thumb|250px|Środkowy dewon: europejski terran huński zaczyna kolizję z Laurosją na północy, azjatycki terran huński zaczyna oddalać się od Gondwany na południu Terrany huńskie (także „superterran huński”) – łączne określenie kilku dawnych mikrokontynentów, w tym Armoryki, istniejących od późnego syluru do późnego karbonu. Hipoteza o istnieniu jednego superterranu jest jedną z hipotez, tłumaczących szczegóły przebiegu orogenezy hercyńskiej, i nie jest przyjmowana powszechnie.
Hipoteza terranów huńskich W czasie orogenezy kadomskiej (650-550 mln lat temu) terrany mające później utworzyć zespół terranów huńskich były spojone z Gondwaną wzdłuż jej północnego (afrykańsko-arabskiego) brzegu. W późnym ordowiku wzdłuż tego wybrzeża utworzył się ryft tektoniczny, zaczątek późniejszego oceanu Paleotetydy. Powstający ocean w późnym sylurze (około 420 mln lat temu) oddzielił od kontynentu Gondwany długi i stosunkowo wąski pas terranów stanowiących wcześniej jej północny margines. Powstały w ten sposób mikrokontynent był podzielony uskokiem przesuwczym na dwie części: europejski terran huński na zachodzie i azjatycki terran huński na wschodzie.
Dryfujący na północ europejski terran huński zamykał ocean Reik, którego skorupa uległa subdukcji pod ten mikrokontynent. W środkowym dewonie europejski terran huński zaczął się zderzać z terranami leżącymi wzdłuż południowego brzegu Laurosji. W środkowym karbonie europejski terran huński całkowicie połączył się z Laurosją.
Większość terranów europejskiego terranu huńskiego została dotknięta fałdowaniami hercyńskimi, wywołanymi późniejszą kolizją Gondwany z Laurosją w karbonie. Część z nich została powtórnie wydźwignięta podczas fałdowań alpejskich.
Azjatycki terran huński zaczął dryf na północ znacznie później, niż terran europejski. Ostatecznie połączył się z kontynentem eurazjatyckim, dołączając do południowego wybrzeża jego wschodniej części.
Hipotezę o istnieniu opisanych mikrokontynentów wysunęli w latach 90. XX wieku szwajcarscy geolodzy Jürgen von Raumer i Gérard Stampfli z uniwersytetów w Lozannie i we Fryburgu. Nazwa "terrany huńskie" została wprowadzona przez G. Stampfliego, który zauważył, że grupują one większość ziem, które miliony lat później zostały spustoszone przez Hunów Attyli.
Zobacz też cykl superkontynentalny
Przypisy
Bibliografia L. Robin, M. Cocks, Trond H. Torsvik European geography in a global context from the Vendian to the end of the Palaeozoic, w: D.G. Gee, R.A. Stephenson (red.) European Lithosphere Dynamics, "Geological Society London Memoirs", 32: 83-95, London 2006 Gérard M. Stampfli Tethyan oceans "Geological Society London, Special Publications", 173: 1-23, London 2000 doi:10.1144/GSL.SP.2000.173.01.01 Jürgen von Raumer, Gérard Stampfli, J. Mosar From Gondwana to Pangaea - an Alpine Point of View "Terra Nostra, Schriften der Alfred-Wegener-Stiftung", 98/2: 154-156, Berlin 1998 Gérard M. Stampfli, Jürgen F. von Raumer, Gilles D. Borel Paleozoic evolution of pre-Variscan terranes: From Gondwana to the Variscan collision, "Geological Society of America Special Paper", 364: 263-280, Boulder 2002 ang., .pdf Gérard M. Stampfli, Cyril Hochard, Patrice Moix, Caroline Wilhem Global reconstruction & database project ang., .pdf - 10 MB Jürgen F. von Raumer, Gérard M. Stampfli, Francçois Bussy Gondwana-derived microcontinents — the constituents of the Variscan and Alpine collisional orogens ang., .pdf
Kategoria:Paleokontynenty