mały|270x270px|Klaus Tschütscher – lider Unii Patriotycznej przed wyborami w 2009 r., który objął po nich urząd premiera Liechtensteinu. mały|240x240px|Rząd kadencji 2009-2013, który został powołany po wyborach w 2009 r. Wybory parlamentarne w Liechtensteinie w 2009 roku (niem. Fürstentum Liechtenstein Landtagswahlen 2009) – powszechne wybory do Landtagu, które odbyły się w dniu 8 lutego 2009 roku na terenie Księstwa Liechtensteinu.

Ordynacja wyborcza Landtag Księstwa Liechtensteinu składa się z dwudziestu pięciu deputowanych, którzy są wybierani przez Naród na czteroletnią kadencję są w wyborach tajnych, bezpośrednich, powszechnych, równych i proporcjonalnych z dwóch okręgów wyborczych – Oberlandu i UnterlanduArt. 46 ust. 1 Konstytucji Liechtensteinu. Czynne prawo wyborcze posiadają obywatele zamieszkujący na stałe w Księstwie, którzy ukończyli 18. rok życia, a ich prawa nie są zawieszone, gdzie cenzus wiekowy dla kandydatów do Landtagu to 20 lat. Udział w wyborach jest obowiązkowy.

Każdy wyborca może oddać swój głos na taką liczbę kandydatów z różnych komitetów wyborczych ile wynosi całkowita liczba mandatów możliwych do zdobycia w danym okręgu wyborczym, czyli piętnaście w Oberlandzie i dziesięć w Unterlandzie. Od wyborów w 2005 r. możliwe jest głosowanie korespondencyjne.

Miejsce w parlamencie przysługuję tylko komitetom, które przekroczyły próg wyborczy, wynoszący 8%Art. 46 ust. 3 Konstytucji Liechtensteinu. Mandaty są przyznawane dwuetapowo. W pierwszym etapie przyznaje się tzw. mandaty podstawowe przy pomocy metody Hagenbacha-Bischoffa, a brakujące mandaty rozdysponowuje się jako tzw. mandaty uzupełniające przy pomocy metody d'Hondta.

Kontekst polityczny Wybory poprzedziła międzynarodowa afera finansowa wokół prezesa Deutsche Post Klausa Zumwinkela, który został aresztowany 14 lutego 2008 r. w Kolonii pod zarzutem unikania płacenia podatków. Zarzuty wobec Zumwinkela były wynikiem śledztwa Federalnej Służby Wywiadu, która odkupiła dane skradzione przez byłego pracownika banku LGT. Premier ustępującego gabinetu – Otmar Hasler tydzień po aresztowaniu prezesa Deutsche Post odbył wizytę u Angeli Merkel. Ta medialna afera zwiększyła międzynarodowe naciski, szczególnie ze strony Niemiec, na tzw. raje podatkowe i inne kraje ze ścisłą tajemnicą bankową. Był to główny temat relacji niemiecko-liechtensteińskich do 2010 r., kiedy podpisano obustronne porozumienia. Wywołała również niepokoje w sektorze finansowym Księstwa oraz spotęgowała wpływ kryzysu z 2008 r. na gospodarkę.

W ustępującym koalicyjnym gabinecie większość miała Postępowa Partia Obywatelska, której członek – Otmar Hasler, piastował stanowisko Szefa Rządu od 2001 roku. Był to pierwszy rząd nowej koalicji VU-FBP zawiązanej po wyborach w 2005 r. po ośmioletniej przerwie.

Listy wyborcze Do wyborów przystąpiły trzy komitety wyborcze odpowiadające trzem partiom: Postępowej Partii Obywatelskiej (FBP), Unii Patriotycznej (VU) i Wolnej Liście (FL). Na listach dwóch pierwszych partii znalazła się maksymalna możliwa liczba kandydatów, a zatem dwudziestu pięciu. Na liście FL znalazło się natomiast dwanaście nazwisk, w tym siedem w Oberlandzie i pięć w Unterlandzie. Zatem łącznie w wyborach startowało sześćdziesięciu dwóch kandydatów, a wśród nich znalazło się dwadzieścia kobiet, a zatem kobiety stanowiły 32,3% kandydatów. Lista wyborczaLiderKandydaciWynik w poprzednichwyborach w 2005 r.OberlandUnterlandRazemcentruj|30x30pxUnia Patriotycznaniem. Vaterländische UnionKlaus Tschütscher15102538,2%centruj|36x36pxPostępowa Partia Obywatelskaniem. Fortschrittliche BürgerparteiMartin Meyer15102548,7%centruj|30x30pxWolna Listaniem. Freie ListeWolfgang Marxer751213,0%

Wyniki Wybory zakończyły się zwycięstwem Unii Patriotycznej, która zdobyła 95 219 głosów (47,6%), co dało komitetowi trzynaście mandatów w Landtagu. Na drugim miejscu uplasowała się Postępowa Partia Obywatelska z wynikiem 86 951 głosów (43,5%), co przełożyło się na jedenaście mandatów. Zatem VU zdobyła bezwzględną większość w dwudziestopięcioosobowym parlamencie, jednak podtrzymana została umowa koalicyjna z 2005 r. i utworzono wspólny gabinet z FBP, na którego czele stanął Klaus Tschütscher. Ostatnie miejsce w Landtagu przypadło Wolnej Liście, która uzyskując 17 835 głosów (8,9%) przekroczyła ośmioprocentowy próg wyborczy. Poparcie dla VU znacznie wzrosło kosztem poprzednich wyborów – o 9,4 punktu procentowego, kosztem poparcia dla dwóch pozostałych partii FBP i FL, które zmalało kolejno o 5,2 p.p. i 4,1 p.p.. PartiaWynikiMandatyGłosy%ZmianaLiczbaZmianaVUUnia Patriotyczna 47,6%13FBPPostępowa Partia Obywatelska 43,5%11FLWolna Lista 8,9%1

Wyniki według okręgów i gmin Unia Patriotyczna zwyciężyła w Oberlandzie z poparciem na poziomie 48,9%, natomiast w Unterlandzie wygrała Postępowa Partia Obywatelska z poparciem 48,2%.

Jednocześnie VU zdobyła większość głosów jedynie w pięciu z jedenastu gmin: Balzers, Eschen, Schaan, Triesen, Triesenberg, a pozostałych sześciu gminach wygrało FBP. Najwyższe poparcie dla zwycięskiej partii odnotowano w gminie Triesenberg – 54,5%, a najniższe w gminie Mauren – 35,9%. Natomiast najwyższe poparcie dla FBP odnotowano w gminie Mauren – 53,4%, a najniższe w gminie Balzers – 36,5%. Głosy na Wolną Listę stanowiły największy odsetek w gminie Planken – 12,6%, a najmniejszy w gminie Ruggell – 5,2%.

Oberland Partia19x19px Balzers19x19px Planken19x19px Schaan19x19px Triesen19x19px Triesenberg19x19px VaduzOberlandG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZMZMVU 54,2%37,9% 44,6% 50,5% 54,4% 44,2% 48,9%8FBP 36,5% 49,6% 44,0% 40,4% 40,3% 46,0% 41,7% 6FL 9,3% 12,6% 11,5% 9,0% 5,3% 9,8% 9,4%1

Unterland Partia19x19px Eschen19x19px Gamprin19x19px Mauren19x19px Ruggell19x19px SchellenbergUnterlandG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZG%ZMZMVU 53,7%42,2% 35,9% 45,8% 36,9% 44,2%5FBP 39,8% 52,9% 53,4% 49,1% 53,0% 48,2% 5FL 6,6% 5,0% 10,7% 5,2% 10,2% 7,6%0

Frekwencja Udział w wyborach jest dla obywateli Liechtensteinu z czynnymi prawami wyborczymi jest obowiązkowy. W głosowaniu udział wzięło 15 650 osób spośród 18 493 uprawnionych, a zatem frekwencja wyniosła 84,6% i była niższa o 1,9 punktu procentowego niż w poprzednich wyborach w 2005 r..

Wyższą frekwencję odnotowano w Unterlandzie – 86,9%, podczas gdy w Oberlandzie swój głos oddało 83,4% obywateli.

Najwyższą frekwencją cechowała się gmina Planken, w której zagłosowało 92,6% uprawnionych, zaś najniższą gmina Triesen, gdzie zagłosowało 80,7%.

Od wyborów w 2005 r. wszyscy obywatele Liechtensteinu mogą zagłosować osobiście przy urnie lub korespondencyjnie za pośrednictwem poczty. W 2009 r. z opcji głosowania korespondencyjnego skorzystało 12 591 obywateli, czyli 80,5% głosujących, a zatem o 31,5 p.p. więcej niż w poprzednich wyborach.

Skład Landtagu mały|350x350px|Podział mandatów do Landtagu po wyborach w 2009 r. W nowej kadencji Landtagu znaleźli się przedstawiciele trzech ugrupowań: trzynastu deputowanych z VU, jedenastu z FBP i jeden z FL. Wśród posłów znalazło się sześć kobiet, a zatem stanowiły one 24% deputowanych. Największa liczba posłów – pięciu, mieszkała w gminie Schaan, po czterech w gminach Eschen i Triesen, po trzech w gminach Ruggell i Vaduz, dwóch w gminie Schellenberg oraz po jednym w gminach Balzers, Mauren, Planken i Triesenberg. Jedyną gminą, w której nie mieszkał żaden poseł było Gamprin. Najstarszym posłem była Doris Frommelt z FBP – 62 lata, zaś najmłodszym Thomas Vogt z VU – 32 lata. Średnia wieku wynosiła 47,7 lat, jednak jeden kandydat (Harry Quaderer z VU) nie podał swojego wieku. DeputowanyPartiaOkręg wyborczyGminaLiczba głosówWiekAmman-Marxer MarliesVUUnterlandEschen216356 latBeck DorisVUUnterlandRuggell222447 latBeck JürgenVUOberlandVaduz465847 latBiedermann GiselaVUOberlandVaduz429460 latBrunhart ArthurVUOberlandBalzers469957 latBüchel PeterVUUnterlandSchellenberg223750 latHilti DianaVUOberlandPlanken431535 latHilti PeterVUOberlandSchaan425836 latKranz GüntherVUUnterlandEschen231951 latKranz WernerVUUnterlandEschen216144 lataNegele GebhardVUOberlandTriesen465855 latQuaderer HarryVUOberlandSchaan4496–Vogt ThomasVUOberlandTriesen435432 lataBatliner ChristianFBPOberlandTriesen382540 latBatliner ManfredFBPUnterlandEschen233545 latBüchel GeroldFBPUnterlandRuggell239834 lataFrick AlbertFBPOberlandSchaan376660 latFrommelt DorisFBPOberlandSchaan380162 lataGopp RainerFBPUnterlandRuggell232137 latKaiser JohannesFBPUnterlandMauren248350 latKindle ElmarFBPOberlandTriesen382740 latLampert PeterFBPOberlandVaduz393157 latLampert WendelinFBPOberlandTriesenberg392538 latWohlwend RenateFBPUnterlandSchellenberg245056 latFrick PepoFLOberlandSchaan113456 lat

Zobacz też

Landtag Ustrój polityczny Liechtensteinu Historia Liechtensteinu

Uwagi

Przypisy

Kategoria:2009 w Liechtensteinie 2009 Liechtenstein