Michel Butor fr: miʃɛl bytɔʀ, (ur. 14 września 1926 w Mons-en-Baroeul, zm. 24 sierpnia 2016 w Contamine-sur-Arve) – francuski pisarz.
Studiował filozofię na Sorbonie pod kierunkiem Gastona Bachelarda, ukończył ją w 1947. Wykładał w Egipcie, Manchesterze, Salonikach, Stanach Zjednoczonych i Genewie. Zdobył liczne nagrody literackie, w tym Prix Apollo, Prix Fénéon i Nagrodę Renaudot. W 1958 poślubił Marie-Josèph Mas, z którą miał cztery córki: Cécile, Agnès, Irène i Mathilde. W 1954 opublikował swoją pierwszą powieść Passage de Milan, która ukazała się nakładem wydawnictwa Éditions de Minuit.
Dziennikarze i krytycy wiązali jego pierwsze powieści z nurtem „nowa powieść” (nouveau roman), ale sam Butor sprzeciwiał się takiemu zaszufladkowaniu. Był wprawdzie pisarzem eksperymentującym, ale jego pisarstwo zmierzało w kierunku eksperymentu inaczej niż „nowa powieść”. Jego najbardziej znane dzieło, Przemiana (La Modification), jest w całości napisane w drugiej osobie. Autor pozostawał pod wyraźnym wpływem twórczości Jamesa Joyce’a.
Od 1960 nie napisał żadnej powieści. Korzystał z innych form, takich jak eseje, poezja, „książki artystyczne”; niektóre utwory nie poddają się klasyfikacji (np. Mobile). Jego ulubione tematy to literatura, malarstwo, podróże. Jego proza łączy w sobie rygorystyczną symetrię strukturalistyczną (np. schemat architektoniczny w Passage de Milan albo strukturę kalendarzową w Odmianach czasu) z liryczną, poetycką i nienowatorską wrażliwością.
W 2013 Akademia Francuska uhonorowała go Grand Prix za całokształt twórczościi.
Twórczość Powieści Passage de Milan (1954) Odmiany czasu (L'emploi du temps, 1956) Przemiana (La modification, 1957) Degrés (1960)
Krytyka literacka Histoire extraordinaire: essai sur un rêve de Baudelaire (1961) Les mots dans la peinture (1969) Improvisations sur Flaubert (1984) Improvisations sur Michel Butor: l'écriture en transformation (1993) L'utilité poétique (1995) Quant au livre: triptyque en l'honneur de Gauguin (2000)
Eseje Répertoires [I à V] (1960-1982) Essais sur le roman (w Polsce wydano zbiór Powieść jako poszukiwanie : wybór esejów)
Inne gatunki Mobile : étude pour une représentation des États-Unis (1952) Le génie de lieu (1958) Portrait de l'artiste en jeune singe (1967) Niagara (1969) Matière de rêves (1975-1985) Retour du boomerang (1988) L'embarquement de la reine de Saba (1989) Transit A, Transit B (1992)
Przypisy
Linki zewnętrzne Andrzej Hejmej, Tekst-partytura Michela Butora: "Dialogue avec 33 variations de Ludwig van Beethoven sur une Valse de Diabeli", Pamiętnik Literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej 98/3, 2007, s. 157-176.
Kategoria:Eseiści francuskojęzyczni Kategoria:Francuscy eseiści XX wieku Kategoria:Francuscy krytycy literaccy Kategoria:Francuscy poeci XX wieku Kategoria:Francuscy prozaicy XX wieku Kategoria:Laureaci Nagrody Renaudot Kategoria:Pisarze związani z Genewą Kategoria:Pisarze związani z Paryżem Kategoria:Pisarze związani z Salonikami Kategoria:Poeci francuskojęzyczni Kategoria:Prozaicy francuskojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2016