Uniwersytet Ziem Zachodnich (UZZ) – polska tajna uczelnia funkcjonująca w latach II wojny światowej.
Została utworzona w październiku 1940 z inicjatywy Biura Oświatowo-Szkolnego Ziem Zachodnich. Miała na celu kształcenie kadr i specjalistów na okres wojenny i powojenny. Większość wykładowców pochodziła z zamkniętego przez Niemców Uniwersytetu PoznańskiegoMaciej Motas: Uniwersytet Ziem Zachodnich (UZZ), [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, t. 4, pod red. K. Kawęckiego, Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2024, s. 476.. Uniwersytet działał głównie w Warszawie; również studenci pochodzili głównie z Warszawy. Jego działalność została przerwana przez powstanie warszawskie. thumb|Dawny Szpital Wolski w Warszawie, jedno z miejsc działalności Wydziału Lekarskiego UZZ
Historia W skład komitetu organizacyjnego uczelni wchodzili: prof. Roman Pollak, prof. Ludwik Jaxa-Bykowski, doc. dr Władysław Kowalenko, doc. dr Witold Sawicki, prof. Józef Rafacz. Najważniejszym celem działania uczelni było objęcie nauką absolwentów szkół średnich wysiedlonych z Wielkopolski, Pomorza i Śląska. Z uwagi na postulat tajności wykładowcy występowali pod pseudonimami, a słuchaczom kursów nie wydawano żadnych zaświadczeń o przebiegu studiów. Uczelnia utrzymywała się głównie z funduszy społecznych, opłat szkolnych i dotacji zakonspirowanego Departamentu Oświaty polskich władz. W ostatniej fazie działalności budżet uczelni sięgał 80 tys. złotych miesięcznie (na stypendia wypłacano około 8 tys. złotych). Dużą część dotacji przeznaczano na zakup książek do podręcznej podziemnej biblioteki. W roku akademickim 1942/1943 funkcjonowały cztery wydziały: farmaceutyczny, lekarski (największy pod względem liczby studentów – 610 osób), rolny i teologiczny, a także wyższe studium gospodarcze, które z czasem przyjęło nazwę Instytutu Morskiego.
Po wybuchu powstania warszawskiego zajęcia przerwano, podejmując je w innych ośrodkach miejskich (zwłaszcza studia lekarskie), takich jak: Grodzisk Mazowiecki, Kraków, Kielce, Jędrzejów, Milanówek, Ostrów Mazowiecka i Częstochowa. Podczas działania tajnej uczelni studiowało na niej łącznie 2181 słuchaczy (na kursy uniwersyteckie uczęszczało 438 osób). Ogółem zorganizowano 172 komplety, na których zajęcia dydaktyczne prowadziło 296 wykładowców (87 na kursach). Uczelnia świadczyła też pomoc dla Polaków więzionych w obozach koncentracyjnychTadeusz Klanowski, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 1945-1964, Wydawnictwo UAM, Poznań, 1965, s.46–54.
Rektorzy Ludwik Jaxa-Bykowski (1940–1943), Roman Pollak (1943–1944).
Wykładowcy
Antoni Gałecki, Zdzisław Grot, Witold Kapuściński, Zdzisław Kępiński, Bronisław Koskowski, Tadeusz Ocioszyński, Józef Reutt Adam Wrzosek, Stefan Zaleski, Zygmunt Wojciechowski.
Zobacz też Tajne Pedagogium Ziem Zachodnich
Przypisy
Bibliografia Czesław Madajczyk: Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce, Tom II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, str. 157 Grzegorz Łukomski: Tajny Uniwersytet Ziem Zachodnich 1940 - 1945, Repozytorium AMUR, 2018, str.16 Maciej Motas: Uniwersytet Ziem Zachodnich (UZZ), [w:] Encyklopedia ruchu narodowego. Organizacje, wydarzenia, pojęcia, t. 4, pod red. K. Kawęckiego, Instytut Dziedzictwa Myśli Narodowej im. Romana Dmowskiego i Ignacego Jana Paderewskiego, Wydawnictwo Neriton, Warszawa 2024, s. 475-484.
Kategoria:Uniwersytet Ziem Zachodnich Kategoria:Nieistniejące polskie uczelnie Kategoria:Uczelnie w Poznaniu