thumb|Schemat przykładowego gąsienicowego układu bieżnego: 1. Koło napędzające 2. Gąsienica 3. Rolki podtrzymujące 4. Koło kierunkowe 5. Koła nośne 6. Koło napinające Gąsienicowy układ bieżny – mechanizm umożliwiający poruszanie się pojazdów w terenie przy pomocy gąsienic, które zwiększają powierzchnię styku pojazdu z podłożem zmniejszając jednocześnie nacisk jednostkowy i poprawiając przejezdność terenu. Wykorzystywany jest w czołgach, transporterach opancerzonych, koparkach, spycharkach i innych ciężkich maszynach manewrujących na nawierzchniach nieutwardzonych. W ostatnich latach napęd gąsienicowy znajduje również zastosowanie w maszynach rolniczych; ciągnikach wielkich mocy, kombajnach zbożowych.
thumb|Koparka Hitachi z gąsienicowym układem bieżnym. thumb|Gąsienica czołgu TKS lub TK-3.
thumb|Gumowe osłony na gąsienicy w pojeździe drogowym
thumb|Fragment gąsienicy
thumb|Gąsienice w transporterze statków kosmicznych
thumb|Zbliżenie na wygląd i sposób łączenia ogniw gąsienicy w pojeździe wojskowym opartym na podwoziu czołgu T-34.
Podstawowy gąsienicowy układ bieżny składa się z zamkniętej taśmy gąsienicowej otaczającej koła nośne. W większości konstrukcji spotyka się także osobne koło napędzające i koło kierunkowe, dodatkowo mogą być stosowane rolki podtrzymujące i koło (rolka) napinające. Cały układ połączony jest z pojazdem za pomocą zawieszenia, którego elastyczność osiąga się poprzez resorowanie kół nośnych.
Przemieszczanie się pojazdu wyposażonego w gąsienicowy układ bieżny jest realizowane poprzez obracanie koła napędzającego (mogącego być także jednym z kół nośnych), które zazębiając się z taśmą gąsienicy nadaje jej ruch. Część gąsienicy znajdująca się nad kołami porusza się w kierunku ruchu pojazdu, a część dolna ścieli się po podłożu tworząc utwardzony tor dla przemieszczających się po niej kół nośnych wraz z całym pojazdem.
Zaletą gąsienicowego układu bieżnego jest znaczne poprawienie możliwości operowania pojazdu w warunkach terenowych, poprzez zmniejszony nacisk jednostkowy ogranicza się grzęźnięcie pojazdu i poślizg. Zmniejszają się także opory toczenia w trudnym terenie. Poprawia się także jego zdolność pokonywania przeszkód terenowych, a w warunkach bojowych jest on mniej wrażliwy na ostrzał od standardowego układu kołowego. Wady (w porównaniu z układem kołowym) to: mała trwałość, duże opory tarcia, duża masa, kosztowna produkcja i eksploatacja oraz niszczenie nawierzchni utwardzonych, szczególnie asfaltowych. Ostatnią z wad redukuje się przez stosowanie specjalnych gumowych nakładek na ogniwa gąsienic, lub gąsienic wykonanych z kompozytowej gumy. Koszt produkcji-zakupu takiej gąsienicy jest wysoki, a jej eksploatacja po drogach utwardzonych – szczególnie po asfalcie powoduje jej szybkie zużywanie.
+ Współczynniki oporów toczenia gąsienicowego układu bieżnego Rodzaj podłoża Współczynnik oporów toczeniailoczyn tego współczynnika i masy pojazdu jest wartością siły potrzebnej do utrzymania pojazdu w ruchu jednostajnym prostoliniowym Asfalt 0,03-0,06 Droga brukowana 0,06 Droga gliniasta 0,06 Droga piaszczysta 0,07 Droga błotnista 0,12-0,15 Skoszona łąka 0,10-0,12 Suchy piasek 0,15-0,20
Zobacz też pojazd gąsienicowy
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Elementy budowy pojazdów