María Zambrano (ur. 22 kwietnia 1904 w Vélez-Málaga, zm. 6 lutego 1991 w Madrycie) – hiszpańska filozofka i eseistka. Zaliczana do największych hiszpańskich myślicielek XX wieku.
Życiorys Jej ojciec, Blas Zambrano, był pedagogiem, współtwórcą Uniwersytetu Ludowego w Segovii, przyjacielem Antonia Machado. María spędziła dzieciństwo w Segovii, gdzie w 1911 r. urodziła się jej siostra Araceli. Studiowała w Madrycie, m.in. pod kierunkiem hiszpańskiego filozofa Joségo Ortegi y Gasseta, następnie w latach 1931–1936 była wykładowczynią w Katedrze Metafizyki na Uniwersytecie w Madrycie. Działała na rzecz równouprawnienia kobiet; w 1928 r. redagowała stałą rubrykę poświęconą tym kwestiom w periodyku „El Liberal”. Do jej przyjaciół należeli m.in. Federico García Lorca, Miguel Hernández, Rosa Chacel, Concha Méndez.
Z powodu zaangażowania rodziny po stronie republikanów w wojnie domowej wraz z matką i siostrą udała się w 1939 r. na emigrację. Przebywała m.in.: na Kubie, w Meksyku, w Portoryko, a jej rodzina pozostała we Francji, gdzie w czasie okupacji doświadczyła represji ze strony nazistów. Po wojnie María Zambrano powróciła do Europy, by odnaleźć siostrę; mieszkały razem aż do śmierci Araceli, na Kubie, w Rzymie i we Francji. Do Hiszpanii wróciła w 1984 roku. W 1981 roku została uhonorowana Nagrodą Księcia Asturii, zaś w 1988 za całokształt twórczości otrzymała Nagrodę Cervantesa jako pierwsza w historii kobieta. W 1983 otrzymała tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu w Maladze. W 2004 został nakręcony film pt. María Querida (pol. „Kochana Maria”) w reżyserii José Luisa Garcíi Sáncheza, będący jej biografią.
Twórczość Marii Zambrano, w olbrzymiej mierze w formie esejów, opisuje przestrzeń graniczną pomiędzy filozofią a literaturą, jednocząc obie gałęzie te humanistyki w razón poética – rozumie poetyckim, który nabiera szczególnego znaczenia w wyznaniu dzięki intymnej relacji autor – tekst – czytelnik.
W języku polskim ukazał się dotychczas zbiór czterech esejów Marii Zambrano pt. Agonia Europy.
Wybrane dzieła Horizontes del liberalismo (1930) Hacia un saber del alma (1934) Filosofía y poesía (1939) El pensamiento vivo de Séneca (1941) Hacia un saber sobre el alma (1950) Delirio y destino (napisane w 1953, opublikowane w 1989) Persona y democracia (1958, reedycja 1988) España, sueño y verdad (1965) Los sueños y el tiempo (1998, reedycja) El sueño creador(1965) Claros del bosque (1977) De la aurora (1986) El reposo de la luz (1986) Los bienaventurados (1979) Para una historia de la piedad (1989) Unamuno (napisana w 1940, wydana w 2003) Cartas de la Pièce. Correspondencia con Agustín Andreu (napisana w 1970, wydana w 2002)
Agonia Europy (La agonía de Europa, 1945) tłum. M. Fogler, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2014
W Polsce o filozofii Marii Zambrano piszą:
.
Judyta Wachowska – szereg artykułów, np. "El camino hacia la razón poética [Zambrano]". Itinerarios, nr. 3/1. Varsovia: Universidad de Varsovia, Cátedra de Estudios Ibéricos, 2000, str.164-173.
Przypisy
Linki zewnętrzne Biografia Maríi Zambrano (es) Fundacja Maríi Zambrano (es)
Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Hiszpanii Kategoria:Eseiści XX wieku Kategoria:Hiszpańscy eseiści Kategoria:Hiszpańscy filozofowie XX wieku Kategoria:Laureaci Nagrody Cervantesa Kategoria:Pisarze hiszpańskojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 1991