Alicja Iwańska (ur. 13 maja 1918 w Lublinie, zm. 26 września 1996 w Londynie) – polska poetka i pisarka, socjolog i filozof.
Życiorys Dzieciństwo spędziła w Gardzienicach, a następnie w Mikorzynie. Jako poetka debiutowała w 1935 na łamach „Okolicy Poetów”. Pierwszy tom wierszy opublikowała w 1938. W 1936 rozpoczęła studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim, które ukończyła już w czasie II wojny światowej (w 1941) w ramach tajnych studiów. Była członkiem Armii Krajowej, służyła w Oddziale II Komendy Głównej, walczyła w Powstaniu warszawskim. Jej mężem był kurier AK Jan Gralewski, który zginął w katastrofie gibraltarskiej.
Po II wojnie światowej zaangażowana w działalność konspiracyjną, zagrożona aresztowaniem w 1947 wyjechała do Stanów Zjednoczonych, planując powrót do Polski po maksymalnie dwóch latach, ostatecznie pozostała jednak na emigracji. Wykładała na wielu uczelniach amerykańskich, w tym na istniejących wówczas na amerykańskim południu uczelniach wyłącznie dla czarnoskórych – w Atlancie i Talladega College w Alabamie. Współpracowała z Margaret Mead przy projekcie „Research on Contemporary Civilization”. W 1957 obroniła pracę doktorską z socjologii na Uniwersytecie Columbia, pt. Polish intelligentsia in Nazi concentration camps and American exile: a study of values in crisis situations. Od 1957 przez kilkanaście lat prowadziła etnograficzne badania terenowe w Meksyku, którym poświęciła książki Świat przetłumaczony i Ucieczki. Od 1965 na stałe zatrudniona była w State University of New York w Albany. Podpisała list pisarzy polskich na Obczyźnie, solidaryzujących się z sygnatariuszami protestu przeciwko zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (List 59)Kultura, 1976/03/342, Paryż 1976, s. 34.. Po przejściu na emeryturę w 1985 zamieszkała w Londynie. Współpracowała z paryską Kulturą, a od 1985 także z Polskim Uniwersytetem na Obczyźnie.
Laureatka Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1974), Nagrody Związku Polskich Pisarzy na Obczyźnie (1983) oraz Nagrody Fundacji Alfreda Jurzykowskiego (1995).
Twórczość Wielokąty (1938) 21 wierszy (1958) Świat przetłumaczony (1968) Purgatory and utopia: a Mazahua Indian village of Mexico (1971) The truths of others: an essay on nativistic intellectuals in Mexico (1977) Karnawały (1980) Exiled governments: Spanish and Polish: an essay in political sociology (1981) Wojenne odcinki: Warszawa 1940-1943 (1982) (na podstawie zapisków jej i Jana Gralewskiego) Ucieczki (1983) Niezdemobilizowani: (Poznań – Warszawa 1945–1946) (1987) Baśń amerykańska (1988) Niektóre (1991) Właśnie tu!: rzecz o dziewiętnastowiecznym Jean Marie Guyau i dwudziestowiecznej sobie samej (1992) Potyczki i przymierza (1993) British American Loyalists in Canada and U.S. southern Confederates in Brazil: exiles from the United States (1993) Kobiety z firmy: sylwetki pięciu kobiet z AK pracujących w wywiadzie i kontrwywiadzie (1995) Tylko trzynaście. Wojenne opowiadania (1996)
Odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1989)
Przypisy
Bibliografia Jan Zieliński Leksykon polskiej literatury emigracyjnej, wyd. FIS i UNIPRESS, Lublin 1993 Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. Tom 1 wyd. PWN, Warszawa 2000 Alicja Iwańska w Wielkopolskim Słowniku Pisarek Aneta Jadowska „Tłumaczka świata – Alicji Iwańskiej żywot niepokorny” Alicja Iwańska w bazie Powstańcze biogramy Alicja Iwańska na stronie genderstudies4.blogspot.com
Linki zewnętrzne Alicja Iwańska. Logika i poezja, Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych – Uniwersytet Jagielloński (CKBI UJ), kanał „Copernicus” na YouTube, 21 lutego 2025 [dostęp 2025-05-18].
Kategoria:Kobiety – powstańcy warszawscy Kategoria:Kobiety – żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Laureaci Nagrody Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie Kategoria:Ludzie urodzeni w Lublinie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Polscy pisarze emigracyjni Kategoria:Polscy poeci emigracyjni 1939–1989 Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Polska emigracja polityczna w Stanach Zjednoczonych 1939–1989 Kategoria:Polska emigracja polityczna w Wielkiej Brytanii 1939–1989 Kategoria:Sygnatariusze listu pisarzy emigracyjnych popierającego protesty przeciwko zmianom w konstytucji PRL 1975/1976 Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 1996