Alexander Rybak (biał. Алякса́ндар І́гаравіч Рыба́к, Alaksandar Iharawicz Rybak; ur. 13 maja 1986 w Mińsku) – białorusko-norweski piosenkarz, skrzypek, aktor, kompozytor i model. Zwycięzca 54. Konkursu Piosenki Eurowizji (2009), dwukrotny reprezentant Norwegii w konkursie (2009 i 2018).
Życiorys Urodził się w Mińsku. Jest synem skrzypka Igora Aleksandrowicza Rybaka (ur. 1954) i pianistki Natalii Walencinawny Rybak (ur. 1959). Ojciec, który był jego pierwszym nauczycielem, pracował w zespole muzycznym w Witebsku i w Mińskiej Orkiestrze Kameralnej, a matka była redaktorką programów telewizyjnych. Od najmłodszych lat wychowywał się na folklorze i muzyce klasycznej. Jego babka, nauczycielka szkoły muzycznej im. Marii Borisowny Sawickiej, zapoznała dwuletniego wnuka z pierwszymi melodiami. Według wspomnień jego ojca, gdy Alexander miał trzy lata, podczas spaceru w lesie zaśpiewał piosenkę własnej kompozycji.
Gdy miał cztery lata, przeprowadził się z rodzicami do Nesodden, gdzie jego ojciec podjął pracę. Sześć miesięcy później wrócił do Mińska, gdzie rozpoczął naukę w Białoruskiej Państwowej Szkole Muzycznej. Gdy miał pięć lat, zaczął grać na skrzypcach i pianinie, czym kontynuował rodzinną tradycję. Wcześniej zaczął komponować piosenki i pisać do nich teksty. W wieku 10 lat podjął naukę w Instytucie Muzycznym Barratt Due w Oslo, którą przerwał na etapie bachelor’s degree w 2009. W 2011 powrócił na studia i ukończył je w czerwcu 2012 na wydziale skrzypiec. Kiedy miał 17 lat, otrzymał stypendium w Maedowmount Music School. Uzyskał wykształcenie średnie w szkole muzyki, tańca i sztuki dramatycznej Videregaende RUD. W 2022 ukończył studia z kompozycji muzyki filmowej na Columbia College Chicago.
Biegle komunikuje się w językach: norweskim, rosyjskim i angielskim, zna też podstawy języka polskiego.
Kariera muzyczna Wraz z ojcem współpracował jako muzyk przy musicalu, który był wystawiany w Europie, Ameryce i Chinach. W 2004 otrzymał Nagrodę Kulturalną im. Andersa Jahre’a. W 2005 został półfinalistą trzeciej edycji programu rozrywkowego Idol: Jakten på en superstjerne. W 2006 zwyciężył z autorską piosenką „Foolin” w konkursie talentów Kjempesjansen. Za zagranie głównej roli w musicalu Skrzypek na dachu, wystawionym w 2007 w Teatrze Nye w Oslo, otrzymał nagrodę Hedda. W międzyczasie występował gościnnie z wykonawcami, takimi jak Morten Harket czy Pinchas Zukerman, a także pracował jako akompaniator w orkiestrze symfonicznej Ung Symphony. thumb|Rybak w 54. Konkursie Piosenki Eurowizji (2009) W grudniu 2008 z utworem „Fairytale” został ogłoszony uczestnikiem programu Melodi Grand Prix 2009, a w lutym 2009 dotarł do jego finału, w którym zwyciężył w głosowaniu telewidzów i jurorów, dzięki czemu został reprezentantem Norwegii w 54. Konkursie Piosenki Eurowizji w Moskwie. W maju zwyciężył w finale konkursu po zdobyciu wówczas rekordowej liczby 387 punktów od telewidzów i jurorów, w tym m.in. najwyższych not (12 punktów) z 16 krajów. Po finale konkursu wydał debiutancki album studyjny pt. Fairytales, za którego sprzedaż w ponad 13 tys. egzemplarzy w Norwegii odebrał certyfikat potrójnej platynowej płyty. Z singlem „Fairytale” dotarł do pierwszego miejsca norweskiej listy przebojów oraz do pierwszej dziesiątki notowań w: Szwecji, Danii, Finlandii, Holandii i Belgii. Fairytales promował również singlami: „Funny Little World” i „Roll with the Wind”. Również w 2009 był jurorem konkursu Nowe głosy Białorusi w Mińsku i wystąpił jako gość muzyczny podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Sztuk „Słowiański Bazar” w Witebsku. Poza tym odbył trasę koncertową po Norwegii, nagrał piosenkę „Ja nie wieriu w czudiesa/Supiergieroj” na oficjalną ścieżkę dźwiękową do rosyjskiego filmu Czarna błyskawica, zagrał drugoplanową rolę Leviego w filmie Yohan – wędrówki dzieci (2009) i został bohaterem filmu dokumentalnego Rune’a Langlo Fairytale, the movie (2009), w którym pokazane były jego podróże po zwycięstwie na Eurowizji. Od 24 do 29 listopada koncertował w Rostowie nad Donem, Samarze, Jekaterynburgu, Moskwie i Petersburgu, 30 listopada przemówił na Placu Czerwonym w Moskwie podczas prezentacji symbolu Zimowych igrzysk Olimpijskich 2014 w Soczi, a w grudniu zaśpiewał „Fairytale” na ceremonii wręczenia Pokojowej Nagrody Nobla thumb|Rybak na festiwalu Handelsstevnet 2011 W 2010 wystąpił jako gość specjalny podczas finałów krajowych eliminacji do 55. Konkursu Piosenki Eurowizji w Finlandii, Słowenii, Rosji, Wielkiej Brytanii, Szwecji oraz Bośni i Hercegowinie. Poza tym wydał piosenkę „Fela igjen”, którą nagrał we współpracy z zespołem Opptur, otrzymał rosyjską nagrodę Muz-TV za debiut roku, wydał albumy pt. No Boundaries i Visa vid vindens engar, użyczył głosu Czkawce w norweskiej wersji filmu animowanego Jak wytresować smoka (2010) i wystąpił na festiwalu Russian Romance w Finlandii. Wiosną 2011 uczestniczył w szóstej edycji szwedzkiego programu rozrywkowego Let’s Dance w TV4.
W 2012 nawiązał współpracę z Paulą Seling, której pomógł w doborze uczestników do jej drużyny w pierwszej rumuńskiej edycji programu The X Factor, a kilka tygodni później nagrał z nią duet „I’ll Show You”, po czym wyruszyli w trasę promocyjną po Europie. W maju 2012 wystąpił z Mariją Šerifović, Dimą Biłanem, Leną i duetem Ell & Nikki podczas drugiego półfinału 57. Konkursu Piosenki Eurowizji w Baku.
W 2013 napisany przez niego utwór „I’m with You”, wykonywany przez Annsofi, zajął czwarte miejsce w finale programu Melodi Grand Prix 2013. W 2014 uczestniczył w programie Hver gang vi møtes, nagrał piosenkę „Into a Fantasy” na potrzeby ścieżki dźwiękowej do filmu animowanego DreamWorks Jak wytresować smoka 2 i napisał utwór „Still Here”, z którą Franklin Calleja zajął piąte miejsce w finale maltańskich eliminacji do 60. Konkursu Piosenki Eurowizji. Również w 2014 założył girls band Miłki, który uformował na potrzeby udziału w białoruskim programie Eurofest 2015 i który z piosenką „Accent” zajął czwarte miejsce w finale konkursu. Rybak w jednym z poźniejszych wywiadów przyznał, że było to „najgorsze doświadczenie w jego karierze”. Również w 2014 wydał rosyjskojęzyczny singiel „Kotik”. thumb|Rybak na festiwalu „Dziecięca Nowa Fala” w Jałcie (2015) W 2015 uczestniczył w programie rozrywkowym Odin w odin!, użyczył głosu Shamanowi Shi-Sha w filmie Sawa. Serce wojownika (2015) i wydał swoją pierwszą książkę dla dzieci pt. „Trolle og den magiske fela” (pol. Troll i magiczne skrzypce). W 2016 wystąpił gościnnie w finale 61. Konkursu Piosenki Eurowizji w Sztokholmie, wydał dwa single: „I Came to Love You” i „Return”, do których nakręcił teledyski, oraz użyczył głosu Wilkowi w filmie animowanym Dawno, dawno temu był pies (2016). W marcu 2017 opublikował klip do nagranego przez siebie coveru utworu „Fever” Peggy LeeAlexander Rybak feat D’Dorian – Fever., który następnie wydał w nowej wersji, jako „FIFA”, czym nawiązał do popularnej serii gier komputerowych FIFAAlexander Rybak – FIFA (a gamer tribute).; w tekście utworu wspomniał m.in. o polskim piłkarzu, Robercie Lewandowskim. W maju 2017 nagrał anglojęzyczną wersję utworu „Amar pelos dois” Salvadora Sobrala, laureata 62. Konkursu Piosenki Eurowizjihttps://www.youtube.com/watch?v=FNd3tyY7CcA., i opublikował teledysk do singla „Looking My Way”Philip Cecil & Alexander Rybak – Looking My Way (Official Music Video).. thumb|Rybak podczas 63. Konkursu Piosenki Eurowizji (2018) W styczniu 2018 z utworem „That’s How You Write a Song” został ogłoszony finalistą programu Melodi Grand Prix 2018, a 10 marca zwyciężył w finale, dzięki czemu został reprezentantem Norwegii w 63. Konkursie Piosenki Eurowizji w Lizbonie. Przed rozegraniem koncertu półfinałowego był uznawany za jednego z głównych faworytów do wygrania. 10 maja otworzył stawkę konkursową drugiego półfinału i z pierwszego miejsca zakwalifikował się do sobotniego finału, w którym zajął 15. miejsce po zdobyciu 144 punktów w tym 84 pkt. od telewidzów (11. miejsce) i 60 pkt. od jurorów (16. miejsce).
W 2019 wystawił premierowo autorski musical dla dzieci Trolle og den magiske fela w Kristiansand. W 2020 został jednym z autorów piosenki „Over the Sea”, z którą Magnus Bokn dotarł do finału programu Melodi Grand Prix 2020. W lutym 2025 wystąpił jako gość specjalny w finale programu Malta Eurovision Song Contest. W lutym 2026 z utworem „Rise” zajął drugie miejsce w programie Melodi Grand Prix 2026.
Życie prywatne Był związany ze skrzypaczką Ingrid Berg Mehus. W latach 2016–2019 pozostawał w nieformalnym związku z Julie Gaarud Holm. Następnie związał się z Martine Røsten Aune.
Dyskografia Albumy studyjne Fairytales (2009) No Boundaries (2010) Nebesa Evropy (2010) Visa vid vindens ängar (2011) Christmas Tales (2012) Trolle og den magiske fela (2015) Fairytales Too (2026)
Single RokTytułAlbum 2009„Fairytale” Fairytales„Funny Little World”„Roll with the Wind”„Ja nie wieriu w czudiesa/Supiergieroj” Ścieżka dźwiękowa filmu Czarna błyskawica 2010„Fela igjen” (z Opptur) –„Oah” No Boundaries„Europe's Skies”„Niebiesa Ewropy” 2011„Atlantis” –„Resan till dig” Visa vid vindens ängar 2012„I’ll Show You” (z Paulą Seling) –„Leave Me Alone”„Strela amura”„Dostala” 2014„Into a Fantasy” Ścieżka dźwiękowa filmu Jak wytresować smoka 2„What I Long For” – 2015„Kotik”„Typisk nors”„Blant fjell” Trolle og den magiske fela„Venner” (z Pernille Hogstad Stene) 2016„I Came to Love You” –„Lublu tebia kak ransze”„5 to 7 Years”„Return”„Foolin’”„Abrazame” 2017„Looking My Way”„Fever”„Til Julie” 2018„That’s How You Write a Song”„Mom”„Let the Music Guide You” 2019„I’m Still Here” 2020„My Whole World”„Give Me Rain”2026„Lindy Hop”Fairytales too„Rise”„The Breakup”„Just a Closer Walk With Thee”„American Dream”„Benzo”„Psycopath”„Baby Mama”
Filmografia 2010: Brzydkie kaczątko jako Lis 2010: Jak wytresować smoka jako Czkawka (norweski dubbing) 2010: Yohan – wędrówki dzieci jako Levi 2014: Jak wytresować smoka 2 jako Czkawka (norweski dubbing) 2015: Sawa. Serce wojownika jako Shaman Shi-Sha (norweski dubbing) 2016: Dawno, dawno temu był pies jako Wilk (norweski dubbing)
Nagrody i wyróżnienia Rok Kategoria Tytułem Nagroda Nota Źródło2000 Konkurs Młodych muzyków Sparre Olsen – – Laur20012003Nagroda dla studentów Maedowmount – –Laur2004Nagroda im. Andersa Jaresaw dziedzinie kultury –Laur2006Konkurs NRK Kjempesjansen„Foolin’” –Laur2007Nagroda HeddyZa rolę w spektaklu Skrzypek na dachu teatru Nye TeaterNagroda HeddyLaur 2009Året hit Fairytales SpellemannprisenNominacja Årets SpellemannLaurÂrtes nykommerArtysta rokuNominacjaMannlig ArtistFairytalesNominacja 2010Kryształowy Glog –Rosyjska Narodowa Nagroda RokuLaurRadiohitteZagraniczny wykonawcaNagroda God EtherLaurNagrody Muz–TV 2010Przełom roku –Laur
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1986 Kategoria:Norwescy wokaliści Kategoria:Norwescy kompozytorzy Kategoria:Norwescy skrzypkowie Kategoria:Laureaci Spellemannprisen Kategoria:Norwegowie pochodzenia białoruskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Mińsku Kategoria:Norwescy zwycięzcy w Konkursie Piosenki Eurowizji