocławskiej autorzy zaproponowali podział 50 największych jezior na siedem grup: małe i zacienione jeziora strefy alpejskiej i subniwalnej. Leżą na wysokości od 2040 do 2057 m n.p.m. i charakteryzują się najdłuższym czasem trwania pokrywy lodowej (średnio 209 dni) oraz najmniejszą średnią potencjalną radiacją słoneczną. małe i średnie jeziora w strefie górnej subalpejskiej oraz alpejskiej i subniwalnej. Większość z nich znajduje się po południowej stronie głównej grani. Charakteryzują się długim czasem trwania pokrywy lodowej, która była średnio o 16 dni krótsza niż w grupie 1. małe i średnie, nasłonecznione jeziora położone w górnej części strefy subalpejskiej i dolnej części strefy alpejskiej. Wyróżnia je najwyższe nasłonecznienie i bardzo jednorodny czas trwania pokrywy lodowej, który był średnio o 22 dni krótszy niż w grupie 2. średnio duże, nasłonecznione jeziora położone w górnej części strefy subalpejskiej i w dolnej części strefy alpejskiej. Są one znacznie większe pod względem powierzchni i objętości niż jeziora z grupy 3, a czas trwania ich pokrywy lodowej wahał się między 162 a 174 dniami. małe jeziora w zasięgu górnej granicy lasu i w dolnej części strefy subalpejskiej. Położone są na stosunkowo niskiej wysokości (od 1546 m do 1751 m n.p.m.), są zazwyczaj małe i płytkie. jeziora niepodobne do siebie, ale wykazujące pewne podobieństwa do jezior z grup 2–5. Stanowią one 14 jednoprzedmiotowych zbiorów, które ze względu na indywidualne cechy nie pasują do jednorodnych klas. jeziora duże (>10 ha), niepodobne do siebie i do jezior z innych grup. Grupa ta obejmuje wszystkie jeziora o powierzchni przekraczającej 10 ha (8 obiektów). Dominującą cechą tych jezior jest duża objętość, co skutkuje krótszym czasem trwania pokrywy lodowej. Należą do nich m.in. Wielki Staw Polski i Morskie Oko.
Właściwości Jeziora tatrzańskie zasilane są powierzchniowo przez wody opadowe i roztopowe, strugi, jak również przez podziemne źródła. Stan wody w stawach jest na ogół dość wyrównany, poziom zwierciadła waha się w granicach kilkudziesięciu centymetrów. Najwyższe stany przypadają w okresie wiosennych roztopów, najmniejsze w czasie jesieni i w zimie. Poziom wody w stawach podnosi się też po dużych opadach deszczu (przeważnie z jednodniowym opóźnieniem). Niektóre ze stawów dają początek potokom: z Czarnego Stawu Gąsienicowego wypływa np. Czarny Potok, z Małego Żabiego Stawu Mięguszowieckiego zaś Żabi Potok. Część stawów, jak np. Siwe Stawki czy Niżni Staw Bystry, to stawki okresowe, w miesiącach letnich dość często wysychające.
thumb|Zadni Staw Polski Większość jezior tatrzańskich charakteryzuje się bardzo dużą przezroczystością. Największą przezroczystość (mierzoną na podstawie widoczności zanurzonego w nich białego krążka) mają wysoko położone jeziora cyrkowe. Rekordowo dużą przezroczystość odnotowano w Wielkim Hińczowym Stawie (19 m), w Czarnym Stawie pod Rysami wynosi ona 16,5–17,5 m, w Morskim Oku 12 m. Tak duża przezroczystość związana jest z bardzo ubogim życiem organicznym w tych jeziorach, brakiem planktonu, jak również minimalną ilością zawiesin. Litoralu brak zupełnie lub jest słabo wykształcony. Osady denne są silnie zmineralizowane i ubogie w związki organiczne, szczególnie w związki azotu. Jest to także jedną z przyczyn ilościowego ubóstwa planktonu w tych jeziorach. Woda w nich jest zimna i silnie natleniona. Jeziora te zaliczane są do skrajnie oligotroficznych. Znacznie mniej przejrzyste są położone niżej i charakteryzujące się bogatszym życiem organicznym stawy morenowe, jak np. Smreczyński Staw czy Toporowe Stawy (2 m). Wysoko położone, głębokie i jałowe jeziora tatrzańskie widziane z oddali mają szafirową barwę. Nieco niżej usytuowane Morskie Oko ma kolor niebieski ze szmaragdowym odcieniem, zaś Smreczyński Staw ma kolor brunatny. Takie barwy obserwowane są jednak tylko w płytszych warstwach wody, w głębokim jeziorze woda wydaje się czarna, gdyż z racji absorpcji oraz rozproszenia światło nie dociera na duże głębokości. Obserwując jezioro z góry, widzimy różne odcienie, w zależności od głębokości dna. Czerwony Staw Pańszczycki zawdzięcza swoją barwę sinicy Pleurocapsa aurantica, barwiącej na brunatno-czerwony kolor kamienie leżące na dnie stawu. mały|Posłuchaj artykułu. Lektor: Adrian Wiśniewski Pomiary temperatur w stawach wykazują istnienie dobrze oddzielonych warstw wody o ostrym spadku temperatury, tzw. termoklin. Warunki życiowe dla organizmów wodnych istotnie zależą od położenia względem termokliny. Powstawanie termoklin związane jest z dużą głębokością jezior oraz wysokimi ścianami gór zapewniającymi osłonę przed wzbudzającym fale wiatrem. Pomiar przeprowadzony 2 sierpnia 1937 r. w Morskim Oku wykazał, że dobrze wymieszana przez falowanie górna warstwa wody miała grubość tylko 3 m i temperaturę 12,1 °C. Do głębokości 10 m temp. spadała prawie o 1 °C/m, od 10 do 20 m dużo mniej (ok. 0,25 °C/m). Poniżej 20 m, aż do dna, temperatura była już stała (ok. 4 °C). Temperatury wód powierzchniowych w lecie podlegają wahaniom, różnym w poszczególnych stawach. I tak w Niżnim Stawie Toporowym wahają się od 10,5 °C do 21,5 °C, w Morskim Oku od 9,4 °C do 21,5 °C, w Czarnym Stawie pod Rysami od 7 °C do 11,5 °C.
Cechy morfometryczne thumb|Zadni Staw Gąsienicowy w ścianach Kościelca Wśród stałych stawów najniżej położony jest Stawek pod Zwierówką (983 m), najwyżej znajduje się Lodowy Stawek (według różnych źródeł 2157 lub 2192 m), obydwa znajdują się w słowackich Tatrach. Według niektórych ekspertów pierwszeństwo należy się Batyżowieckim Okom – niewielkim, stałym zbiorniczkom wodnym leżącym powyżej 2200 m, jednak pomijanym na większości map. W polskich Tatrach najniżej leży Toporowy Staw Niżni (1089 m), najwyżej Zadni Mnichowy Stawek (2070 m).
W porównaniu z jeziorami niżowymi Polski powierzchnia jezior tatrzańskich jest niewielka, niektóre z nich natomiast charakteryzują się dużą głębokością, rzadko spotykaną wśród jezior niżowych. Największe pod względem powierzchni stawy znajdują się po polskiej stronie Tatr – są to Morskie Oko i Wielki Staw Polski. W zależności od pomiaru przewagę powierzchniową wykazuje jedno bądź drugie z tych jezior. Trzeci pod względem powierzchni jest Czarny Staw pod Rysami. Najgłębszym stawem w Tatrach jest Wielki Staw Polski (79,3 m) i jest to trzecie co do głębokości jezioro Polski. W całych Tatrach osiem jezior ma powierzchnię ponad 10 ha (w tym pięć w polskich Tatrach), zaś 49 jezior jest większych od 1 ha, w tym 11 w polskich Tatrach. Najliczniejszą grupę stanowią Staroleśne Stawy (27 stawów w jednej dolinie).