August Menczak

August Aleksander Menczak, ps. Alot (ur. 31 marca 1894 w Przemyślu, zm. 7 sierpnia 1952 w Warszawie) – pułkownik dyplomowany pilot Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Dzieciństwo i młodość Był synem Emila, kolejarza, i Rozalii z d. Jackiewicz, którzy mieszkali przy ul. Dekerta w Przemyślu. W 1914 zdał maturę w Gimnazjum nr 1 w Przemyślu. W czasie I wojny światowej 1914–1918 służył w cesarskiej i królewskiej armii. Ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii w Budapeszcie i Oficerską Szkołę Obserwatorów Lotniczych w Wiener Neustadt. Skierowany na stanowisko pilota c. i k. 7 Kompanii Lotniczej (niem. k.u.k. 7 Fliegerkompanien) przy 3 Armii.

Dwudziestolecie międzywojenne W 1918 przyjęty został do Wojska Polskiego i przydzielony do personelu Eskadrylii Lotniczej w Krakowie. Następnie w 4 Wielkopolskiej eskadrze bojowej, jako adiutant szefa lotnictwa Naczelnego Dowództwa, dowódca 8 eskadry wywiadowczej. 14–15 sierpnia 1920 roku na czele eskadry walczył pod Radzyminem, bombardując okopy bolszewików. W czasie wojny z bolszewikami jego eskadra wykonała 171 lotów bojowych.

thumb|left|160px|August Menczak por. pilot (1920) thumb|Inspektorat Wojsk Lotniczych w maju 1919 r. Oficerowie: por. Menczak, kpt. de Beaurain, ppłk. Łossowski, ppor. Dziedzicki, por. Willman, ppor. Król. Następnie pełnił służbę w Departamencie IV Żeglugi Powietrznej MSWojsk. na stanowisku kierownika Referatu Regulaminów. Z dniem 25 października 1924 roku został wyznaczony w tym departamencie na stanowisko pełniącego obowiązki szefa Wydziału Ogólno-Organizacyjnego. Z dniem 1 kwietnia 1925 roku został przeniesiony do 4 pułku lotniczego w Toruniu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. Po ukończeniu kursu przy Szkole Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie został przesunięty na stanowisko pełniącego obowiązki dowódcy pułku. W lipcu 1929 został zatwierdzony na stanowisku dowódcy pułku. Rozwinął garnizon toruński i zwiększył stan bojowy pułku. W styczniu 1931 zwolniony został ze stanowiska dowódcy 4 pułku lotniczego i przeniesiony do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr VIII. Z dniem 30 kwietnia 1931, oficjalnie – ze względu na stan zdrowia i na własną prośbę – przeniesiony został w stan spoczynku. Zamieszkał w Warszawie.

II wojna światowa Nie brał udziału w kampanii wrześniowej 1939. W czasie okupacji niemieckiej wstąpił do PAL, organizacji zbrojnej Robotniczej Partii Polskich Socjalistów. Został szefem wyszkolenia wojskowego i przeciwlotniczego obwodu PAL na Mokotowie. Przyjął pseudonim „Alot”. Walczył w powstaniu warszawskim, po jego upadku wywieziony do Wolbromia.

Okres powojenny W lutym 1945 wrócił do Warszawy i złożył prośbę o przyjęcie do wojska. Został przyjęty i skierowany do 15 Mieszanego Szkolno-Treningowego Pułku Lotniczego w Radomiu jako starszy wykładowca taktyki lotniczej. Następnie wykładał w Centralnej Szkole Oficerów Polityczno-Wychowawczych w Łodzi, opracowywał historię polskiego lotnictwa do 1939. W 1946 objął stanowisko szefa sztabu kwatermistrzostwa Wojsk Lotniczych, następnie kierował sekcją wyszkolenia kadr lotnictwa cywilnego. 1947–1948 był redaktorem naczelnym „Wojskowego Przeglądu Lotniczego”.

Aresztowanie, śmierć i upamiętnienie Aresztowany 26 kwietnia 1951. Nie przyznał się do stawianych mu zarzutów wrogiej działalności przeciw państwu. Kiedy zagrożono mu, że w razie nieprzyznania się żona i wychowanica zostaną wtrącone do więzienia, przyznał się do niepopełnionych win. 13 maja 1952 został wraz z pułkownikami: Bernardem Adameckim, Józefem Jungravem, Władysławem Minakowskim, Szczepanem Ścibiorem i Stanisławem Michowskim skazany przez NSW 5/52 pod przewodnictwem płk. Piotra Parzenieckiego, nr sprawy Zg.R.7/52, na podstawie art. 86 § 1, 2 KK WP na karę śmierci"Księga najwyższego wymiaru kary" w . Prezydent RP Bolesław Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Stracony 7 sierpnia 1952. Zrehabilitowany w 1956.

Dokładne miejsce pochówku nieznane. Mogiła symboliczna na Cmentarzu Wojskowym w Warszawie (kwatera 14A-4-25)Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze oraz w Kwaterze „na Łączce”.

Awanse major – 3 maja 1922 zweryfikowany podpułkownik – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 i 4 lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych pułkownik – 1947

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 1426W Rocznikach Oficerskich z 1924 i 1928 figuruje wyłącznie jako kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari. – 8 kwietnia 1921 Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (za wojnę 1920) Złoty Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Polowa Odznaka Pilota nr 7

Przypisy

Bibliografia

Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 19, 848, 861. Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 534, 546. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 347, 851.

, zob też Zenon Andrzejewski: Płk dypl. pil. August Menczak (1894–1952), [w:] Rocznik Przemyski T. 41 Z. 1, s. 217–223, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu, Przemyśl 2005.

Kategoria:Dowódcy 4 Pułku Lotniczego Kategoria:Ludzie urodzeni w Przemyślu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Polową Odznaką Pilota Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie ludowego Wojska Polskiego – ofiary represji politycznych w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Oficerowie polskiego lotnictwa wojskowego 1943–1989 Kategoria:Piloci 4 Eskadry Wywiadowczej Kategoria:Piloci 8 Eskadry Wywiadowczej Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie - grób symboliczny Kategoria:Podpułkownicy lotnictwa II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Pułkownicy ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Radzyminem (1920) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Więźniowie polityczni – straceni w więzieniu mokotowskim 1945–1956 Kategoria:Zastępcy dowódcy 4 Pułku Lotniczego Kategoria:Zmarli w 1952