Glimepiryd () – organiczny związek chemiczny, lek hipoglikemizujący, pochodna sulfonylomocznika.
Mechanizm działania Glimepiryd działa w dwojaki sposób: po pierwsze stymuluje komórki β trzustki do wydzielania insuliny, po drugie zaś działa pozatrzustkowo, między innymi poprzez zwiększenie wrażliwości tkanek na insulinę.
Stymulacja trzustki Glimepiryd, podobnie jak inne pochodne sulfonylomocznika, stymuluje wydzielanie insuliny poprzez blokowanie w błonie komórek β trzustki zależnych od ATP. Zamknięcie tych kanałów depolaryzuje błonę komórkową komórek β, co z kolei prowadzi do otwarcia kanałów wapniowych i zwiększonego napływu jonów wapnia do komórki. Dochodzi w ten sposób do uwalniania insuliny na drodze egzocytozy. Działanie blokujące kanały potasowe zależne od ATP w komórkach β trzustki wynika z odwracalnego wiązania się glimepirydu z receptorami związanymi z tymi właśnie kanałami. Miejsce wiązania glimepirydu jest jednak inne od tego, jakie zajmują pozostałe pochodne sulfonylomocznika.
Działanie pozatrzustkowe Glimepiryd zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę oraz zapobiega nadmiernemu wychwytowi tego hormonu przez wątrobę.
Wychwytywanie glukozy przez obwodową tkankę mięśniową i tłuszczową odbywa się za pomocą specjalnych białek transportowych, umiejscowionych na błonie komórkowej. Glimepiryd zwiększa liczbę aktywnych białek transportujących, co w konsekwencji prowadzi do zwiększonego wychwytu glukozy.
Glimepiryd wpływa na zwiększenie aktywności , enzymu specyficznego dla glikozylofosfatydyloinozytolu, skorelowanego z lipogenezą i glikogenezą prowokowaną przez lek w komórkach mięśniowych i tłuszczowych.
Glimepiryd zatrzymuje w wątrobie wytwarzanie glukozy – lek zwiększa stężenie wewnątrzkomórkowego fruktozo-2,6-bisfosforanu, hamując tym samym glukogenezę.
Właściwości farmakokinetyczne Z przewodu pokarmowego lek wchłania się całkowicie. Maksymalne stężenie we krwi osiąga po ok. 2,5 h od momentu podania. Pokarm nie wpływa na stężenie terapeutyczne leku, może jednak wydłużać czas jego wchłaniania. W ponad 99% wiąże się z białkami osocza. Lek przenika przez barierę krew-łożysko i do mleka matki. Średni okres półtrwania glimepirydu wynosi od 5 do 8 godzin.
Lek jest metabolizowany w wątrobie, przy udziale cytochromu P450 (głównym enzymem jest ). Wydalany w większości z moczem (58%), wyłącznie w postaci metabolitów.
Wskazania Cukrzyca typu 2, gdy zmniejszenie masy ciała, wysiłek fizyczny i dieta nie dały zadowalających rezultatów. W przypadku otyłości i niewielkiego dobowego zapotrzebowania na insulinę przewagę w leczeniu mają pochodne biguanidu (metformina).
Przeciwwskazania Leku nie należy stosować, gdy u pacjenta występuje: nadwrażliwość na glimepiryd lub jakikolwiek składnik preparatu, inne preparaty przeciwcukrzycowe będące pochodnymi sulfonylomocznika lub sulfonamidu śpiączka cukrzycowa ciężkie zaburzenia czynności wątroby lub nerek kwasica ketonowa cukrzyca insulinozależna okres ciąży i karmienia piersią.
Specjalne środki ostrożności Nieregularne spożywanie posiłków może doprowadzić podczas leczenia glimepirydem do wystąpienia hipoglikemii. Nie należy przekraczać dziennej dawki leku 6 mg.
Interakcje Nasilenie działania hipoglikemizującego może nastąpić w przypadku przyjmowania glimepirydu z następującymi lekami: metformina tetracykliny insulina doustne leki przeciwcukrzycowe o przedłużonym działaniu fenylobutazon, , , salicylany, kwas p-aminosalicylowy inhibitory monoaminooksydazy sterydy anaboliczne i męskie hormony płciowe chinolony probenecyd chloramfenikol leki przeciwzakrzepowe z grupy kumaryny mikonazol cyklofosfamid, , ifosfamid fenfluramina sympatykolityki pentoksyfilina (podawana pozajelitowo w dużych dawkach) allopurynol fibraty trytokwalina fluoksetyna inhibitory konwertazy angiotensyny flukonazol. Należy unikać podawania glimepirydu z wyżej wymienionymi lekami, ze względu na duże ryzyko wystąpienia hipoglikemii.
Osłabienie działania hipoglikemizującego może nastąpić w przypadku łącznego zażywania glimepirydu z następującymi lekami: estrogeny i progestageny acetazolamid pochodne fenotiazyny saluretyki, diuretyki tiazydowe stymulatory tarczycy, kortykosteroidy glukagon ryfampicyna barbiturany fenytoina diazoksyd środki przeczyszczające (przy długotrwałym stosowaniu) pochodne kwasu nikotynowego (w tym również palenie papierosów) sympatykomimetyki.
Antagonisty receptora H2, β-blokery, rezerpina, klonidyna, etanol mogą powodować zarówno spadek, jak i wzrost aktywności hipoglikemizującego glimepirydu.Lek może osłabiać lub nasilać działanie pochodnych kumaryny.
Działania niepożądane Występują niezbyt często i nie mają ciężkiego charakteru. Mogą pojawić się: zaburzenia widzenia, zmiany w obrazie krwi (trombocytopenia, leukopenia, , granulocytopenia, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna, pancytopenia, które zmuszają do odstawienia leku).
Bardzo rzadko występują również: , objawy ze strony układu krążenia (), zaburzenia ze strony układu pokarmowego, zaburzenia czynności wątroby, reakcje alergiczne, spadek stężenia sodu w surowicy.
Preparaty Preparaty dopuszczone do obrotu w Polsce (stan na kwiecień 2026):
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Benzenosulfonamidy Kategoria:Sulfonylomoczniki