Jazgarzew – dawna gmina wiejska istniejąca do 1954 rokuDo 28 września 1954 roku w woj. warszawskim. Siedzibą władz gminy był JazgarzewGłówny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
Za Królestwa Polskiego gmina należała do powiatu górnokalwaryjskiego w guberni warszawskiejPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359). W związku ze zniesieniem powiatu górnokalwaryjskiego w 1879 gminę przyłączono do powiatu grójeckiego w tejże guberni.
11 lipca 1917 z gminy Jazgarzew wyłączono Wolę Piasecką, włączając ją do powiatu warszawskiego, gdzie została włączona do Piaseczna (leżącego przy samej granicy powiatowej)Dziennik Rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego, 1916 r., nr 36Trzebiński, Wojciech (1916–1993) ; Borkiewicz, Adam (1896–1958). Podziały administracyjne Królestwa Polskiego w okresie 1815-1918 r.: Zarys historyczny. Dokumentacja Geograficzna 1956 z. 4.
W okresie międzywojennym gmina Jazgarzew należała do powiatu grójeckiego w woj. warszawskim. 20 października 1933 gminę Jazgarzew podzielono na 28 gromad (odpowiednik sołectw)Warszawski Dziennik Wojewódzki : dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1933, nr 14, poz. 136: Antoninów, Baszkówka, Bąkówka, Bobrowiec, Bogatki, Chojnów, Głosków, Głosków Nowy, Gołków, Gołków Nowy, Grochowa, Jastrzębie, Jazgarzew, Jesówka, Kuleszówka, Łbiska, Miasto-Las-Zalesie, Mieszkowo, Orzeszyn, Pęchery, Pilawa, Runów, Władysławów, Wola Gołkowska Wólka Kozodawska, Wólka Kozodawska Letnisko, Wólka Pracka i Żabieniec.
1 listopada 1938 z gromady Jesówka wyodrębniono nową gromadę Zalesie Górne, zwiększając tym samym liczbę gromad gminy Jazgarzew do 29Warszawski Dziennik Wojewódzki : dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1938, nr 29, poz. 158.
Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną.
1 lipca 1952 roku gminę Jazgarzew przyłączono do nowo utworzonego powiatu piaseczyńskiego. Równocześnie do gminy Jazgarzew przyłączono część obszaru zniesionej gminy Nowo-Iwiczna (3 gromady: Czarnów, Siedliska i Wierzbno). Natomiast część obszaru gminy Jazgarzew włączono: do Piaseczna (3 gromady: Gołków Nowy, Miasto-Las-Zalesie i Wólka Kozodawska Letnisko) i do nowo utworzonej gminy Głosków (14 gromad: Antoninów, Baszkówka, Bąkówka, Bobrowiec, Bogatki, Głosków, Głosków Nowy, Grochowa, Kuleszówka, Mieszkowo, Runów, Władysławów, Wola Gołkowska i Wólka Pracka).
Według stanu z 1 lipca 1952 roku gmina składała z 15 gromad: Chojnów, Czarnów, Gołków, Jastrzębie, Jazgarzew, Jesówka, Łbiska, Orzeszyn, Pęchery, Pilawa, Siedliska, Wierzbno, Wólka Kozodawska, Zalesie Górne i ŻabieniecWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
Gminę zniesiono 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin. Jednostki nie przywrócono 1 stycznia 1973 roku po reaktywowaniu gmin, a z jej dawnego obszaru powstały nowe gminy Piaseczno, Konstancin-Jeziorna i Lesznowola.
Przypisy
Jazgarzew