Mistrzostwa Polski juniorów do lat 20 w szachach – turnieje szachowe mające na celu wyłonienie medalistów mistrzostw Polski juniorów w kategorii do 20 lat. Są najstarszymi rozgrywkami szachowymi juniorów w Polsce, pierwsze mistrzostwa w tej grupie wiekowej odbyły się w 1949 r. w Sopocie (juniorki – w 1967 r. w Świeciu). Aż do 1974 r. turnieje do 20 lat były jednymi z cyklu mistrzostw Polski juniorów. W latach 1986–1989 górny wiek uczestników obniżony został do 19 lat (turnieje nosiły wówczas nazwę mistrzostw Polski juniorów starszych), a w 1990 r. rozegrano mistrzostwa zarówno w kategorii do 19, jak i 20 lat. W 1955 r. mistrzostwa nie odbyły się, nie są również rozgrywane od 2009 roku.
Oprócz rywalizacji o medale, zawodnicy walczą również o zdobycie kwalifikacji do najwyższych rangą mistrzostw świata juniorów do 20 lat. W latach 1949–1956 oraz od 1990 r. turnieje rozgrywano systemem kołowym (najczęściej w osadzie 12-osobowej), a w pozostałych edycjach – systemem szwajcarskim z udziałem od kilkunastu do kilkudziesięciu uczestników (najwyższa frekwencja: 95 zawodników w 1980 r.).
Medaliści mistrzostw Polski juniorów do 20 lat {|class="wikitable" !Lp !Rok !Miasto !Juniorzy !Miasto !Juniorki |- |align="center"|1 |1949 |Sopot || Jerzy Panasewicz (1-2) Andrzej Zuber (1-2) Zygfryd Kloze
|align="center"|2 |1950 |Iwonicz-Zdrój || Janusz Szukszta Stefan Witkowski Romuald Grąbczewski
|align="center"|3 |1951 |Zakopane || Lucjan Wojtan Roman Dworzyński Wojciech Święcicki
|align="center"|4 |1952 |Kielce || Witold Balcerowski Ryszard Gąsiorowski Jerzy Dybała
|align="center"|5 |1953 |Szczecin || Andrzej Sydor Wiesław Czerniaków Eugeniusz Riedel
|align="center"|6 |1954 |Szczawnica || Henryk Ciesielski Jan Łachut Zdzisław Marciniak
|colspan="2" align="right"|1955 |colspan="4" align="center"|nie rozegrano |- |align="center"|7 |1956 |Zakopane || Konrad Karwecki Zbigniew Cylwik Stanisław Dymus
|align="center"|8 |1957 |Kielce || Zbigniew Węglowski Włodzimierz Schmidt Stanisław Porębski
|align="center"|9 |1958 |Kraków || Jacek Bednarski Jan Łachut Stanisław Porębski
|align="center"|10 |1959 |Wrocław || Włodzimierz Schmidt Marek Karpiński Bogdan Olejarczyk
|align="center"|11 |1960 |Piotrków Tryb. || Włodzimierz Schmidt Marek Karpiński Stanisław Porębski
|align="center"|12 |1961 |Olsztyn || Czesław Jędrzejek Władysław Schinzel Tadeusz Lipski
|align="center"|13 |1962 |Koszalin || Czesław Jędrzejek Kazimierz Marcinkowski Marian Kwieciński
|align="center"|14 |1963 |Legnica || Czesław Jędrzejek Eugeniusz Półtorak Jerzy Jakubiec
|align="center"|15 |1964 |Ełk || Czesław Jędrzejek Krzysztof Pytel Michał Fabianowski
|align="center"|16 |1965 |Goleszów || Jerzy Lewi Krzysztof Pytel Eugeniusz Ledwoń
|align="center"|17 |1966 |Polanica-Zdrój || Jerzy Lewi Kazimierz Steczkowski Julian Gralka
|align="center"|18 |1967 |Wisła || Jerzy Lewi Andrzej Łuczak Jerzy Konikowski |Świecie || Lidia Fentzel Irena Lombisani H.Malicka |- |align="center"|19 |1968 |Nowa Huta || Jerzy Lewi Jerzy Pokojowczyk Konstanty Kaiszauri |Bydgoszcz || Irena Lombisani Irena Kasprzyk Krystyna Cichecka |- |align="center"|20 |1969 |Białystok || Zbigniew Nagrocki Jerzy Pokojowczyk Jacek Bielczyk |Grudziądz || Lidia Fentzel Krystyna Cichecka Sylwia Grzegorzek |- |align="center"|21 |1970 |Katowice || Sławomir Wach Andrzej Maciejewski Aleksander Sznapik |Wisła || Grażyna Szmacińska Sylwia Grzegorzek Barbara Kurzok |- |align="center"|22 |1971 |Zielona Góra || Jacek Bielczyk Jerzy Kubień Zbigniew Szymczak |Szamotuły || Grażyna Szmacińska Kamila Dembecka Grażyna Kińczyk |- |align="center"|23 |1972 |Bydgoszcz || Jacek Bielczyk Wojciech Ehrenfeucht Sławomir Wach |Szamotuły || Kamila Dembecka Iwona Świecik Bożena Sikora |- |align="center"|24 |1973 |Mielec || Adam Kuligowski Jacek Bielczyk Jacek Mardarowicz |Kielce || Hanna Grabczyńska Bożena Sikora Elżbieta Jakubiak |- |align="center"|25 |1974 |Grudziądz || Franciszek Borkowski Zbigniew Księski Zenon Chojnicki |Polanica-Zdrój || Zofia Ciechocińska Grażyna Pietras Iwona Jezierska |- |align="center"|26 |1975 |Rzeszów || Marian Twardoń Bogusław Borysiak Zenon Chojnicki |Polanica-Zdrój || Bożena Sikora Iwona Świecik Zofia Ciechocińska |- |align="center"|27 |1976 |Opole || Marian Twardoń Cezary Balicki Zbigniew Szczerek |Toruń || Iwona Świecik Iwona Jezierska Elżbieta Janocha |- |align="center"|28 |1977 |Bolesławiec || Krzysztof Pańczyk Paweł Stempin Marian Twardoń |Bydgoszcz || Irena Dworaczek Agnieszka Brustman Alicja Pietruńko |- |align="center"|29 |1978 |Bolesławiec || Marek Hawełko Cezary Balicki Roman Tomaszewski |Paszkówka || Barbara Szumiło Agnieszka Brustman Anna Rygielska |- |align="center"|30 |1979 |Legnica || Dariusz Radziejewski Paweł Stempin Mieczysław Bakalarz |Bochnia || Barbara Szumiło Halina Maziarka Ewa Bogucka |- |align="center"|31 |1980 |Tarnów || Krzysztof Strzelecki Dariusz Radziejewski Mirosław Maciejewski |Prabuty || Halina Maziarka Edyta Brustman Iwona Olszewska |- |align="center"|32 |1981 |Olecko || Robert Bator Krzysztof Żołnierowicz Krzysztof Strzelecki |Chorzów || Iwona Glińska Jolanta Rojek Aleksandra Godek |- |align="center"|33 |1982 |Częstochowa || Piotr Staniszewski Dariusz Drzemicki Manfred Mannke |colspan="2"| Krystyna Więckiewicz Jolanta Rojek Ewa Kaczmarek |- |align="center"|34 |1983 |Katowice || Jacek Woda Witalis Sapis Tomasz Małachowski |colspan="2"| Liliana Leszner Grażyna Pisarek Ewa Kaczmarek |- |align="center"|35 |1984 |Poznań || Leszek Węglarz Marek Matlak Sławomir Domagała |colspan="2"| Bożena Rzeczycka Bogusława Autowicz Liliana Leszner |- |align="center"|36 |1985 |Wrocław || Robert Kuczyński Jarosław Sendera Aleksander Czerwoński |colspan="2"| Liliana Leszner Anna Lissowska Lidia Krzyżanowska |- |colspan="2" align="right" style="background-color:PaleGoldenrod"|1986MP–19 |Miętne || Jacek Gdański Artur Pieniążek Janusz Siekański |colspan="2"| Anna Domaradzka Magdalena kuk Beata Ziętek |- |colspan="2" align="right" style="background-color:PaleGoldenrod"|1987MP–19 |Miętne || Artur Pieniążek Jacek Dawidów Klaudiusz Urban |colspan="2"| Beata Ziętek Anna Szmigielska Danuta Kłusek |- |colspan="2" align="right" style="background-color:PaleGoldenrod"|1988MP–19 |Wągrowiec || Robert Kula Piotr Delekta Mariusz Buś |colspan="2"| Danuta Kłusek Joanna Śmiechowska Małgorzata Bednarska |- |colspan="2" align="right" style="background-color:PaleGoldenrod"|1989MP–19 |Jędrzejów || Dominik Pędzich Jacek Dawidów Grzegorz Masternak |colspan="2"| Aneta Pondo Anna Szmigielska Małgorzata Bednarska |- |colspan="2" align="right" style="background-color:PaleGoldenrod"|1990MP–19 |Brzozów || Mirosław Grabarczyk Mariusz Duch Lech Sopur |colspan="2"| Katarzyna Lewandowska Jolanta Turczynowicz Sylwia Lewicka |- |align="center"|37 |1990 |Nisko || Paweł Jaracz Grzegorz Masternak Przemysław Skalik |Konin || Małgorzata Bednarska Katarzyna Lewandowska Izabela Szafraniec |- |align="center"|38 |1991 |Cetniewo || Piotr Murdzia Mariusz Duch Łukasz Kwiatkowski |Lubniewice || Katarzyna Lewandowska Magdalena Gużkowska Małgorzata Bednarska |- |align="center"|39 |1992 |Częstochowa || Robert Ciemniak Marek Oliwa Bartłomiej Siwiec |Zbąszyń || Magdalena Gużkowska Jolanta Krynicka Katarzyna Lewandowska |- |align="center"|40 |1993 |Biała Podlaska || Robert Kempiński Piotr Murdzia Marek Oliwa |colspan="2"| Joanna Dworakowska Marta Zielińska Jolanta Krynicka |- |align="center"|41 |1994 |Warszawa || Marek Oliwa Marcin Kamiński Bartłomiej Macieja |colspan="2"| Iweta Radziewicz Monika Bobrowska Agnieszka Szczygieł |- |align="center"|42 |1995 |Nadole || Piotr Murdzia Paweł Jaracz Bartosz Soćko |colspan="2"| Magdalena Gużkowska Iweta Radziewicz Barbara Grabarska |- |align="center"|43 |1996 |Barlinek || Czesław Spisak Rafał Antoniewski Maciej Nurkiewicz |Żagań || Olimpia Bartosik Joanna Dworakowska Magdalena Kludacz |- |align="center"|44 |1997 |Babimost || Rafał Antoniewski Aleksander Hnydiuk Paweł Blehm |colspan="2"| Danuta Zielińska Monika Aksiuczyc Agnieszka Matras |- |align="center"|45 |1998 |Trzebinia || Paweł Blehm Przemysław Koc Rafał Łobejko |colspan="2"| Katarzyna Jurkiewicz Mariola Rutkowska Agnieszka Matras |- |align="center"|46 |1999 |Trzebinia || Paweł Blehm Marek Stryjecki Jan Piński |colspan="2"| Agnieszka Matras Katarzyna Jurkiewicz Edyta Andrzejewska |- |align="center"|47 |2000 |Trzebinia || Paweł Blehm Rafał Antoniewski Aleksander Miśta |colspan="2"| Katarzyna Jurkiewicz Edyta Andrzejewska Dorota Iwaniuk |- |align="center"|48 |2001 |Brzeg Dolny || Rafał Tomczak Marcin Dziuba Aleksander Miśta |colspan="2"| Katarzyna Jurkiewicz Agnieszka Matras Katarzyna Toma |- |align="center"|49 |2002 |Trzebinia || Radosław Wojtaszek Krzysztof Jakubowski Aleksander Miśta |colspan="2"| Agnieszka Matras Katarzyna Jurkiewicz Joanna Worek |- |align="center"|50 |2003 |Jarnołtówek || Marcin Dziuba Aleksander Miśta Bartłomiej Heberla |colspan="2"| Dominika Nowak Beata Kądziołka Dorota Czarnota |- |align="center"|51 |2004 |Środa Wlkp. || Radosław Wojtaszek Jakub Czakon Paweł Czarnota |colspan="2"| Joanna Majdan Beata Kądziołka Jolanta Zawadzka |- |align="center"|52 |2005 |Środa Wlkp. || Radosław Wojtaszek Bartłomiej Heberla Jacek Stopa |colspan="2"| Jolanta Zawadzka Karina Szczepkowska Marta Przeździecka |- |align="center"|53 |2006 |Środa Wlkp. || Jacek Stopa Marcin Tazbir Krzysztof Bulski |colspan="2"| Joanna Majdan Joanna Worek Hanna Leks |- |align="center"|54 |2007 |Środa Wlkp. || Wojciech Moranda Krzysztof Bulski Marcin Tazbir |colspan="2"| Klaudia Kulon Kinga Zakościelna Katarzyna Adamowicz |- |align="center"|55 |2008 |Środa Wlkp. || Jacek Tomczak Wojciech Moranda Piotr Brodowski |colspan="2"| Joanna Majdan Kinga Zakościelna Jagoda Gołek |- |colspan="2" align="right"|2009i kolejne |colspan="4" align="center"|nie rozegrano
Zobacz też mistrzostwa Polski przedszkolaków w szachach mistrzostwa Polski juniorów do lat 8 w szachach mistrzostwa Polski juniorów do lat 10 w szachach mistrzostwa Polski juniorów do lat 12 w szachach mistrzostwa Polski juniorów do lat 14 w szachach mistrzostwa Polski juniorów do lat 16 w szachach (oraz do lat 15) mistrzostwa Polski juniorów do lat 18 w szachach (oraz do lat 17) młodzieżowe mistrzostwa Polski w szachach (do 23 lat)
Bibliografia W. Litmanowicz, J. Giżycki, Szachy od A do Z, tom I, Warszawa 1986, str. 643-648 miesięczniki „Szachy” z lat 1970–1990 miesięczniki „Szachista” z lat 1991–2002 miesięczniki „Magazyn Szachista” od 2003 r. archiwum Andrzeja Filipowicza
Kategoria:Mistrzostwa Polski w szachach