Larwa (łac. larva – maska, widmo, lm larvae) – postać i stadium rozwoju postembrionalnego (młodocianego) zwierzęcia, charakteryzujące się możliwością wzrostu, często różniące się anatomicznie, fizjologicznie i ekologicznie od postaci dojrzałej osobników tego samego gatunku. Występuje powszechnie w rozwoju bezkręgowców, ryb i płazów. 250px|thumb|Różne typy larw chrząszczy Charakterystyka ogólna Stadium larwalne występuje w rozwoju osobniczym zwierząt, które składają jaja o ilości żółtka niewystarczającej do pełnego rozwoju od zarodka do postaci dojrzałej płciowo. Osobnik młodociany w postaci larwy może samodzielnie pobierać pokarm ze środowiska. Często może też realizować ekspansję terytorialną gatunku. Larwy mają narządy cenogenetyczne, czyli specyficzne dla zarodka, nieprzydatne w życiu osobnika dorosłego, nazywane narządami larwalnymi, oraz dobrze wykształcone narządy gębowe. Zwykle nie rozmnażają się – wyjątkiem są występujące u niektórych gatunków zjawiska pedogenezy i neotenii. Niektóre larwy tylko nieznacznie różnią się od postaci dorosłych, a u innych różnice w budowie, trybie życia, a często także zajmowanego środowiska są na tyle duże, że w wielu przypadkach formy larwalne opisywano jako odrębne gatunki, np. leptocefale.

W dalszym etapie rozwoju osobniczego następuje przeobrażenie (metamorfoza), podczas którego zanikają narządy larwalne.

Typy larw 250px|right|thumb|Larwa traszki grzebieniastej thumb|250px|Larwa motyla Lycaena phlaeas (Czerwończyk żarek) Rozróżnia się wiele typów form larwalnych, charakterystycznych dla poszczególnych grup systematycznych. U niektórych gatunków może istnieć więcej niż jedno stadium larwalne. + Typy form larwalnych Nazwa larwy Grupaakantella kolcogłowy akantor kolcogłowy aksolotl ambystoma meksykańska aktinotrocha kryzelniceaktinula niektóre stułbiopławy amfiblastula gąbkiaurikularia (usznica, uszatka) strzykwybipinnaria (dwurzęsica)Pierwsze stadium. rozgwiazdybrachiolaria (ramienica)Drugie stadium. rozgwiazdyceloblastulaNiektórzy autorzy uznają stadium celoblastuli i stomoblastuli za stadium zarodkowe () gąbkicerkaria przywry wnętrzniakiczerw wiele błonkoskrzydłych i muchówek dipleurula szkarłupnie i półstrunowcedoliolaria (witellaria) strzykwydrutowiec sprężykowate echinopluteus (pluteus) jeżowce i niektóre wężowidłaefyra krążkopławy gąsienica motyle glochidium skójkowatekijanka płazy bezogonowe koracydium tasiemcelarwa Desora wstężnicelarwa Ivaty wstężnicelarwa Gotta wirkilarwa Schmidta wstężnicelarwa Müllera wirkilarwa Pandory lejkogębceleptocefal elopsopodobnemetacerkaria przywry wnętrzniakimetatrochofora jedna z form larwalnych u wieloszczetówmikrofilaria nicienie z rodziny Filariidae miracydium (dziwadełko) przywry wnętrzniaki nimfa (ostatnie stadium) jętki, krótkoczułkowe, pluskwiaki, ważki, pajęczaki ofiopluteus wężowidłaparenchymula gąbkipędrak chrząszczepilidium (pillidium) wstężniceplanula większość stułbiopławów plerocerkoidTrzecie stadium. tasiemcepływik wiele skorupiaków procerkoid tasiemceredia przywry wnętrzniakisporocysta przywry wnętrzniaki, apikompleksystomoblastula gąbkiślepica minogi tornaria jelitodysznetrochofora niektóre mięczaki, pierścienice wągier tasiemceweliger (żeglarek) większość mięczaków żywik dziesięcionogi

Owady Larwy owadów o przeobrażeniu zupełnym nie są podobne do imagines, podczas gdy większość larw owadów o przeobrażeniu niezupełnym przypomina postać dorosłą danego gatunku.

250px|right|thumb|Oligopodialna larwa ważki żagnicy sinej W zależności od etapu opuszczenia jaja, co wiąże się z liczbą odnóży, wyróżnia się: larwy oligopodialne larwy polipodialne larwy postoligopodialne larwy protopodialne larwy apodialne (larva apodia) – larwy bez odnóży, występują m.in. u muchówek i błonkówek.

Inne nazwy stosowane w entomologii, uwzględniające kształt larwy lub sposób życia: larwy kampodeowe (kampodealne) larwy pędrakowate (scarabeiformes) (zobacz: pędrak) larwy gąsienicokształtne (euricikształtne) ośliczkowate larwy omarlicowatych (Silphidae) larwy cyklopoidalne pasożytniczych błonkówek

Płazy Larwa płazów nazywana jest kijanką. Wyróżnia się dwa jej typy: larwę limnofilną charakterystyczną dla wód stojących (np. u traszek) oraz larwę reofilną charakterystyczną dla wód płynących (np. u salamandry).

Zobacz też

poczwarka

Przypisy

Bibliografia

Czesław Jura (red.): Biologia rozwoju owadów, PWN, Warszawa 1988.