Bitwa żorska – starcie zbrojne mające miejsce w dniach 27 stycznia–24 marca 1945 roku między oddziałami armii niemieckiej a wojskami Armii Czerwonej wspieranymi przez żołnierzy z 1 Czechosłowackiej Brygady Pancernej, skutkujące zdobyciem Żor i zakończeniem władzy reżimu III Rzeszy na ich terenie.

Przebieg działań bojowych W rejon Żor wojska radzieckie dotarły z końcem stycznia 1945 roku. Miasto stanowiło jeden z głównych punktów obrony niemieckiej. Zostało solidnie przygotowane do obrony. Na jego przedpolach biegły ciągłe linie okopów, chronione przez zapory przeciwczołgowe, pola minowe i zasieki z drutu kolczastego. Dowództwo niemieckie do obrony Żor przeznaczyło m.in. 68 Dywizję Piechoty, która do dyspozycji miała czołgi i działa pancerne. To spowodowało, że walki o zdobycie miasta trwały do 24 marca 1945 roku. Dowództwo radzieckie do ataku na Żory wyznaczyło 38 Armię dowodzoną przez gen. Kiriłła Moskalenkę i 1 Czechosłowacką Brygadę Pancerną dowodzoną przez Vladimira Janko. Wojska te prowadzące atak na Żory w ramach operacji morawsko-ostrawskiej poniosły znaczne straty. 1 Czechosłowacka Brygada Pancerna utraciła 41 żołnierzy i oficerów oraz 7 czołgów. Dwa zostały zniszczone a pięć uszkodzonych. Wspomniana czechosłowacka Brygada zadała jednak wrogowi znaczniejsze straty, 67 Niemców zostało zabitych a 26 wziętych do niewoli. Zdobyła też wiele uzbrojenia i sprzętu bojowego.

Na skutek długotrwałej wymiany ognia między wojskami niemieckimi, radzieckimi i czechosłowackimi mającym miejsce od 27 stycznia do 24 marca 1945 roku miasto legło w gruzach, jego zabudowa została zniszczona w około 80%.

Kalendarium 27 stycznia 1945 – oddziały Wehrmachtu oraz Waffen-SS zajęły pozycje obronne na linii Żory–Pawłowice, 30 stycznia 1945 – pierwszy radziecki ostrzał artyleryjski miasta, 2 lutego 1945 – radzieckie przygotowanie artyleryjskie i bombowe, 5–6 lutego 1945 – ewakuacja niemieckich mieszkańców Żor przez Borynię, Ostrawę, Linz do Braunau am Inn, 10 marca 1945 – radzieckie przygotowanie artyleryjskie i bombowe, 17 marca 1945 – 38 Armia pod dowództwem gen. Kiryła Moskalenki otrzymała definitywny rozkaz zdobycia Żor, 24 marca 1945 – radziecka 38 Armia oraz 1 Czechosłowacka Samodzielna Brygada Pancerna zdobyły miasto.

Upamiętnienie W 1975 roku z okazji 30 rocznicy zwycięstwa nad faszyzmem na pl. Braterstwa Broni w Żorach zbudowano Pomnik Braterstwa Broni upamiętniający wyzwolenie miasta spod okupacji niemieckiej przez żołnierzy wojsk czechosłowackich i radzieckich.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Dokładnie 72 lata temu rozpoczęła się bitwa o Żory - wspomnienia mieszkańców Bitwa o Żory! Wspomnienia 1945 roku Żory: Czołg był kiedyś wizytówką naszego miasta

Bitwa żorska Kategoria:Bitwy w 1945 Kategoria:Bitwy w historii Polski Kategoria:Front wschodni (II wojna światowa) Bitwa żorska (1945) Kategoria:Bitwy II wojny światowej z udziałem Niemiec Kategoria:Bitwy II wojny światowej z udziałem Związku Radzieckiego