Organizacja plutonu pieszego żandarmerii w 1939 – etat pododdziału żandarmerii Wojska Polskiego II RP w 1939 roku.
Pluton był podstawową jednostką taktyczną żandarmerii Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej. Plutony piesze nie występowały w organizacji pokojowej wojska. Były pododdziałami formowanymi w wypadku wojny według założeń planu mobilizacyjnego „W”.
W 1937 planowano zmobilizować: Oddział Ochronny Kwatery Głównej Naczelnego Wodza (2 plutony żandarmerii + pluton Policji), Szwadron Ochronny Ministerstwa Spraw Wojskowych, Zamkowy Pluton Żandarmerii, 80 plutonów pieszych żandarmerii, 23 plutony konne żandarmerii (11 plutonów dla brygad kawalerii + 12 plutonów dla armii), 32 plutony krajowe żandarmerii dla okręgów korpusów, Ośrodek Zapasowy Żandarmerii "Staszów".
Plutony piesze żandarmerii przeznaczone były dla: 30 czynnych dywizji piechoty (plutony nr 1-30), Obszaru Warownego "Wilno" (nr 31) → 35 DP (rez.), Obszaru Warownego "Śląsk" (nr 32) 8 rezerwowych dywizji piechoty (nr 44, ?, 49, 50, 52, 55, 56, 66), Korpusu Interwencyjnego (nr 121), 6 armii (osiemnaście plutonów). Pozostałe plutony stanowić miały odwód naczelnego dowódcy żandarmerii.
Piotr Zarzycki podając liczbę 80 plutonów pieszych, które planowano zmobilizować, wymienił tylko 78. Brak dwóch plutonów, w tym plutonu nr 107. Nie został sprecyzowany skład Oddziału Ochronnego KG NW i Szwadronu Ochronnego MSWojsk. Otwartym pozostaje pytanie, czy w skład tego pierwszego oddziału wchodziły dwa plutony piesze, czy też dwa plutony konne, ewentualnie jeden pluton pieszy i jeden konny. Zagadką jest nadal kwestia, czy do liczby 135 plutonów (80 pieszych, 23 konnych i 32 krajowych) należy dodać dwa plutony Oddziału Ochronnego KG NW, czy też te dwa plutony należy zaliczyć do grupy 135 plutonów.
79 plutonów pieszych żandarmerii mobilizowanych było przez 10 dywizjonów żandarmerii i wchodzące w ich skład plutony, natomiast pluton pieszy żandarmerii Nr 44 dla 33 DP (rez.) formowany był przez pluton żandarmerii Brygady KOP „Grodno”.
Czterdzieści dwa plutony mobilizowane były w alarmie (53,9%), w czterech grupach jednostek oznaczonych kolorami: czarne – jednostki przeznaczone w czasie pokoju do zadań specjalnej interwencji wewnątrz lub na zewnątrz państwa, a w czasie mobilizacji do wzmocnienia sił w strefie granicy zagrożonej czerwone – jednostki przeznaczone do osłony granicy wschodniej niebieskie – jednostki przeznaczone do osłony granicy zachodniej żółte – jednostki przeznaczone do wzmocnienia osłony obu granic
Trzydzieści sześć plutonów (46,1%) mobilizowanych było w I rzucie mobilizacji powszechnej, przy czym szesnaście plutonów miało osiągnąć gotowość bojową trzeciego dnia mobilizacji, kolejnych piętnaście plutonów – czwartego dnia, a pięć dalszych – piątego dnia. Do tej grupy plutonów należy dodać pluton pieszy żandarmerii Nr 107.
23 marca 1939 zarządzona została mobilizacja dziewięciu plutonów: pluton pieszy żandarmerii Nr 9 dla 9 DP, pluton pieszy żandarmerii Nr 20 dla 20 DP, pluton pieszy żandarmerii Nr 26 dla 26 DP, pluton pieszy żandarmerii Nr 30 dla 30 DP, pluton pieszy żandarmerii Nr 121 dla Korpusu Interwencyjnego, pluton pieszy żandarmerii Nr 138 dla Armii „Łódź” pluton pieszy żandarmerii Nr 139 dla Armii „Modlin” pluton pieszy żandarmerii Nr 9 dla Nowogródzkiej BK pluton krajowy żandarmerii „Siedlce”
15 maja 1939 weszło w życie nowe studium planu „W”, zgodnie z którym na bazie Obszaru Warownego „Wilno” mobilizowana była 35 Dywizja Piechoty (Rezerwowa). Ponadto przygotowane zostały elaboraty mobilizacyjne dla 38 Dywizji Piechoty (Rezerwowej).
+ Sposób mobilizacji według planu mobilizacyjnego "W" Tryb mobilizacji Numery plutonów pieszych żandarmerii Razem plutonówMob. alarm., grupa czarna26, 28, 1213Mob. alarm., grupa czerwona 9, 12, 19, 27, 30, 1396Mob. alarm., grupa niebieska 4, 7, 8, 16, 18, 23, 25, 32, 131, 132, 133, 134, 13513Mob. alarm., grupa żółta 1, 6, 10, 13, 14, 15, 17, 20, 31, 44, 66, 101, 113, 114, 119, 123, 126, 129, 130, 13820I rzut mob. pow., dzień 3 2, 5, 11, 21, 22, 24, 102, 103, 108, 109, 117, 122, 124, 127, 136, 14016I rzut mob. pow., dzień 4 56, 104, 105, 106, 110, 111, 112, 115, 118, 125, 128, 137, 141, 14215I rzut mob. pow., dzień 5 50, 52, 55, 116, 1205
Każdy z plutonów przydzielony do dywizji piechoty wydzielał ze swego składu trzy posterunki żandarmerii. Posterunki w składzie 5 żandarmów delegowane były do pułków piechoty i przy tych oddziałach pełniły służbę żandarmską. Pozostała część plutonu pełniła służbę ochronną w kwaterze głównej dywizji piechoty.
Organizacja plutonu pieszego żandarmerii przewidywała 51 żandarmów, w tym: 1 oficera – dowódcę plutonu, 31 podoficerów, 19 szeregowych. Pluton posiadał 10 koni wierzchowych i dwa taborowe. Na jego wyposażeniu znajdował się jeden wóz taborowy i motocykl oraz dwa kotły do gotowania. Dowódca plutonu uzbrojony był w pistolet, a pozostali żołnierze w karabiny i karabinki (żandarmi konni). Ponadto pododdział posiadał 60 granatów ręcznychUzbrojenie i wyposażenie podano w oparciu o relację ppor. rez. Zygmunta Sutkowskiego, dowódcy plutonu pieszego żandarmerii nr 20. Wymieniony pluton zamiast etatowego motocykla otrzymał samochód osobowy.
Plutony piesze żandarmerii w 1939 roku + Plutony piesze żandarmerii sformowane w 1939 roku według planu mobilizacyjnego "W" Nr plutonu Dowódca Jednostka mobilizująca Tryb mob. Przydział takt. lub operac.1ppor. rez. żand. Adam Jan FelczyńskiPluton Żandarmerii „Wilno”Żółta1 DP Leg.2?Pluton Żandarmerii „Kielce”I rzut2 DP Leg.3?Pluton Żandarmerii „Zamość”I rzut3 DP Leg.4ppor. rez. żand. Herbert Wojciech WruckHerbert Wojciech Wruck urodził się 4 stycznia 1905 roku. Awansował na podporucznika ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 roku i 3549. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Bydgoszcz Miasto i posiadał przydział mobilizacyjny do 61 Pułku Piechoty w Bydgoszczy. Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 111, 521.8 Dywizjon ŻandarmeriiNiebieska4 DP5ppor. rez. żand. Kazimierz Oster6 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut5 DP6ppor. rez. żand. Leon Czarkowski5 Dywizjon ŻandarmeriiŻółta6 DP7por. żand. KarskiPluton Żandarmerii „Częstochowa”Niebieska7 DP8ppor. żand. Leon SchreiterPluton Żandarmerii „Modlin”Niebieska8 DP9kpt. żand. Zygmunt Prackipluton żandarmerii SiedlceCzerwona9 DP10ppor. żand. Hieronim Wielądek4 Dywizjon ŻandarmeriiŻółta10 DP11kpt. żand. Franciszek KuglerPluton Żandarmerii „Stanisławów”I rzut11 DP12por. żand. Eugeniusz ZboromirskiPluton Żandarmerii „Tarnopol”Czerwona12 DP13ppor. rez. żand. TworekPluton Żandarmerii „Równe”Żółta13 DP14ppor. rez. żand. Antoni Bryniarski7 Dywizjon ŻandarmeriiŻółta14 DP15kpt. żand. Karol Gabriel WagułaPluton Żandarmerii „Bydgoszcz”Żółta15 DP16ppor. żand. Marceli CichowskiPluton Żandarmerii „Grudziądz”Niebieska16 DP17kpt. żand. Stanisław FliszewskiPluton Żandarmerii „Gnizno”Żółta17 DP18?Pluton Żandarmerii „Łomża”Niebieska18 DP19por. żand. rez. Mieczysław MasłowskiPluton Żandarmerii „Lida”Czerwona19 DP20ppor. rez. żand. Zygmunt SutkowskiPluton Żandarmerii „Baranowicze”Żółta20 DP21kpt. żand. Zenon Kazimierz Wysockipluton żandarmerii BielskoI rzut21 DPG22ppor. rez. żand. Stefan Bednarek10 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut22 DPG23por. żand. Karol KaszyckiPluton Żandarmerii „Katowice”Niebieska23 DP24ppor. rez. żand. Tadeusz DziurzyńskiPluton Żandarmerii „Jarosław”I rzut24 DP25ppor. rez. żand. Zbigniew KempińskiPluton Żandarmerii „Kalisz”Niebieska25 DP26ppor. żand. Stanisław KupczyńskiPluton Żandarmerii „Skierniewice”Czarna26 DP27por. żand. KawałkowskiPluton Żandarmerii „Kowel”Czerwona27 DP28ppor. rez. żand. Stanisław GorzechowskiPluton Żandarmerii „Dęblin”Czarna28 DP29ppor. żand. Leonard Zub-Zdanowicz3 Dywizjon ŻandarmeriiŻółta29 DP30kpt. żand. Stanisław Miechurski9 Dywizjon ŻandarmeriiCzerwona30 DP31kpt. żand. Stanisław DziurzyńskiPluton Żandarmerii „Wilno”ŻółtaOWar. „Wilno” / 35 DP (rez.)32?Pluton Żandarmerii „Katowice”NiebieskaObszar Warowny „Śląsk”44kpt. żand. Antoni WiśniewskiPluton Żandarmerii KOP „Grodno”Żółta33 DP (rez.)50?1 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut39 DP (rez.)52ppor. Ignacy Kowalski1 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut41 DP (rez.)55por. żand. Antoni Bielawski4 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut44 DP (rez.)56ppor. żand. Zygmunt Sławikowski5 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut45 DP (rez.)665 Dywizjon ŻandarmeriiŻółta55 DP (rez.)101?1 Dywizjon ŻandarmeriiŻółtaKG Armia „Prusy”102?1 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?103?1 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?104?1 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?105ppor. żand. Malinowski1 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut? / 39 DP (rez.)106?1 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?107?1 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?108ppor. żand. Jan Klajn2 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?109ppor. żand. Szczęsny Brańczyk2 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?110ppor. żand. Władysław Kujawiak2 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?111kpt. żand. Henryk Nipowski2 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?112?Pluton Żandarmerii „Kowel”I rzut?113kpt. żand. Alojzy SałacińskiPluton Żandarmerii „Równe”Żółta?114?3 Dywizjon ŻandarmeriiŻółtaKG SGO „Narew”115por. żand. Mieczysław Karol Roj3 Dywizjon ŻandarmeriiI rzutGO „Grodno”116ppor. rez. żand. Zapander3 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?117?Pluton Żandarmerii „Lida”I rzut?118?Pluton Żandarmerii „Białystok”I rzut?119por. żand. Wenanty Skonecki4 Dywizjon ŻandarmeriiŻółtaKG Armia „Łódź”120por. żand. Marian Siwiec4 Dywizjon ŻandarmeriiI rzucie?121ppor. żand. Adam KaczmarekPluton Żandarmerii „Skierniewice”CzarnaKorpus Interwencyjny122?Pluton Żandarmerii „Częstochowa”I rzut?123?5 Dywizjon ŻandarmeriiŻółtaKG Armia „Kraków”124ppor. rez. żand. Baran5 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?125?5 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?126por. rez. żand. N. Czarnecki6 Dywizjon ŻandarmeriiŻółtaKG GO „Bielsko”127por. żand. Józef Wrześniowski6 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?128ppor. żand. Jan Zawiejski6 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?129?7 Dywizjon ŻandarmeriiŻółta?130p.o. st. wachm. KmiećPluton Żandarmerii „Gniezno”Żółta?131?8 Dywizjon ŻandarmeriiNiebieska?132por. żand. Władysław Wierzbicki8 Dywizjon ŻandarmeriiNiebieskaKG Armia „Poznań”133?8 Dywizjon ŻandarmeriiNiebieska?134kpt. żand. Rudolf PetzPluton Żandarmerii „Grudziądz”NiebieskaKG Armia „Pomorze”135?Pluton Żandarmerii „Grudziądz”Niebieska?136ppor. żand. Wójcik9 Dywizjon ŻandarmeriiI rzut?137por. żand. Michał Wolnik9 Dywizjon ŻandarmeriiI rzutKG Armia „Modlin”138?Pluton Żandarmerii „Baranowicze”ŻółtaKG GO „Piotrków”139ppor. żand. Leopold SerbałowiczPluton Żandarmerii „Pińsk”CzerwonaEtapy Armia „Modlin”140?Pluton Żandarmerii „Pińsk”I rzut?141por. żand. Stanisław Jazienicki10 Dywizjon ŻandarmeriiI rzutKG Armia „Karpaty”142ppor. rez. rez. Longin Kaczor10 Dywizjon ŻandarmeriiI rzutKG GO „Jasło”