Stefan Jędrychowski (ur. 19 maja 1910 w Warszawie, zm. 26 maja 1996 tamże) – polski komunistyczny ekonomista, prawnik, dyplomata, publicysta i polityk, wieloletni członek Biura Politycznego KC PZPR (1956–1971). Poseł do Krajowej Rady Narodowej (1944–1947), na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III, IV i V kadencji, kierownik resortu informacji i propagandy (1944), minister żeglugi i handlu zagranicznego (1945–1947), przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego i Komisji Planowania przy Radzie Ministrów (1956–1968), minister spraw zagranicznych (1968–1971) i minister finansów (1971–1974), w latach 1951–1956 wiceprezes Rady Ministrów. Budowniczy Polski Ludowej.
Życiorys Syn Karola i Teodozji. W 1926 ukończył Państwowe Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Wilnie. Uzyskał wykształcenie wyższe ekonomiczne na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, następnie otrzymał stopień doktora nauk prawnych. W okresie międzywojennym członek organizacji lewicowych w Wilnie, współwydawca czasopisma „Poprostu”, współpracownik Żagarów. Był także aktywnym członkiem Akademickiego Klubu Włóczęgów Wileńskich, gdzie jego kolegami byli Paweł Jasienica i Wacław KorabiewiczA. Srebrakowski, Wileńscy „Włóczędzy”, Wrocław 1997; A. Srebrakowski, Aktywność turystyczno-krajoznawcza klubów „Włóczęgów” w Wilnie (1923–1939), Znowuż »z kuferkiem i chlebakiem«..., red. B. Konopska, J. Nowosielska-Sobel, G. Strauchold, Wrocław 2014, s. 273–303..
Po agresji ZSRR na Polskę za namową Józefa Stalina i Wandy Wasilewskiej posłował w 1940 do Sejmu Republiki Litewskiej oraz do Rady Najwyższej Litewskiej SRR i Rady Najwyższej ZSRR Rady Najwyższej. W 1942 w nr 10 i w 1943 w nr 12 podziemnego pisma „Niepodległość” opublikowany został Komunikat Sądu Specjalnego R.P., w którym za współpracę ze Związkiem Sowieckim na szkodę Polski został skazany na karę śmierciK. Jasiewicz (red.), Europa nieprowincjonalna. Non provincial Europe, Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza RYTM, Londyn-Warszawa 1999, , 83-87893-58-7.. W 1943 współorganizator Związku Patriotów Polskich i armii polskiej w ZSRR. Od 1944 członek Polskiej Partii Robotniczej, następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W latach 1945–1975 zasiadał w Komitetach Centralnych PPR i PZPR. Od kwietnia 1947 był przez rok członkiem Sekretariatu KC PPR, od grudnia 1947 kierując jednocześnie Wydziałem Ekonomicznym. W latach 1956–1971 zasiadał w Biurze Politycznym KC PZPR (uprzednio, w 1956, był zastępcą członka).
W 1944 skierowano go do resortu informacji i propagandy w Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego, przejściowo był również ambasadorem RP we Francji i w ZSRR. W latach 1945–1947 minister żeglugi i handlu zagranicznego. W latach 1951–1956 pełnił funkcję wicepremiera, po dymisji Adama Rapackiego w wyniku nagonki marcowej przejął resort spraw zagranicznych (1968–1971), a w początkowym okresie ekipy Edwarda Gierka (1971–1974) pełnił funkcję ministra finansów. W latach 1956–1968 przewodniczył Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego oraz Komisji Planowania przy Radzie Ministrów. W latach 1974–1978 ambasador PRL w Węgierskiej Republice Ludowej.
Wyznaczony przez ZPP na posła do Krajowej Rady Narodowej, następnie na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III, IV i V kadencji (1944–1972). 7 grudnia 1970 wraz z Józefem Cyrankiewiczem podpisał Układ PRL-RFN o podstawach normalizacji wzajemnych stosunków.
Posiadał stopień wojskowy pułkownika LWP...pod Lenino utworzyła się ważna droga do umęczonego kraju, „Za Wolność i Lud”, nr 44, 4 listopada 1989, s. 10..
Przez kilkadziesiąt lat członek Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. W latach 80., już jako emeryt, był często zapraszany do udziału w różnych komitetach honorowych i ciałach doradczych, m.in. w kwietniu 1982 został powołany przez Prezesa Rady Ministrów w skład 26-osobowej Konsultacyjnej Rady Gospodarczej pod przewodnictwem prof. Czesława BobrowskiegoZadania i cele Konsultacyjnej Rady Gospodarczej, „Trybuna Robotnicza”, nr 70, 8 kwietnia 1983, s. 1–2., a 28 listopada 1988 wszedł w skład Honorowego Komitetu Obchodów 40-lecia Kongresu Zjednoczeniowego PPR – PPS – powstania PZPR„Trybuna Robotnicza”, nr 277, 29 listopada 1988, s. 5.. W 1989 wybrany w skład Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.
Był żonaty z Izabelą z domu Milińską (1910–1991). Oboje spoczywają na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A33-2-7).
Wybrane odznaczenia Order Budowniczych Polski Ludowej (1964) Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Order Virtuti Militari Order Krzyża Grunwaldu III klasy (1946). Order Sztandaru Pracy I klasy (1950). Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) Medal 30-lecia Polski Ludowej (1974) Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984) Krzyż Bitwy pod Lenino (1988)W 45. rocznicę LWP, „Za Wolność i Lud”, nr 45, 5 listopada 1988, s. 10. Medal im. Ludwika Waryńskiego (1986)„Życie Partii”, styczeń–marzec 1987, s. 55. Złoty Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1973)Medale „Za Zasługi dla Obronności Kraju” dla członków rządu, „Trybuna Robotnicza”, nr 241, 11 października 1973, s. 2. Srebrny Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1. Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (1988)Z ziemi radzieckiej do Polski, „Przyjaźń”, nr 17 (2034), 22 kwietnia 1988, s. 13. Złote Odznaczenie im. Janka Krasickiego (1969)Odznaczenia im. Janka Krasickiego dla pracowników MSZ, „Sztandar Młodych”, nr 213, 6 września 1969, s. 1. Pamiątkowy Medal z okazji 40. rocznicy powstania Krajowej Rady Narodowej (1983)Uhonorowani pamiątkowymi medalami, „Trybuna Robotnicza”, nr 307, 30 grudnia 1983, s. 3. Złota Odznaka Odbudowy Warszawy (1958)Inwestycje Warszawskie, „Trybuna Ludu”, nr 270, 11 listopada 1958, s. 2. Odznaka honorowa „Za zasługi dla Gdańska” (1960)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku, nr 1, 10 lutego 1961, s. 4. Odznaka honorowa „Zasłużony dla Warmii i Mazur” (1960)Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, nr 9, 20 września 1960, s. 1. Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego (1965)20 rocznica wyzwolenia Szczecina, „Trybuna Ludu”, nr 115, 27 kwietnia 1965, s. 1. Honorowa odznaka „Za szczególne zasługi dla rozwoju województwa bydgoskiego” (1967)S. Jędrychowski na Pomorzu, „Życie Warszawy”, nr 163, 11 lipca 1967, s. 5. Medal pamiątkowy 750-lecia Częstochowy (1967)Uroczystości „Dnia Hutnika” w Zabrzu, „Trybuna Ludu”, nr 125, 7 maja 1967, s. 8. Medal pamiątkowy „40-lecia PZPR” (1988)W 40. rocznicę kongresu zjednoczeniowego, „Głos Pomorza”, nr 292, 16 grudnia 1988, s. 2. Odznaka honorowa Związku Zawodowego Budowlanych (1963)70 lat związku budowlanych, „Trybuna Ludu”, nr 345, 15 grudnia 1963, s. 1. Medal pamiątkowy Rady Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa (1971)Odznaki i medale Rady Ochrony Pomników dla pracowników MSZ, „Życie Warszawy”, nr 39, 14 lutego 1971, s. 6. Wielka Wstęga Orderu Zasługi (Bułgaria, 1946)Bułgarski order zasługi za współpracę polsko-bułgarską, „Trybuna Robotnicza”, nr 350, 20 grudnia 1946, s. 2. Medal 50-lecia Komunistycznej Partii Czechosłowacji (Czechosłowacja, 1971)Medale 50-lecia KPCz dla kierowniczych działaczy PZPR, „Trybuna Robotnicza”, nr 174, 24–25 lipca 1971, s. 2. Krzyż Wielki Orderu Danebroga (Dania, 1949)Kongelig Dansk Hof- og Statskalender. Kopenhaga 1947, s. 21. Order Zasługi dla Ludu ze Złotą Gwiazdą (Jugosławia, 1946)Podpisanie umowy o przyjaźni i wzajemnej pomocy pomiędzy Polską a Jugosławią, „Trybuna Robotnicza”, nr 77, 19 marca 1946, s. 1. Medal Przyjaźni (Mongolia, 1971)Wysokie odznaczenia mongolskie dla polskich działaczy, „Trybuna Ludu”, nr 289, 16 października 1971, s. 2. Wielki Oficer Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (1965) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (Związek Radziecki, 1967)Radzieckie odznaczenia dla polskich obywateli, „Trybuna Robotnicza”, nr 264, 6 listopada 1967, s. 2. Medal jubileuszowy „W upamiętnieniu 100-lecia urodzin Władimira Iljicza Lenina” (Związek Radziecki, 1969)E. Basiński, Polska-ZSRR. Kronika faktów i wydarzeń 1944–1971, Wyd. Książka i Wiedza, Warszawa 1973, s. 392. Odznaka „25 lat Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” (Związek Radziecki, 1970)Z kraju, „Echo Krakowa”, nr 147, 25 czerwca 1970, s. 2.
Przypisy
Bibliografia Tadeusz Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991: władze państwowe i polityczne Polski według stanu na dzień 28 II 1991, Warszawa 1991 Hasło w Encyklopedii WIEM Informacje w BIP IPN Profil na stronie Biblioteki Sejmowej
Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Wilnie Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Absolwenci Wydziału Ekonomii Uniwersytetu Wileńskiego Kategoria:Ambasadorowie Polski Ludowej we Francji Kategoria:Ambasadorowie Polski Ludowej w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich Kategoria:Ambasadorowie Polski Ludowej na Węgrzech Kategoria:Ambasadorowie PRL Kategoria:Członkowie Akademickiego Klubu Włóczęgów Wileńskich Kategoria:Członkowie Biura Politycznego KC PZPR Kategoria:Członkowie Komisji Planowania przy Radzie Ministrów Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego PPR Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Członkowie Związku Patriotów Polskich Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej Litewskiej SRR Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Kierownicy resortów Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ministrowie finansów PRL Kategoria:Ministrowie spraw zagranicznych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Bitwy pod Lenino Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 30-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 100-lecia urodzin Lenina Kategoria:Odznaczeni Medalem im. Ludwika Waryńskiego Kategoria:Odznaczeni odznaczeniem im. Janka Krasickiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Warmii i Mazur” Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Budowniczych Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Virtuti Militari (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Złotą Odznaką Honorową Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Odznaczeni Złotym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni bułgarskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni czechosłowackimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni mongolskimi odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi dla Ludu (Jugosławia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Danebroga Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej Kategoria:Polacy odznaczeni sowieckimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polscy posłowie do parlamentów radzieckich Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy współpracownicy radzieckich władz okupacyjnych 1939–1941 Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Posłowie do Krajowej Rady Narodowej Kategoria:Posłowie na Sejm Ludowy Litwy Kategoria:Posłowie na Sejm Ustawodawczy (1947–1952) Kategoria:Posłowie z okręgu Gdańsk (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Gdynia (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Szczecin (PRL) Kategoria:Pułkownicy ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Urzędnicy resortów PKWN Kategoria:Wicepremierzy PRL Kategoria:Zastępcy członków Biura Politycznego KC PZPR