Pokrzewka kasztanowata (Curruca undata) – gatunek małego ptaka z rodziny pokrzewek (Sylviidae). Występuje w zachodniej i południowej Europie oraz północno-zachodniej Afryce. Nie zalatuje do Polski. Bliski zagrożenia.
Taksonomia Gatunek ten często zaliczany był do rodzaju Sylvia, ale obecnie (2025) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny i inne ornitologiczne autorytety umieszczają go w rodzaju Curruca. Wyróżnia się trzy podgatunki: C. undata dartfordiensis (Latham, 1787) C. undata undata (Boddaert, 1783) C. undata toni (E. Hartert, 1909). Proponowane podgatunki corsa (Korsyka) i naevalbens (południowo-wschodnie Włochy) zostały zsynonimizowane z podgatunkiem nominatywnym, aremorica (północno-zachodnia Francja) z dartfordiensis, a tingitana (Maroko) z toni.
Zasięg występowania Najliczniejsze populacje zamieszkują Hiszpanię, Portugalię oraz zachodnią i południową Francję. Przeważnie jest to ptak osiadły, ale poza sezonem lęgowym może się rozpraszać na niewielkie odległości, a niektóre ptaki europejskie zimują w północno-zachodniej Afryce.
Poszczególne podgatunki zamieszkują: C. undata dartfordiensis – południowa Anglia, zachodnia Francja i północno-zachodnia Hiszpania. C. undata undata – Półwysep Iberyjski, południowa Francja i Włochy. C. undata toni – północno-zachodnia Afryka. Poza sezonem lęgowym także dalej na południe aż po północną granicę Sahary.
Morfologia +Wymiary i masa ciaładługość ciałarozpiętość skrzydełmasa ciała12,5–14 cm16–18 cm6,8–10,5 g Mały ptak z krótkimi skrzydłami, wydatnym brzuchem i wąskim, bardzo długim, często zadartym ogonem. Sylwetka zazwyczaj krępa, choć bywa smukła. Dorosły ptak ma czerwoną obrączkę oczną i czerwonobrązową tęczówkę oraz wyraźniejsze białe plamkowanie gardła. Samiec: wierzch ciemnoniebieskoszary, brązowieje w startym upierzeniu. Gardło, pierś i spód brązowordzawe lub winnoczerwone. Samica: bardziej brązowoszara z jaśniejszym gardłem. Spód ciała jasnopomarańczowopłowy z białawym brzuchem. Ubarwienie brzucha i piersi trudno dostrzec, wymaga to dobrego oświetlenia. Juv./1. wiosna: bardziej brązowy wierzch od samicy, brązowe skrzydło, ciemna tęczówka i brak obrączki ocznej. Podobna do juv. pokrzewki czarniawej.
Ekologia thumb|left|180px|Jaja z kolekcji muzealnejLatem żywi się głównie owadami i ich larwami, zimą także pająkami, nasionami i jagodami.
Wyprowadza dwa, czasem trzy lęgi w sezonie. Samica składa 3–4 białawe lub jasnozielonkawe jaja z drobnym, ciemniejszym plamkowaniem, zwykle na początku maja. Inkubacją zajmuje się samica (niekiedy na krótki czas zastępuje ja samiec), trwa ona około 12–13 dni. Oboje rodzice zajmują się pisklętami i karmią je owadami. Młode opuszczają gniazdo 12–13 dni po wykluciu, czasem wcześniej, jeśli są zaniepokojone lub gdy jest bardzo ciepło.
Status zagrożenia IUCN od 2008 roku uznaje pokrzewkę kasztanowatą za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened); wcześniej, od 1988 roku klasyfikowano ją jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy z 2021 roku, zawiera się w przedziale 1,4–3,4 milionów dorosłych osobników. Globalny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Pokrzewki Kategoria:Ptaki Europy Kategoria:Ptaki Afryki Kategoria:Taksony opisane przez Pietera Boddaerta Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1783 roku