Powiat lipnowski – powiat w Polsce, położony we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego. Jego siedzibą jest miasto Lipno.
Podział administracyjny Powiat lipnowski powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminamiUstawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa ()..
Został stworzony z części znoszonego województwa włocławskiegoRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 października 1996 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw ().Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów ().. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie zmniejszonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. Wchodząca wówczas w jego skład gmina Czernikowo znalazła się w powiecie toruńskim; dodatkowo, wskutek zniesienia w województwie włocławskim kilku gmin w 1976 roku i późniejszej ich reaktywacji w zmienionych granicach w 1982 roku, powiat stracił również wieś Obory (wówczas w gminie Chrostkowo, obecnie w gminie Zbójno), zaś zyskał wsie Rachcin i Winduga (wtedy w gminie Szpetal Górny, obecnie w gminie Bobrowniki)Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 29 grudnia 1975 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: gdańskim, gorzowskim, leszczyńskim, włocławskim i zielonogórskim ().Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 24 czerwca 1976 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia, zmiany granic i nazw gmin oraz ustalenia siedzib gminnych organów władzy i administracji państwowej w województwach: bielskim, gdańskim, kaliskim, miejskim krakowskim, krośnieńskim, łomżyńskim, miejskim łódzkim, ostrołęckim, rzeszowskim, szczecińskim, wałbrzyskim, włocławskim i zamojskim ().Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 26 lipca 1982 r. w sprawie utworzenia i zmiany granic niektórych gmin w województwach: ciechanowskim, częstochowskim, kaliskim, krośnieńskim, leszczyńskim, nowosądeckim, ostrołęckim, pilskim, piotrkowskim, skierniewickim, włocławskim, wrocławskim i zamojskim ()..
Z powiatem lipnowskim graniczą jednostki: powiaty golubsko-dobrzyński i rypiński od północy, powiat sierpecki w województwie mazowieckim od wschodu, powiat płocki w województwie mazowieckim od południowego wschodu, miasto na prawach powiatu Włocławek oraz powiat włocławski (posiadający również enklawę na terytorium powiatu lipnowskiego – wieś Lisek w gminie Fabianki) od południa, powiat aleksandrowski od zachodu, powiat toruński od północnego zachodu.
W skład powiatu wchodzi 9 gmin: 1 miejska, 4 miejsko-wiejskie oraz 4 wiejskie. Na jego terenie położonych jest 5 miast: Bobrowniki, Dobrzyń nad Wisłą, Kikół, Lipno oraz SkępeRozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego ()..
+ Gmina (2025) (2024) SiedzibaObwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 23 sierpnia 2017 r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw (). TERYT Typ Nazwa 0408011 miejska 25x25px Lipno — 0408023 miejsko-wiejska 25x25px Bobrowniki Bobrowniki 0408032 wiejska 25x25px Chrostkowo Chrostkowo 0408043 miejsko-wiejska 25x25px Dobrzyń nad Wisłą Dobrzyń nad Wisłą 0408053 miejsko-wiejska 25x25px Kikół Kikół 0408062 wiejska 25x25px Lipno 0408073 miejsko-wiejska 25x25px Skępe Skępe 0408082 wiejska 25x25px Tłuchowo Tłuchowo 0408092 wiejska 25x25px Wielgie Wielgie
Pokrycie terenu Powiat lipnowski według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 1016,99 km², co stanowiło 5,7% powierzchni województwa kujawsko-pomorskiego. Pod względem powierzchni zajął 9. lokatę spośród 19 powiatów w województwie oraz 123. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (70,9%) oraz leśne (22,5%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 3,5% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 3,0%.
Demografia
Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie lipnowskim zamieszkiwało 62 058 mieszkańców: 31 259 kobiet (50,4% ludności) i 30 799 mężczyzn (49,6%), czyli 3,1% ludności województwa kujawsko-pomorskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 61 osób na km². Pod względem ludności powiat lipnowski zajął w 2024 roku 9. miejsce spośród 19 powiatów w województwie oraz 175. lokatę wśród 314 powiatów Polski.
Wskaźnik urbanizacji wyniósł 35,0%; w miastach w tym dniu mieszkało 21 731 osób, zaś na wsi 40 327 osób.
Transport drogowy Drogi krajowe przebiegające przez powiat: (30px – granica państwa z Niemcami – Lubieszyn – Szczecin – Stargard – Piła – Bydgoszcz – Toruń – Lubicz Dolny – Kikół – Lipno – Skępe – Sierpc – Drobin – Płońsk) (Włocławek – Lipno)
Drogi wojewódzkie przebiegające przez powiat: (Tłuchowo – Blinno) (Dobrzyń nad Wisłą – Kamień Kotowy – Tłuchowo – Sierpc – Żuromin – Lidzbark – Lubawa) (Lipno – Rypin) (Lipno – Dyblin) (Lipno – Kamień Kotowy – Płock) (Szpetal Górny – Dyblin – Dobrzyń nad Wisłą)
Starostowie lipnowscy Na podstawie źródła: Wojciech Obernikowicz (1 stycznia 1999 – 29 marca 2000), Kazimierz Tułodziecki (28 kwietnia 2000 – 21 sierpnia 2002), Przemysław Gęsicki (26 listopada 2002 – 7 grudnia 2006), Krzysztof Baranowski (od 7 grudnia 2006).
Ponadto, w okresie od 19 sierpnia do 26 listopada 2002 funkcję starosty jako komisarz rządowy w powiecie pełnił Marek Stefański.
Uwagi
Przypisy
lipnowski